ti guarda dal Grande Inquisitor

Angelika Kirchschlager in Schwarzenberg

Er ist's is een lentegedicht van Mörike. Het leek een goed idee om daarmee een recital te beginnen op de laatste dag van de lente, ware het niet dat het Bregenzer Wald momenteel eerder gebukt gaat onder herfstweer. Angelika Kirchschlager en Julius Drake voerden het zelfs twee keer uit, aan het begin van hun recital en als eerste lied na de pauze... de eerste keer in de versie van Schumann, de tweede keer in de bekendere versie van Wolf.

Dat was ook de rode draad doorheen het programma. Verschillende gedichten zijn meerdere keren op muziek gezet. In dit recital werd een zelfde gedicht twee of drie keer uitgevoerd, telkens in een versie van een andere componist. Het is een methode die al eerder als inspiratie gediend heeft voor het opbouwen van een programma, maar meestal wordt dan bijvoorbeeld een groepje Schubert-liederen afgewisseld met een groepje Schumann-liederen op dezelfde teksten. In dit recital waren er echter geen groepjes, maar werd meteen de alternatieve versie gezongen. In zo'n directe confrontatie tussen componisten lijkt het soms op een schoonheidswedstrijd en ga je meteen vergelijken welke componist de "betere" versie gecomponeerd heeft. Vaak leidt dat tot pijnlijke resultaten.

Neem bijvoorbeeld de liedcyclus Frauenliebe- und leben. Zowel Robert Schumann als Carl Loewe hebben Chamisso's gedichten op muziek gezet. Een paar jaar geleden heeft Graham Johnson die twee cycli op een ingenieuze manier door elkaar geweven en op CD gezet als "Women's lives and loves" met Felicity Lott en Angelika Kirchschlager als uitvoerders. Gisteren zong Kirchschlager slechts drie liederen uit de cyclus: Seit ich ihn gesehen, Du Ring an meinem Finger en Ich kann's nicht fassen. Alhoewel ik de Loewe-cyclus op zich best wel goed vind, komt op deze manier Schumann toch wel als overduidelijke winnaar uit het strijdperk.

Kirchschlager leek zich aanvankelijk ook nog wat onwennig te voelen met een stem die nog niet helemaal losgezongen was. Met Therese en Du milchjunger Knabe kwam ze meer in haar element. Het gedicht van Gottfried Keller eindigt met een vraag en Kirchschlager gooit al haar charme in de strijd om die vraag spannend te houden. Brahms noch Wolf hebben echter een boeiend lied gecomponeerd, al is het maar omdat de tekst volgens mij een hoog karamellenversgehalte heeft.

Met Goethe komen we op een heel ander niveau. De Mignon-Lieder zijn door talloze componisten op muziek gezet en ze zijn dan ook een evidente keuze voor dit soort vergelijkingsoefeningen. Ze brachten enkel Kennst du das Land in de drie meest bekende versies van Schumann, Schubert en Wolf. Schubert en Wolf zijn altijd aan elkaar gewaagd (maar gisteren vond ik de Schubert-versie net iets beter), terwijl Schumann me minder aanspreekt. In alle gevallen bracht Kirchschlager een genuanceerde uitvoering met veel piano-zingen, afgewisseld met de uitbarstingen op "Dahin, dahin" als een hartekreet vol Sehnsucht.

Naast de Schumann-versie van Im Rhein, im heiligen Strome uit Dichterliebe is er ook een van Franz Liszt, die qua sfeer erg vergelijkbaar is. Ze gingen naadloos over in Schlafend trägt man mich van Joseph Marx en Alban Berg. Beide versies werden in dezelfde periode geschreven, 1910-1911, maar ze konden nauwelijks meer verschillen. De versie van Marx kijkt terug naar de 19de eeuw en die van Berg is... wel... Berg.

Tot slot kwamen Franz Schubert en Franz Liszt tegen elkaar uit. Wat mij betreft, is dat bij voorbaat een verloren zaak. In de ballade Der König in Thule kan Liszt zich nog redelijk staande houden. Maar hij gaat roemloos ten onder in Wandrers Nachtlied. Zowel in Über allen Gipfeln ist ruh als Der du von dem Himmel bist heeft Schubert de perfectie gecreëerd. Bij Liszt zijn ze buiten proporties en gekunsteld.

Ik dacht dat ze voor de bisnummers op hetzelfde elan zouden voortgaan. Ik verwachtte na Brahms' Salome dan ook Wolfs versie uit diens Keller-Lieder als tweede bisnummer. Maar het werd Verborgenheit uit de Mörike-Lieder. Als laatste kwam één van de weinig Liszt-liederen die wel geslaagd zijn... Es muss ein Wunderbares sein.

Publicatie: maandag 21 juni 2010 @ 10:57
Rubriek: Liedrecital

Recent RSS feed

Capriccio Première Portraits

Het Oostenrijkse platenlabel Capriccio is met "Première Portraits" een nieuwe reeks gestart. Hun doel is om jonge artiesten de kans te geven om een eerste CD op te nemen. Momenteel zijn er al zeven opnames uitgebracht, vier daarvan met Duitse liederen. Op één opname na, is Charles Spencer telkens de pianist.

CD's, 10-5-2018 14:43
0 opmerkingen

Mei 2018

Mei is een vrij rustige maand, onder andere omdat het Muntorkest de Elisabethwedstrijd moet begeleiden. Met de zomer in aantocht wordt de Landcommanderij weer omgebouwd tot een operazaal met dit jaar Il trovatore op het programma. Opera Vlaanderen brengt een nieuwe productie van La clemenza di Tito in een productie van Michael Hampe. In Luik spelen ze het vrij zelden uitgevoerde La donna del lago.

Toekomstmuziek, 1-5-2018 11:23
0 opmerkingen

Lohengrin in de Munt (2/2)

De nieuwe Lohengrin-productie heeft voor de vier protagonisten twee bezettingen. Gisteren hoorde ik de eerste bezetting. Die is beduidend beter dan de tweede bezetting, al zijn er toch nog een paar zwakke punten.

Opera, 27-4-2018 11:39
3 opmerkingen

Opera Vlaanderen 2018-2019

Aviel Cahn heeft zijn laatste seizoen bij Opera Vlaanderen aangekondigd. Het is een seizoen waar verschillende namen uit het Cahn-tijdperk terugkeren. De Konwitschny-productie van La Juive is de enige herneming.

Toekomstmuziek, 24-4-2018 18:35
5 opmerkingen

Opéra Royal de Wallonie 2018-2019

Stefano Mazzonis di Pralafera en Speranza Scappucci hebben vandaag het volgende seizoen van de Opéra Royal de Wallonie voorgesteld. Het wordt weer een seizoen met het grote Italiaanse repertoire van Bellini en Rossini over Donizetti en Verdi tot Puccini en met een aantal opvallende zangers zoals Violeta Urmana, Ildebrando d'Arcangelo, Olga Peretyatko of Lawrence Brownlee. En bij de concerten krijgen we zomaar even Joyce DiDonato, Leo Nucci en Sonya Yoncheva...

Toekomstmuziek, 23-4-2018 23:32
7 opmerkingen

Siegfried in Düsseldorf

Der Ring am Rhein is met Siegfried bij zijn derde aflevering aanbeland. De productie van Dietrich W. Hilsdorf ligt volledig in de lijn van de vorige twee delen.

Opera, 23-4-2018 16:31
3 opmerkingen

Lohengrin in de Munt (1/2)

Na bijna 30 jaar programmeert de Munt weer een Lohengrin. Olivier Py is, na Dialogues des Carmélites, voor de tweede keer dit seizoen te gast als regisseur. Alain Altinoglu stond in de orkestbak.

Opera, 21-4-2018 8:41
2 opmerkingen