ti guarda dal Grande Inquisitor

Tannhäuser in Essen

Net zoals de Keulse Opera eerder dit seizoen heeft ook het Aalto-Musiktheater Essen een nieuwe productie van Tannhäuser op poten gezet... eveneens op basis van de Dresden-versie. Stefan Soltesz, in een vorig leven nog muziekdirecteur van de Vlaamse Opera, was de dirigent. Maar ik was vooral benieuwd naar wat de regisseur Hans Neuenfels met Tannhäuser zou doen.

Wie dacht dat Meistersinger Wagners enige komische opera was, moet dringend deze productie in Essen gaan bekijken. Ik heb nog nooit zoveel gelachen tijdens een Wagneropera... en ik was duidelijk niet alleen. De voorstelling is een opeenstapeling van invallen, die soms iets met de opera te maken hebben, die soms knettergek zijn, en die ik soms niet begrijp of waarvan ik de bedoeling niet inzie.

Het begon wel redelijk serieus. Tijdens de ouverture projecteert Neuenfels, in naam van Heinrich Tannhäuser, teksten op het doek waarmee hij het publiek uitnodigt om terug te denken aan hun idealen toen ze jong waren. Tannhäuser is uitgedost als een jonge Richard Wagner.

FotoTijdens de Venusbergscène dacht ik even dat ik in Parsifal was terechtgekomen met een aantal religieuze symbolen zoals een bidstoel, een monstrans met hostie en Venus en Tannhäuser die de consecratie uitvoeren. Door de zwarte gordijnen lijkt het meer op een of ander occult ritueel in plaats van een eucharistie. Venus en Tannhäuser worden daarbij bijgestaan door dansers die gekleed zijn als zwarte en witte vogels. Die zwarte vogels symboliseren de Venusberg en komen nog eens terug tijdens de zangwedstrijd en op het einde van de opera.

De Venusbergscène eindigt met de rondtrekkende pelgrims, in lederen SM-pakjes, vuurrode pruiken en lange capes... waarna Tannhäuser Landgraaf Hermann (hij lijkt op kapitein Zeppos) en de minnezangers ontmoet in een gestileerd bos tijdens een jachtpartij. Er wordt gejaagd op vrouwen in lingerie met bontmantels en een hertgengewei, en loslopende Playboy-bunnies... de eerste lachsalvo's waren hoorbaar.

Het tweede bedrijf begon ook weer serieus. Elisabeth is een diva-wannabe die "Dich, teure Halle" zingt als het voorprogramma tot de zangwedstrijd. Als het duet met Tannhäuser daarna eindigt in een zwaan, begint het erop te lijken dat Neuenfels heel de Wagner-ikonografie de revue wil laten passeren.

FotoHet wordt daarna echt hilarisch als twee figuranten, alias Richard Wagner en Ludwig II van Beieren, een nummertje opvoeren tijdens de prelude tot de zangwedstrijd. De zangwedstrijd is ook in Beieren gesitueerd met een skyline van Beierse alpen, een schaalmodel van Neuschwanstein, kuchende mijnwerkers en meisjes in dirndls die strengen "Münchner Weißwürste" als springtouw gebruiken terwijl de Landgraaf zijn monoloog afsteekt. En ik die dacht dat Tannhäuser zich in Thüringen afspeelde... De zangwedstrijd zelf verloopt redelijk normaal. De kandidaten dragen wel een paterspij en wachten in witte cellen op hun beurt.

Het laatste bedrijf begint in een grastuintje, inclusief houten omheining, met Elisabeth en de maagd Maria. Maria neemt vergif in en tegen dat Elisabeth goed en wel "Allmächt'ge Jungfrau" gezongen heeft, is Maria dood... er is waarschijnlijk geen plaats voor twee heiligen in de Wartburg.

FotoWolfram heeft ondertussen een nieuwe job gevonden als nachtdokter in een gekkenhuis, waar hij zijn patiënten tot rust brengt met zijn Ode aan de avondster. Als Tannhäuser dan plots komt binnenwandelen en zijn verhaal doet, beelden de patiënten Tannhäusers wedervaren in Rome uit. Maar alles eindigt goed en wel met twee doodskisten - één met de dode Elisabeth, de andere voor Tanhäuser - een zwarte robot met een staf en het pelgrimskoor dat ook teruggekeerd is... het mannenkoor weer in die SM-pakjes, het vrouwenkoor met stigmata en doornenkroon.

Ik durf niet te beweren dat ik alles begrepen heb van deze enscenering, maar het is wel een hoogst onderhoudende voorstelling... voor wie Wagner tenminste niet al te serieus neemt.

Oh ja, er waren ook nog zangers.

Zangers die Tannhäuser kunnen zingen, zijn relatief zeldzaam. De Heldentenorino Jeffrey Dowd deed een verdienstelijke poging om alle noten te zingen zonder onderweg te begeven. Hij klonk op het einde nog net hetzelfde als in het begin... wat vooral een indicatie is voor zijn uithoudingsvermogen. Want zijn genepen stem klinkt nooit echt mooi en hij zingt alles met dezelfde kleur en dynamiek. Heiko Trinsinger was een degelijke Wolfram met een stevige stem, die voor mij niet voldoende poëzie bevatte voor zijn Abendstern-aria. Danielle Halbwachs was een uitstekende Elisabeth met een volle ronde stem, die bijna kan wedijveren met Eva-Maria Westbroek.

Publicatie: maandag 2 juni 2008 @ 9:32
Rubriek: Opera

Recent RSS feed

Capriccio Première Portraits

Het Oostenrijkse platenlabel Capriccio is met "Première Portraits" een nieuwe reeks gestart. Hun doel is om jonge artiesten de kans te geven om een eerste CD op te nemen. Momenteel zijn er al zeven opnames uitgebracht, vier daarvan met Duitse liederen. Op één opname na, is Charles Spencer telkens de pianist.

CD's, 10-5-2018 14:43
0 opmerkingen

Mei 2018

Mei is een vrij rustige maand, onder andere omdat het Muntorkest de Elisabethwedstrijd moet begeleiden. Met de zomer in aantocht wordt de Landcommanderij weer omgebouwd tot een operazaal met dit jaar Il trovatore op het programma. Opera Vlaanderen brengt een nieuwe productie van La clemenza di Tito in een productie van Michael Hampe. In Luik spelen ze het vrij zelden uitgevoerde La donna del lago.

Toekomstmuziek, 1-5-2018 11:23
0 opmerkingen

Lohengrin in de Munt (2/2)

De nieuwe Lohengrin-productie heeft voor de vier protagonisten twee bezettingen. Gisteren hoorde ik de eerste bezetting. Die is beduidend beter dan de tweede bezetting, al zijn er toch nog een paar zwakke punten.

Opera, 27-4-2018 11:39
3 opmerkingen

Opera Vlaanderen 2018-2019

Aviel Cahn heeft zijn laatste seizoen bij Opera Vlaanderen aangekondigd. Het is een seizoen waar verschillende namen uit het Cahn-tijdperk terugkeren. De Konwitschny-productie van La Juive is de enige herneming.

Toekomstmuziek, 24-4-2018 18:35
5 opmerkingen

Opéra Royal de Wallonie 2018-2019

Stefano Mazzonis di Pralafera en Speranza Scappucci hebben vandaag het volgende seizoen van de Opéra Royal de Wallonie voorgesteld. Het wordt weer een seizoen met het grote Italiaanse repertoire van Bellini en Rossini over Donizetti en Verdi tot Puccini en met een aantal opvallende zangers zoals Violeta Urmana, Ildebrando d'Arcangelo, Olga Peretyatko of Lawrence Brownlee. En bij de concerten krijgen we zomaar even Joyce DiDonato, Leo Nucci en Sonya Yoncheva...

Toekomstmuziek, 23-4-2018 23:32
7 opmerkingen

Siegfried in Düsseldorf

Der Ring am Rhein is met Siegfried bij zijn derde aflevering aanbeland. De productie van Dietrich W. Hilsdorf ligt volledig in de lijn van de vorige twee delen.

Opera, 23-4-2018 16:31
3 opmerkingen

Lohengrin in de Munt (1/2)

Na bijna 30 jaar programmeert de Munt weer een Lohengrin. Olivier Py is, na Dialogues des Carmélites, voor de tweede keer dit seizoen te gast als regisseur. Alain Altinoglu stond in de orkestbak.

Opera, 21-4-2018 8:41
2 opmerkingen