ti guarda dal Grande Inquisitor

Macbeth in München

De Opernfestspiele lijken dit jaar meer op een Verdi-festival. Alle opera's die ik deze week in München in het Nationaltheater meemaak, zijn van Verdi, met als eerste in de rij Macbeth.

Foto

De regisseur Martin Kusej is geen grote aanwinst voor de operawereld. Om te beginnen, slaagt hij er niet in om de verschillende scènes aan elkaar te binden. Na elke scène gaat het licht uit, stopt de muziek en gaat het doek dicht. Ik kan begrijpen dat dit nodig is bij een traditionele productie om bijvoorbeeld de ombouw van een bos naar het kasteel van Macbeth mogelijk te maken. Maar als hij een moderne enscenering maakt en daarenboven beschikt over een eenheidsdecor, dan getuigt dit van onkunde, of op zijn minst van een gebrek aan vakmanschap.

Meer specifiek weet hij ook geen blijf met de heksen, nochtans een van de belangrijkste rollen van de opera. De zangers weert hij van het podium en plaats hij ergens in de coulissen. Ze worden vervangen door zes kinderen. Tot daar kan ik hem nog volgen in zijn experiment, aangezien alles draait rond de opvolging van het koningschap.

Maar die zes kinderen zijn niet genoeg en dus zet hij een paar dozijn figuranten op scène, die niks zinnig bijbrengen. In de eerste heksenscène, waarmee de opera begint, jagen ze een denkbeeldige vlieg of mug weg. Als dat niet lukt, krijgen ze allemaal jeuk en beginnen ze zich overal te krabben. De scène eindigt onder een zware stroboscoopbelichting met een striptease en een vrijpartij. Als het doek daarna voor de eerste keer dicht gaat, worden ze onthaald op een oorverdovende stilte. In andere operahuizen zou waarschijnlijk een kabaal losbarsten, maar zo'n stilte is ongelooflijk sterk in de afkeuring die daaruit blijkt.

De tweede heksenscène aan het begin van het derde bedrijf is zo mogelijk nog onnozeler. De figuranten staan nu enkel gekleed in hun ondergoed, waarna ze allemaal naar het voorste deel van de scène komen en beginnen te urineren. Een beetje later verdwijnen ze en blijven enkel de kinderen over. Het ballet werd gelukkig geknipt... wie weet wat voor briljante invallen hij daarvoor nog bedacht zou hebben.

Als eerste verschijning wordt er een hoofd naar beneden gegooid. Even later wordt achteraan het podium een Duitse herdershond losgelaten, die naar het hoofd rent, het in zijn bek neemt en ermee in de coulissen verdwijnt. De helft van het publiek schiet in een lach, de hond krijgt een applausje... en de dramatiek van de hele scène is weg. Bij de laatste reeks voorspellingen komen een aantal half naakte vrouwen op en gaan rond Macbeth staan. Eerst halen ze een goocheltruuk uit door een plastieken jasje uit hun mond te toveren dat ze aandoen, daarna laten ze Macbeth leviteren. Het publiek ligt weer in een deuk. Ik kan me echt niet voorstellen dat Verdi de bedoeling had om met deze scène voor wat "comic relief" te zorgen.

Het had nochtans anders kunnen lopen. Martin Zehetgruber heeft een interessant eenheidsdecor ontworpen. Een grote vlakte ligt bezaaid met schedels, vooraan staat een tentje waarlangs de "heksen" of andere karakters kunnen op- of afgaan. En sommige ideeën van Kusej zijn best wel goed, zoals het gebruik van die kinderen als de heksen. Ze verschijnen ook tijdens Macbeths hallucinatie, terwijl ze een masker van Banco dragen. Eerder had Macbeth het hoofd van Banco in een zak aangereikt gekregen van de samenzweerders.

Nog een interessant detail komt in het eerste bedrijf nadat de Macbeths beslist hebben om de koning te vermoorden. Er fladdert een vlinder voorbij... Macbeth vangt die, maar Lady Macbeth neemt de vlinder af en vermorzelt hem, waarmee subtiel haar meedogenloosheid in de verf gezet wordt. Ook het gebruik van handschoenen valt op. Na de moord op Duncan (in die tent), verstopt Macbeth het bloed aan zijn handen met zwarte handschoenen. Na het bericht dat de koning vermoord werd, trekt Lady Macbeth lange zwarte handschoenen aan om zich over te geven aan hypocriete rouw. Tijdens haar slaapwandelscène probeert ze het bloed aan haar handen ook te verstoppen met handschoenen.

Er was gelukkig een sterk kwartet aan zangers gevonden. Van Zeljko Lucic weten we al dat hij één van de belangrijkste Verdi-baritons van het moment is. Zijn ruime en donkere stem is ideaal in de hallucinatiescène. Maar zijn grootste momenten komen op het einde. Met "Fuggi regal fantasima" zingt hij een grote waanzinscène vol intensiteit. "Pietà, rispetto, amore" is dan weer een klassieke aria, waarin vooral zijn legato centraal staat. Zijn laatste 'la morte o la vittoria' eindigt volgens de partituur met een hoge sol, maar het voelde aan alsof hij die topnoot een paar tonen hoger zong... een indrukwekkend einde.

Nadja Michael kennen we in België sind haar Médée in de Munt. Ze blijkt een onverwacht schitterende Lady Macbeth te zijn. Ze heeft verschillende grote aria's te zingen, die ze allemaal met de nodige inleving vertolkt. We horen haar het eerst als ze de brief van Macbeth declameert. Meteen valt de grootte en de projectiemogelijkheden van haar stem op. Haar opwinding in de aansluitende cavatina "Vieni t'affretta" zingt ze met het nodige gevoel voor belcanto met alle loopjes perfect uitgevoerd. Later in haar Brindisi laat ze zelfs een paar mooie trillers noteren en domineert ze heel die scène, ook als het koor in volle glorie zingt. "La luce langue" is aanvankelijk heel introvert, maar groeit in intensiteit als ze beslist heeft om ook Banco te vermoorden.

In de relatief korte rol van Banco hoorden we Roberto Scandiuzzi. De laatste keren dat ik hem gehoord heb, vond ik hem niet altijd even overtuigend. Ondertussen is zijn stem gerijpt en lijkt hij op het hoogtepunt van zijn carrière te zijn. Zijn stem is wat donkerder en zwarter geworden. Hij orgelt mooi in "Come dal ciel precipita" met stevige bastonen.

Ik heb Dimitri Pittas de eerste keer gehoord in de Met, ook als Macduff. In München zingt hij de romanza "Ah, la paterna mano" even uitstekend met aandacht voor legato, kleine portamenti en intelligente tekstvertolking. Hij heeft een volle lyrische tenorstem, die me wat doet denken aan de jonge Marcelo Alvarez. Ik kan me trouwens een vergelijkbaar carrièrepad voorstellen waarbij hij op langere termijn ook de zwaardere Manrico's en Riccardo's zal zingen. Hou deze man in de gaten, want goede Verdi-tenoren zijn een schaars goed...

Publicatie: woensdag 22 juli 2009 @ 9:50
Rubriek: Opera

Recent RSS feed

Het sluwe vosje in het Muntpaleis

Christophe Coppens heeft zijn operadebuut gemaakt als regisseur met Het sluwe vosje. Het is op zich wel een mooie en onderhoudende productie geworden, maar één die eigenlijk weinig te maken heeft met Janaceks opera.

Opera, 26-3-2017 8:44
1 opmerking

De Munt 2017-2018

Derde keer, goede keer ? Na pogingen met "Béatrice et Bénédict" en "De gouden haan" zullen de deuren van de Munt in september hopelijk weer openzwaaien met Pinocchio, de nieuwste Boesmans-opera die deze zomer in Aix gecreëerd zal worden.

Toekomstmuziek, 25-3-2017 15:08
1 opmerking

Elias in Antwerpen

Het was gisteren de derde keer dat ik in de nieuwe Koningin Elisabethzaal was. Naast nog een aantal onafgewerkte elementen in de inkomhal is de klimaatinstallatie een belangrijk probleem. Gisteren was het weer snikheet in de zaal... en het is nog maar maart. De opvoering van Mendelssohns Elias door het Collegium Vocale onder leiding van Philippe Herreweghe voldeed ook niet helemaal aan de verwachtingen.

Oratorium, 25-3-2017 8:25
0 opmerkingen

Agrippina in Antwerpen

De Agrippina-productie van Mariame Clément ging vijf jaar geleden in première in Gent. Eindelijk heeft deze productie de weg naar Antwerpen gevonden. Ze hoort nog altijd tot één van de beste producties van Opera Vlaanderen van de afgelopen jaren en is een absolute aanrader... ondanks het vroege beginuur en late einduur.

Opera, 24-3-2017 17:09
0 opmerkingen

Jérusalem in Luik

Het aantal vroege Verdi-opera's dat je regelmatig kan horen, is op één hand te tellen. Naast Nabucco en Macbeth kom je af en toe eens een Attila of een Ernani tegen... en dan meestal nog concertant. Het is dan ook meer dan lovenswaardig dat de Luikse Opera Jérusalem op het programma gezet heeft.

Opera, 22-3-2017 8:57
4 opmerkingen

Matthäus-Passion in het PSK

Ik heb zelden zoveel Nederlands horen spreken in het PSK. De Matthäus-Passion waarin ik gisteren verzeild geraakte, leek meer op een voorstelling voor familie en vrienden van het Octopus Kamerkoor en Le Concert d’Anvers... uiteraard onder de leiding van Bart Van Reyn. De zaal zat ook maar halfvol met allemaal lege balkons.

Oratorium, 18-3-2017 9:27
0 opmerkingen

Hertog Blauwbaards burcht in Antwerpen

Het Orchestre Philharmonique Royal de Liège was gisteren te gast in de Koningin Elisabethzaal voor een uitvoering van Hertog Blauwbaards burcht onder leiding van Christian Arming, voorafgegaan door het Adagio uit Mahlers Tiende.

Opera, 12-3-2017 9:43
3 opmerkingen

Pénélope in het PSK

We moeten blij zijn met elke Franse opera die door onze operahuizen geprogrammeerd wordt, zeker als het een onbekend juweeltje als Faurés Pénélope is... zelfs al is het "maar" concertant. Gisteren hoorde ik een uitstekende uitvoering met het Muntorkest onder leiding van Michel Plasson.

Opera, 1-3-2017 16:35
1 opmerking

Lucifer in Antwerpen

Het zou van 1984 geleden zijn - bij de 150ste verjaardag van Peter Benoit - dat Lucifer laatst opgevoerd werd. Gisteren was Benoits oratorium opnieuw te horen in de Koningin Elisabethzaal met deFilharmonie onder leiding van Bart Van Reyn.

Oratorium, 26-2-2017 10:35
0 opmerkingen

Maart 2017

Maart wordt een goedgevulde operamaand. Bij Opera Vlaanderen verhuist Simon Boccanegra naar Gent en hernemen ze in Antwerpen Agrippina in de productie van Mariame Clément die vijf jaar geleden in Gent te zien was. In Luik brengen ze met Jérusalem een Verdi-rariteit, terwijl de Munt een versie van Janaceks Het sluwe vosje opvoert onder de naam "Foxie!"...

Toekomstmuziek, 24-2-2017 18:59
3 opmerkingen