ti guarda dal Grande Inquisitor

Tannhäuser in Essen

Net zoals de Keulse Opera eerder dit seizoen heeft ook het Aalto-Musiktheater Essen een nieuwe productie van Tannhäuser op poten gezet... eveneens op basis van de Dresden-versie. Stefan Soltesz, in een vorig leven nog muziekdirecteur van de Vlaamse Opera, was de dirigent. Maar ik was vooral benieuwd naar wat de regisseur Hans Neuenfels met Tannhäuser zou doen.

Wie dacht dat Meistersinger Wagners enige komische opera was, moet dringend deze productie in Essen gaan bekijken. Ik heb nog nooit zoveel gelachen tijdens een Wagneropera... en ik was duidelijk niet alleen. De voorstelling is een opeenstapeling van invallen, die soms iets met de opera te maken hebben, die soms knettergek zijn, en die ik soms niet begrijp of waarvan ik de bedoeling niet inzie.

Het begon wel redelijk serieus. Tijdens de ouverture projecteert Neuenfels, in naam van Heinrich Tannhäuser, teksten op het doek waarmee hij het publiek uitnodigt om terug te denken aan hun idealen toen ze jong waren. Tannhäuser is uitgedost als een jonge Richard Wagner.

FotoTijdens de Venusbergscène dacht ik even dat ik in Parsifal was terechtgekomen met een aantal religieuze symbolen zoals een bidstoel, een monstrans met hostie en Venus en Tannhäuser die de consecratie uitvoeren. Door de zwarte gordijnen lijkt het meer op een of ander occult ritueel in plaats van een eucharistie. Venus en Tannhäuser worden daarbij bijgestaan door dansers die gekleed zijn als zwarte en witte vogels. Die zwarte vogels symboliseren de Venusberg en komen nog eens terug tijdens de zangwedstrijd en op het einde van de opera.

De Venusbergscène eindigt met de rondtrekkende pelgrims, in lederen SM-pakjes, vuurrode pruiken en lange capes... waarna Tannhäuser Landgraaf Hermann (hij lijkt op kapitein Zeppos) en de minnezangers ontmoet in een gestileerd bos tijdens een jachtpartij. Er wordt gejaagd op vrouwen in lingerie met bontmantels en een hertgengewei, en loslopende Playboy-bunnies... de eerste lachsalvo's waren hoorbaar.

Het tweede bedrijf begon ook weer serieus. Elisabeth is een diva-wannabe die "Dich, teure Halle" zingt als het voorprogramma tot de zangwedstrijd. Als het duet met Tannhäuser daarna eindigt in een zwaan, begint het erop te lijken dat Neuenfels heel de Wagner-ikonografie de revue wil laten passeren.

FotoHet wordt daarna echt hilarisch als twee figuranten, alias Richard Wagner en Ludwig II van Beieren, een nummertje opvoeren tijdens de prelude tot de zangwedstrijd. De zangwedstrijd is ook in Beieren gesitueerd met een skyline van Beierse alpen, een schaalmodel van Neuschwanstein, kuchende mijnwerkers en meisjes in dirndls die strengen "Münchner Weißwürste" als springtouw gebruiken terwijl de Landgraaf zijn monoloog afsteekt. En ik die dacht dat Tannhäuser zich in Thüringen afspeelde... De zangwedstrijd zelf verloopt redelijk normaal. De kandidaten dragen wel een paterspij en wachten in witte cellen op hun beurt.

Het laatste bedrijf begint in een grastuintje, inclusief houten omheining, met Elisabeth en de maagd Maria. Maria neemt vergif in en tegen dat Elisabeth goed en wel "Allmächt'ge Jungfrau" gezongen heeft, is Maria dood... er is waarschijnlijk geen plaats voor twee heiligen in de Wartburg.

FotoWolfram heeft ondertussen een nieuwe job gevonden als nachtdokter in een gekkenhuis, waar hij zijn patiënten tot rust brengt met zijn Ode aan de avondster. Als Tannhäuser dan plots komt binnenwandelen en zijn verhaal doet, beelden de patiënten Tannhäusers wedervaren in Rome uit. Maar alles eindigt goed en wel met twee doodskisten - één met de dode Elisabeth, de andere voor Tanhäuser - een zwarte robot met een staf en het pelgrimskoor dat ook teruggekeerd is... het mannenkoor weer in die SM-pakjes, het vrouwenkoor met stigmata en doornenkroon.

Ik durf niet te beweren dat ik alles begrepen heb van deze enscenering, maar het is wel een hoogst onderhoudende voorstelling... voor wie Wagner tenminste niet al te serieus neemt.

Oh ja, er waren ook nog zangers.

Zangers die Tannhäuser kunnen zingen, zijn relatief zeldzaam. De Heldentenorino Jeffrey Dowd deed een verdienstelijke poging om alle noten te zingen zonder onderweg te begeven. Hij klonk op het einde nog net hetzelfde als in het begin... wat vooral een indicatie is voor zijn uithoudingsvermogen. Want zijn genepen stem klinkt nooit echt mooi en hij zingt alles met dezelfde kleur en dynamiek. Heiko Trinsinger was een degelijke Wolfram met een stevige stem, die voor mij niet voldoende poëzie bevatte voor zijn Abendstern-aria. Danielle Halbwachs was een uitstekende Elisabeth met een volle ronde stem, die bijna kan wedijveren met Eva-Maria Westbroek.

Publicatie: maandag 2 juni 2008 @ 9:32
Rubriek: Opera

Recent RSS feed

Dietrich Henschel in de Munt

Vijf liederen voor en vijf liederen na de pauze was alles wat Dietrich Henschel gisteren zong in de Munt. Alles bij elkaar amper twintig minuten muziek... wat toch wel héél mager is voor een "liedrecital".

Liedrecital, 13-2-2018 17:04
3 opmerkingen

Petite Messe Solennelle in deSingel

Het is dit jaar een Rossini-jaar - hij overleed 150 jaar geleden - en deSingel begint dat jaar met een uitvoering van zijn Petite Messe Solennelle.

Oratorium, 10-2-2018 10:56
0 opmerkingen

Pelléas et Mélisande in Antwerpen

Pelléas et Mélisande behoort tot mijn absolute lievelingsopera's en ik keek dan ook vol verwachting uit naar de nieuwe productie bij Opera Vlaanderen. Het is een visueel mooie productie geworden, maar vocaal bleef ik toch enigszins op mijn honger zitten.

Opera, 3-2-2018 10:40
13 opmerkingen

Carmen in Luik

De Opera van Luik blijft volharden in de boosheid door ook lange opera's zoals Carmen pas om 20 uur te laten beginnen. Het werd bijgevolg weer een bijna-nachtvoorstelling, des te meer omdat de voorstelling met meer dan 20 minuten vertraging begon omdat het orkest moest wachten op de harpiste...

Opera, 31-1-2018 9:13
8 opmerkingen

Februari 2018

In februari staat vooral de nieuwe productie van Pelléas et Mélisande bij Opera Vlaanderen in de schijnwerpers. In Luik brengen ze met Le domino noir een rariteit. Bij de recitals kijk ik vooral uit naar Benjamin Appl die zijn Heimat-CD in het Brussels Conservatorium voorstelt.

Toekomstmuziek, 26-1-2018 18:03
0 opmerkingen

Simon Keenlyside in de Munt

Ze hadden al eerder moeten terugkeren naar de Munt, maar vorig seizoen hebben ze afgezegd. Vandaag waren Simon Keenlyside en Malcolm Martineau wel van de partij voor een gevarieerd liedrecital met liederen van Sibelius, Schubert, Wolf en Poulenc.

Liedrecital, 22-1-2018 23:15
2 opmerkingen

Il prigioniero en Das Gehege in de Munt

Il prigioniero en Das Gehege zijn twee eenakters van elk ongeveer drie kwartier lang die ik nog nooit gehoord had. De Munt brengt ze nu samen in een dramatisch tweeluik, geregisseerd door Andrea Breth en met Franck Ollu in de orkestbak.

Opera, 19-1-2018 17:00
3 opmerkingen