ti guarda dal Grande Inquisitor

Schubertiade Schwarzenberg: de Finale

De vier laatste recitals die ik op de Schubertiade meemaakte, hadden weer een traditioneler programma. Donderdag waren Thomas Hampson en Wolfram Rieger voorzien, maar Hampson was "indisponiert" en dus kregen we een vervangprogramma met Bernarda Fink en Roger Vignoles.

Zangers die zowel in het Duitse als het Franse repertoire kunnen overtuigen, zijn zeldzaam. Maar Bernarda Fink blijkt zo iemand te zijn. Naast Schubert, Schumann en Brahms had ze ook Les nuits d'été geprogrammeerd. Haar woordprojectie en uitspraak in Berlioz' cyclus waren voorbeeldig. Haar interpretatie zal met de jaren nog wel uitdiepen - Villanelle mocht bijvoorbeeld nog iets meer "schwung" hebben en Le spectre de la rose was misschien wat te traag - maar de basis is al meer dan aanwezig. Anderzijds was Sur les lagunes al behoorlijk ontroerend en bracht ze de juiste spanning in L'île inconnue.

Vooraf zong ze vier Schubertliederen, die nog leden aan opwarmproblemen. Een recital beginnen met Ganymed is hoedanook lastig, vooral als je de laatste "Alliebender Vater" niet in één keer gezongen krijgt. Haar Schumann was dan weer wel een succes over de volledige lijn, met een mooi legato in Der Nußbaum en een charmant Aufträge, en in Die Kartenlegerin toonde ze dat ze ook komisch talent in huis heeft.

Na de miniatuurtjes van Brahms' Zigeunerlieder zorgden nog drie bisnummers voor een mooie slot van dit recital.

Er rust een vloek op Die schöne Müllerin !

Minder dan een week na Thomas Quasthoff hoorden we weer een uitvoering van Die schöne Müllerin. Het is statistisch onmogelijk om twee goede uitvoering van deze cyclus in hetzelfde jaar te horen, laat staan in dezelfde week. Ik weet niet wat het is, maar om een of andere reden brengt zij het slechtste in zangers naar boven. Het weerloze slachtoffer was deze keer Christopher Maltman.

Aangezien Maltman een veel lichtere bariton heeft dan Quasthoff, was hij op papier meer "geschikt" om deze cyclus te zingen. De realiteit bleek anders te zijn.

Das Wandern begon al meteen in een veel te snel tempo, wat meer op een stevige jogging leek dan "wandern". Dat had ik hem nog kunnen vergeven, maar...

Het ware mooi geweest als hij de cyclus ook effectief gezongen zou hebben en niet als een voordrachtoefening aan een toneelacademie had opgevat...

Het ware mooi geweest als hij af en toe ook eens legato zou gezongen hebben...

Het ware mooi geweest als hij hij ook de slotmedeklinkers zou uitgesproken hebben. 'Die Räde', 'Erlenda' en 'wie ist er so wei' zingen, geeft wel een persoonlijke touch aan de gedichten, maar het is niet wat Müller geschreven heeft.

En dan zijn er nog al de interpretatieve blunders. Het meest opvallend was wel het einde van Tränenregen als de Müllerin zegt: "Es kommt ein Regen; Ade, ich geh' nach Haus", wat de molenaarsknecht prompt interpreteert als een liefdesbekentenis. Maar de manier waarop Maltman die zin "zingt", klinkt meer als een verlegen meisje dat het spijtig vindt dat het begint te regenen en dat ze hem moet verlaten... en niet als een alledaagse, onbeduidende opmerking. Het daaropvolgende Mein! is ook niet echt extatisch. En in Pause neemt hij de zin "Ich kann nicht mehr singen" iets te letterlijk en sputtert hij met een door tranen verstikte stem.

Toegegeven, het timbre van zijn stem was best wel aantrekkelijk en daarom misschien dat de meerderheid van het publiek dergelijke non-interpretatie aanvaardt en er zelfs voor uit de bol gaat. Ik kan en wil alleszins geen liedrecital aanvaarden "à la Bocelli", zij het dan in de gedaante van een Engelse bariton.

Zaterdag stonden twee liedrecitals op mijn programma. Het namiddagconcert zou met Magdalena Kozena geweest zijn, maar een verkoudheid besliste er anders over. De vervangers waren Christopher Maltman en Malcolm Martineau. Ik was uiteraard benieuwd te horen of de ramp van de avond voordien effectief te wijten was aan "de vloek van de Müllerin".

Dichterliebe begon toch al goed. Nu zong hij tenminste door en waren er nauwelijks dode tonen te horen. Alleen Und wüßten's die Blumen was nog teveel "Sprechgesang", en hier en daar een woord in andere liederen. Maar voor de rest was het aanvaardbaar.

Zijn legato-gebrek blijkt echter chronisch te zijn; niet alleen in Dichterliebe, maar vooral in de Mörike-Lieder van Hugo Wolf. In Der Gärtner en Denk es, o Seele neemt hij bijvoorbeeld het gegaloppeer van de pianobegeleiding over. Hij denkt misschien dat dit de verstaanbaarheid ten goede komt. Maar als hij alle letters zou uitspreken - ook nog altijd een probleem - zou dat zichzelf oplossen.

Maar al bij al was het toch een genietbaar recital, dat afgesloten werd met drie bisnummers, waaronder het onvermijdelijke Abschied van Wolf. Het was trouwens ook de eerste keer dat ik een zanger een liedrecital zag geven met een praktisch ontblote borst.

Mijn Schubertiadeweek werd passend afgesloten met Winterreise... tenminste het had passend afgesloten kunnen worden. De bariton Hanno Müller-Brachmann en de dirigent Philippe Jordan brachten een doodsaaie uitvoering van Schuberts meesterwerk.

Om eens iets anders te doen, hadden ze bedacht om elk lied in hetzelfde gezapige - en overwegend veel te trage - tempo uit te voeren. Alleen Die Post en Der stürmische Morgen kregen een iets sneller tempo. Maar dat waren slechts een tussendoortjes om nadien meteen te hervallen in de voorziene lethargie.

Müller-Brachmann zong ook bijna constant tussen piano en mezzopiano - gaap - om af en toe eens een forte uitbarsting te lanceren... kwestie van het indommelende publiek terug wakker te schudden. Het is trouwens ook verdacht dat zijn piano totaal anders klinkt dan zijn forte, het lijken wel twee verschillende stemmen. Veel kleuren zitten er ook niet in zijn stem en dus moet hij voor expressie zijn toevlucht nemen tot het af en toe sinister dichtknijpen van zijn ogen.

Philippe Jordan is al even rampzalig. Ik vraag me af of hij ooit de teksten gelezen heeft die boven zijn twee piano-notenbalken staan. Uit zijn pianospel valt niet op te maken dat Schubert allerlei beelden uit de gedichten muzikaal illustreert in de piano. Zelfs de meest voor de hand liggende als in Im Dorfe of Die Krähe of zelfs het ritselen van de bladeren in Der Lindenbaum gaan zijn begrip te boven... om over de subtielere als Letzte Hoffnung of Irrlicht maar te zwijgen. En om volledig in de sfeer te blijven laat hij fermata's op rusten veel te lang hangen waardoor er plots onverwachte breuken ontstaan of laat hij slotnoten oneindig lang doorklinken.

Winterreise is en blijft Schuberts meesterwerk. Het is dan ook bedroevend te moeten vaststellen op welke manier het werk mishandeld werd. Ook spijtig dat de Schubertiade op deze spreekwoordelijke "valse noot" moest eindigen.

Publicatie: zondag 7 september 2003 @ 22:30
Rubriek: Liedrecital

Recent RSS feed

Robert Holl in Zeist

Gisteren werd de tweede editie van het LiedFestival Zeist afgesloten. Op het podium twee volbloed Schubertianer... Robert Holl en Graham Johnson. Op het programma... Schuberts meesterwerk Winterreise.

Liedrecital, 22-5-2017 17:05
0 opmerkingen

Angelo Pollak en Karola Pavone in Zeist

Vanmiddag stond er een tweede duorecital op het programma van het LiedFestival Zeist met twee jonge zangers... de Oostenrijkse tenor Angelo Pollak en de Italiaanse sopraan Karola Pavone.

Liedrecital, 21-5-2017 23:16
0 opmerkingen

Robert Holl & Co in Zeist (2/2)

Het avondconcert gisteren was een soort "Abendunterhaltung" zoals ze ten tijde van Schubert georganiseerd werden (maar dan zonder puur instrumentale werken) en wat later zou uitgroeien tot de Schubertiades. Op het programma stonden meerstemmige liederen van Haydn, Mozart, Beethoven en Schubert. Een en ander werd enthousiast ingeleid door Maartje van Weegen, tevens ambassadrice van het LiedFestival Zeist.

Liedrecital, 21-5-2017 9:27
0 opmerkingen

Adèle Charvet, Raoul Steffani en Flott in Zeist

Deze namiddag stonden er twee liedrecitals op het programma van het LiedFestival Zeist. Eerst kregen we met de Franse mezzo Adèle Charvet en de Nederlandse bariton Raoul Steffani twee jonge zangers te horen. Ze wonnen vorig jaar respectievelijk het "Internationaal Vocalisten Concours Den Bosch" en het "Grachtenfestival Conservatorium Concours". In de late namiddag was het de beurt aan Dame Felicity en Graham Johnson.

Liedrecital, 20-5-2017 23:09
0 opmerkingen

James Gilchrist in Zeist

Op een festival is er vaak wel één of ander concert waar ik vooraf mijn bedenkingen bij heb. Op het LiedFestival Zeist was dat het geval voor het recital van James Gilchrist en Sholto Kynoch. Mijn verwachtingen werden spijtig genoeg bevestigd...

Liedrecital, 20-5-2017 9:42
0 opmerkingen

Master course voor liedduo's in Zeist

De drie eerste dagen van het LiedFestival Zeist waren gevuld met master classes voor zes liedduo's bestaande uit vier sopranen, twee baritons en uiteraard zes pianisten. Op de vierde dag werd de reeks afgesloten met een slotrecital door vijf van de zes duo's.

Liedrecital, 19-5-2017 21:38
0 opmerkingen

Henk Neven in Zeist

Ik had de Nederlandse bariton Henk Neven uiteraard al eerder gehoord, maar met zijn recital op het LiedFestival Zeist was het de eerste keer dat hij als liedzanger mijn pad kruiste... een ontdekking !

Liedrecital, 18-5-2017 23:24
0 opmerkingen

Robert Holl & Co in Zeist (1/2)

De locatie van het LiedFestival Zeist - een protestantse kerk - heeft Robert Holl geïnspireerd tot een vrij origineel programma met muziek op religieuze teksten voor het tweede recital van het festival.

Liedrecital, 17-5-2017 23:42
0 opmerkingen

Lenneke Ruiten in Zeist

Vorig jaar werd in Zeist een nieuw Liedfestival opgericht met Robert Holl als drijvende kracht. Ik heb dat toen gemist, maar dit jaar ben ik er wél bij in de kerk van de Evangelische Broedergemeente. Het thema dit jaar is "Schubert en zijn voorgangers". Het openingsrecital van Lenneke Ruiten en Thom Janssen paste daar perfect in met liederen van Haydn, Mozart en Schubert.

Liedrecital, 16-5-2017 23:25
0 opmerkingen

Dido and Aeneas in Luik

De Waalse Opéra staat niet echt bekend voor haar programmatie van barokopera's al hebben ze tien jaar geleden wel eens de "comédie-ballet" Le Bourgeois Gentilhomme uitgevoerd. De voorstelling van Dido and Aeneas was gisteren de eerste "echte" barokopera die ik hoorde sinds de meer dan twintig jaar dat ik naar Luik ga.

Opera, 10-5-2017 17:16
0 opmerkingen

Infinite Now in Antwerpen

Shell Shock was een paar jaar geleden de bijdrage van de Munt aan de herdenkingen van de Eerste Wereldoorlog. Opera Vlaanderen doet dit met Infinite now van Chaya Czernowin. Gisteren was de Antwerpse creatie in een - letterlijk - meer dan halflege zaal.

Opera, 1-5-2017 10:09
6 opmerkingen

Mei 2017

Deze maand nemen wij en de Munt eindelijk afscheid van de tent. Dat gebeurt met Aida in een productie van Stathis Livathinos en met een dubbele bezetting. De binnenkoer van de Landcommanderij in Alden Biesen is weer het jaarlijks podium voor de Zomeropera met deze keer Don Pasquale. De laatste cinema-voorstelling van de Met dit seizoen is Der Rosenkavalier waarmee Renée Fleming afscheid neemt van de bühne. Tenslotte wordt in verschillende concertzalen de 70ste verjaardag van Philippe Herreweghe gevierd.

Toekomstmuziek, 29-4-2017 15:47
2 opmerkingen