ti guarda dal Grande Inquisitor

Christa Ludwig - The Birthday Edition

Een van allereerste liedrecitals die ik ooit hoorde, vond eind 1994 plaats in de Munt. Op het podium stond Christa Ludwig die tijdens haar afscheidstournee ook Brussel aandeed. Het was een van die liedrecitals die ik graag nog eens wou terughoren... en dat is nu min of meer mogelijk.

FotoIn 1994 nam ze in Athene twee liedrecitals op met Charles Spencer aan de piano, die nu verschenen zijn op een dubbel-DVD. De aanleiding voor deze "nieuwe" DVD is Ludwigs tachtigste verjaardag, die ze afgelopen zondag, op 16 maart, kon vieren.

Naast het recital van de afscheidstournee op de ene DVD, staat op de tweede DVD een uitvoering van Winterreise. Ze zingt een evenwichtige liedcyclus, waarbij vooral verdriet aanwezig is. Maar de aangename herinneringen aan betere tijden zorgen voor een zachtere klank die altijd met een melancholische glimlach ondersteund worden. Typische voorbeelden hiervan zijn te vinden in Der Lindenbaum, of zelfs in Rückblick als ze het over de "Stadt der Unbeständigkeit" heeft.

Heel haar vertolking wordt gekenmerkt door een natuurlijk ritme en fraseringen die zich ontwikkelen als golven die naar het strand rollen en terugtrekken. Daarbij worden de sleutelwoorden subtiel beklemtoond. Maar ook het spelen met klanken en kleuren hebben hun rol. In Die Wetterfahne hoor je haar verontwaardiging bij "Was fragen sie nach meinen Schmerzen ?". In Gefror'ne Tränen, wat ze heel ontroerend begint, verandert ze haar klank totaal als ze op een afstandelijkere manier tegen haar tranen spreekt: "Ei Tränen, meine Tränen". De kraai die de Wanderer volgt, lijkt niet haar beste vriend te zijn. In Rückblick klinkt ze kwaad en in Die Krähe snauwt ze hem zelfs af.

Ondanks haar relatief gevorderde leeftijd klinkt haar stem nog altijd fantastisch. Er is niet alleen die fenomenale ademtechniek, maar ook de gigantische reserve waarover ze lijkt te beschikken. Als ze op het einde van Gefror'ne Tränen fortissimo eindigt met "Des ganzen Winters Eis !" heb ik het gevoel dat ze nog lang niet aan het eind van haar stem is. Een gelijkaardig moment is het slot - "Da ist meiner Liebsten Haus" - van Wasserflut. De intensiteit van Auf dem Flusse maakt het tot een van de meest aangrijpende momenten van haar vertolking, net zoals Der Wegweiser waarbij je de doodsangst ziet in haar gezicht en hoort in de nadruk van haar stem.

Foto

Het andere Liedrecital is minder geslaagd. Het begint moeizaam met liederen van Schubert. Maar Der Tod und das Mädchen vond ik bijvoorbeeld wel heel goed. In het begin is ze gehaast en angstig als ze het meisje speelt, de dood krijgt daarna een lijzige toon, zonder echter veel van kleur te veranderen. Op het einde van elk groepje liederen is er trouwens nooit applaus. Ik vraag me dan ook af of het niet zonder publiek opgenomen is.

Het groepje Mahlerliederen bereikt een piek bij Ich bin der Welt abhanden gekommen. Charles Spencer creëert eerst de perfecte sfeer, waarna Christa Ludwig ontroert met haar trage, gedragen voordracht. Het feit dat ze daarna nog Scheiden und Meiden zingt, vond ik een ongepaste keuze. Strauss stond ook op het programma met onder andere een indrukwekkend mezza voce gezongen Die Nacht en Morgen.

In de boekjes die bij de DVD zitten, is ook een interview met Christa Ludwig te lezen. Daarin vertelt ze dat Leonard Bernstein haar favoriete dirigent was. Ik vermoed dat ze daarom zijn Cycle of five kid songs ook opgenomen heeft in dit recital, alhoewel ze niet echt passen tussen al die Duitse romantische liederen. Maar ze zijn wel leuk. Haar gevoel voor humor is ook te horen in een paar liederen van Wolf. In dem Schatten meiner Locken is volledig vocaal uitgeacteerd met veelzeggende pauzes en plotse versnellingen. Ook Mein Liebster hat zu Tische mich geladen en Wie lange schon uit het Italienisches Liederbuch werden grappig vertolkt.

Foto

Humor is ook de rode draad in het bonusmateriaal. In 1999 gaf ze master classes in het Volkstheater in Wenen. Op de DVD's zijn drie zangers te horen en zien, elk in twee opera-aria's. Christa Ludwig probeert hen duidelijk te maken dat ze die aria's niet uit hun context moeten zingen, maar er telkens aan moeten denken wat de situatie in de opera is. De ene zanger reageerde iets beter dan de andere.

Markus Pelz zong twee woede-aria's. Figaro's Aprite un po'quegli occhi en Pizarro's Ha! welch' ein Augenblick! zijn uitermate geschikt om er lustig op los te brullen en dat deed deze bariton dan ook. Zelfs na de les van Christa Ludwig, is er nauwelijks iets veranderd in zijn zang. De mezzo Stella Grigorian blijft problemen hebben om Smanie implacabili van Dorabella goed gezongen te krijgen, maar Carmens Seguidilla ligt haar veel beter. De meeste vooruitgang boekte de tenor Valerij Serkin. Na een eerste expressieloze uitvoering van Tamino's Portretaria klinkt hij een kwartier later al een heel stuk beter nadat Ludwig hem onder handen genomen heeft. Ook Pourquoi me réveiller verbetert merkbaar tijdens de les.

Publicatie: donderdag 20 maart 2008 @ 21:51
Rubriek: DVD's

Recent RSS feed

Dietrich Henschel in de Munt

Vijf liederen voor en vijf liederen na de pauze was alles wat Dietrich Henschel gisteren zong in de Munt. Alles bij elkaar amper twintig minuten muziek... wat toch wel héél mager is voor een "liedrecital".

Liedrecital, 13-2-2018 17:04
3 opmerkingen

Petite Messe Solennelle in deSingel

Het is dit jaar een Rossini-jaar - hij overleed 150 jaar geleden - en deSingel begint dat jaar met een uitvoering van zijn Petite Messe Solennelle.

Oratorium, 10-2-2018 10:56
0 opmerkingen

Pelléas et Mélisande in Antwerpen

Pelléas et Mélisande behoort tot mijn absolute lievelingsopera's en ik keek dan ook vol verwachting uit naar de nieuwe productie bij Opera Vlaanderen. Het is een visueel mooie productie geworden, maar vocaal bleef ik toch enigszins op mijn honger zitten.

Opera, 3-2-2018 10:40
13 opmerkingen

Carmen in Luik

De Opera van Luik blijft volharden in de boosheid door ook lange opera's zoals Carmen pas om 20 uur te laten beginnen. Het werd bijgevolg weer een bijna-nachtvoorstelling, des te meer omdat de voorstelling met meer dan 20 minuten vertraging begon omdat het orkest moest wachten op de harpiste...

Opera, 31-1-2018 9:13
8 opmerkingen

Februari 2018

In februari staat vooral de nieuwe productie van Pelléas et Mélisande bij Opera Vlaanderen in de schijnwerpers. In Luik brengen ze met Le domino noir een rariteit. Bij de recitals kijk ik vooral uit naar Benjamin Appl die zijn Heimat-CD in het Brussels Conservatorium voorstelt.

Toekomstmuziek, 26-1-2018 18:03
0 opmerkingen

Simon Keenlyside in de Munt

Ze hadden al eerder moeten terugkeren naar de Munt, maar vorig seizoen hebben ze afgezegd. Vandaag waren Simon Keenlyside en Malcolm Martineau wel van de partij voor een gevarieerd liedrecital met liederen van Sibelius, Schubert, Wolf en Poulenc.

Liedrecital, 22-1-2018 23:15
2 opmerkingen

Il prigioniero en Das Gehege in de Munt

Il prigioniero en Das Gehege zijn twee eenakters van elk ongeveer drie kwartier lang die ik nog nooit gehoord had. De Munt brengt ze nu samen in een dramatisch tweeluik, geregisseerd door Andrea Breth en met Franck Ollu in de orkestbak.

Opera, 19-1-2018 17:00
3 opmerkingen