ti guarda dal Grande Inquisitor

Werther in de Munt

De afgelopen twee dagen vond er een dubbele première plaats in de Munt. Werther wordt zowel opgevoerd in de traditionele tenorversie als in de versie die Massenet herwerkte voor de bariton Mattei Battistini.

Foto

Voor velen zal het als een schok komen. Maar regisseur Guy Joosten plaatst de opera in de periode waarin het verhaal veronderstelt wordt om zich af te spelen. Heel het scènebeeld ademt een Biedermeiersfeertje uit, zowel in het decor als in de kostuums. Je waant je even tussen de schilderijen op de bovenste verdieping van het Belvedere-museum in Wenen. Het eenheidsdecor van Johannes Leiacker is een eenvoudige wand waar de woonkamer van de Baljuw uitspringt. De muren van de woonkamer zijn versierd met een landschapschilderij, dat in het derde bedrijf grijs "verkleurd" is. In deze burgerlijke samenleving speelt het leven van Charlotte zich af. Het enige contact met de buitenwereld is een klein venster. Als een van de meisjes op een bepaald moment door dat venster staart, ontstaat een beeld dat wel geïnspireerd lijkt op het schilderij "Frau am Fenster" van Caspar David Friedrich, waarop een vrouw naar een voorbijvarend schip kijkt. FotoDie woonkamer van Charlotte doet me trouwens ook aan een schip denken. Zeker de vooruitstekende hoek lijkt wel de boeg van een schip, waarop Werther en Charlotte postvatten voor hun cruciale momenten. In het geval van Werther is dat bijvoorbeeld zijn monoloog op het einde van het tweede bedrijf. Charlotte zingt er het slot van haar briefscène.

Naast de esthetische uitstraling, is het vooral de sterk uitgewerkte personenregie die deze enscenering zo sterk maakt. Die personenregie komt wel het best tot uiting in de baritonversie. Ik denk dat daar twee redenen voor zijn. In het geval van de tenorversie zat ik onwillekeurig toch op de hoge noten te wachten, zonder dat daarom het libretto minder oppervlakkig is. In de baritonversie had ik veel meer aandacht had voor de tekst die effectief gezongen werd. Een andere reden is dat de baritonbezetting iets overtuigender acteerde.

Guy Joosten heeft ook wel nuanceverschillen ingebracht tussen de twee bezettingen, maar die zijn slechts minimaal. Het meest opvallend is dit merkbaar in de rol van Sophie. In de baritonversie is ze veel opener en exuberanter dan in de tenorversie, waar ze koeler en misschien ook iets sterker overkomt. De spanning die tussen de bariton-Sophie en de Baljuw opgebouwd wordt, is bijvoorbeeld hier veel sterker. Joosten insinueert een mogelijke incestueuze relatie tussen Sophie en haar vader, die na de dood van zijn vrouw aan de drank is geraakt. De tenor-Sophie lijkt iets meer het hoofd te bieden aan de avances van haar vader. De andere kinderen zijn in alle geval ook doodsbang van hem en van de drinkebroers Johann en Schmidt.

Spanning is er ook in het eerste bedrijf als Werther en Charlotte terugkomen van het bal. Albert verbergt zich op dat moment achter de openstaande deur en hoort zo heel hun duet. Ik zat me constant af te vragen of en wanneer hij te voorschijn zou komen. Het is pure Hitchcock. De rol van Werther wordt heel correct geportretteerd als de dichter die in de natuur zijn inspiratie zoekt. Hij heeft ook constant een zwart notitieboekje bij waarin hij zijn ingevingen noteert... op dat moment is hij echt de "Musensohn" van Goethe en Schubert.

Ik heb deze enscenering ondertussen al drie keer gezien en ik ontdek telkens nog nieuwe details die me eerder nog niet opgevallen waren en die daarenboven ook zin hebben. Het is iets wat me tot nu toe enkel overkomen is met de ensceneringen van iemand als bijvoorbeeld David McVicar.

Foto

Op muzikaal vlak valt er ook veel te genieten. In de eerste plaats is het geluid dat uit de orkestbak komt, onweerstaanbaar mooi. Kazushi Ono leidt het orkest doorheen grote dynamische variaties. Een enkele keer overstemt hij de zangers, maar meestal laat hij de romantiek pas losbarsten in de momenten die zich daar expliciet voor lenen, zoals het tussenspel tussen het derde en het vierde bedrijf. De mogelijke problemen die tussen het orkest en hun nieuwe muziekdirecteur, Mark Wigglesworth, worden hier nog eens extra in de verf gezet. Als Ono na de voorstelling komt groeten, staat het orkest niet -zoals gewoonlijk- recht om het applaus in ontvangst te nemen. Maar ze keerden zich ook naar Ono en gaven hem een echte staande ovatie. Ik heb een orkest zelden zo'n eerbetoon aan hun dirigent zien geven.

De enige andere keer dat ik de baritonversie reeds gehoord heb, was concertant in Parijs met Thomas Hampson. Ik was toen niet echt gewonnen voor deze versie. Maar met Ludovic Tézier verandert dit spectaculair. Hij zingt niet alleen met prachtig Frans en heeft niet alleen een ongelooflijk mooi bronzen timbre, maar ook zijn tekstexpressie is schitterend. Ik vond zijn mooiste moment trouwens niet zijn twee bekende aria's maar die ene filosofische monoloog over de dood "Lorsque l'enfant revient d'un voyage" op het einde van het tweede bedrijf. De tenor Andrew Richards heeft initieel iets meer problemen om met zijn "Invocation à la nature" te overtuigen. Maar eens die horde genomen, bezorgde hij mij ook kippenvel met zijn monoloog en zingt hij een mooie "Pourquoi me réveiller". Zijn hoge noten zijn daarin wel niet helemaal in orde, maar hij geeft ze een draai, waardoor het geschreeuw een expressieve inhoud krijgt.

De Charlotte van Jennifer Larmore was op taalvlak een hele vooruitgang in vergelijking met haar Marguerite in Parijs, alhoewel er nog een aantal schoonheidsfoutjes in haar Frans zitten. Zij ontroert vooral tijdens haar briefscène. Maar als ik zou moeten kiezen, dan kies ik toch voor de Charlotte van Sophie Koch. Daar waar Larmore een hoofdzakelijk slanke mezzostem heeft, klinkt Koch veel voller, warmer en sensueler. In talloze details merk je ook dat ze veel meer met de tekst doet dan haar Amerikaanse collega.

Wat de Sophie betreft, zijn de kleuren van de stem omgekeerd. De bariton-Sophie is Hélène Guilmette. Zij heeft een voluptueuzere stem dan Hendrickje Van Kerckhove. De stem van Hendrickje Van Kerckhove is iets kleiner, maar de helderheid van haar stem maakt haar Frans iets beter verstaanbaar. In beide bezettingen vond ik de Albert de zwakke schakel. Jean-Luc Chaignaud vond ik vaak nogal schreeuwerig en zingt dan ook met weinig nuance of kleur. Vooraf zou ik mijn geld ingezet hebben op de Albert van Jean-François Lapointe. Maar in zijn aria "Quelle prière de reconnaissance" vecht hij te veel met de lage noten.

Publicatie: donderdag 6 december 2007 @ 18:00
Rubriek: Opera

Recent RSS feed

Thomas Oliemans in Zeist

Met Joseph von Eichendorff als de festivaldichter is het onvermijdelijk dat we op een bepaald moment Schumanns Eichendorff-Liederkreis te horen zouden krijgen. Vandaag was dat het geval met de Nederlandse bariton Thomas Oliemans en de immer geniale Malcolm Martineau aan de piano.

Liedrecital, 24-5-2018 22:56
0 opmerkingen

Meerstemmige Schumann en Brahms in Zeist

"Meine Töne still und heiter" was de titel die de kwartetavond van het Liedfestival van Zeist meegekregen had. Het is het eerste lied uit Schumanns Minnespiel dat centraal stond in een concert met meerstemmige liederen van Schumann en Brahms, uitgevoerd door vier solisten en met Matthias Lademann aan de piano.

Liedrecital, 23-5-2018 23:05
0 opmerkingen

Anna Lucia Richter in Zeist

Dit jaar heeft het Liedfestival van Zeist "Schubert en zijn opvolgers" als thema. Die opvolgers zijn dan vooral Schumann en Wolf. Een bijkomende rode draad is de dichter Eichendorff. In het openingsconcert van Anna Lucia Richter en Gerold Huber kregen we Schubert en Wolf, maar voor Eichendorff was het wachten tot de bisnummers.

Liedrecital, 22-5-2018 23:06
0 opmerkingen

Capriccio Première Portraits

Het Oostenrijkse platenlabel Capriccio is met "Première Portraits" een nieuwe reeks gestart. Hun doel is om jonge artiesten de kans te geven om een eerste CD op te nemen. Momenteel zijn er al zeven opnames uitgebracht, vier daarvan met Duitse liederen. Op één opname na, is Charles Spencer telkens de pianist.

CD's, 10-5-2018 14:43
0 opmerkingen

Mei 2018

Mei is een vrij rustige maand, onder andere omdat het Muntorkest de Elisabethwedstrijd moet begeleiden. Met de zomer in aantocht wordt de Landcommanderij weer omgebouwd tot een operazaal met dit jaar Il trovatore op het programma. Opera Vlaanderen brengt een nieuwe productie van La clemenza di Tito in een productie van Michael Hampe. In Luik spelen ze het vrij zelden uitgevoerde La donna del lago.

Toekomstmuziek, 1-5-2018 11:23
0 opmerkingen

Lohengrin in de Munt (2/2)

De nieuwe Lohengrin-productie heeft voor de vier protagonisten twee bezettingen. Gisteren hoorde ik de eerste bezetting. Die is beduidend beter dan de tweede bezetting, al zijn er toch nog een paar zwakke punten.

Opera, 27-4-2018 11:39
3 opmerkingen

Opera Vlaanderen 2018-2019

Aviel Cahn heeft zijn laatste seizoen bij Opera Vlaanderen aangekondigd. Het is een seizoen waar verschillende namen uit het Cahn-tijdperk terugkeren. De Konwitschny-productie van La Juive is de enige herneming.

Toekomstmuziek, 24-4-2018 18:35
5 opmerkingen

Opéra Royal de Wallonie 2018-2019

Stefano Mazzonis di Pralafera en Speranza Scappucci hebben vandaag het volgende seizoen van de Opéra Royal de Wallonie voorgesteld. Het wordt weer een seizoen met het grote Italiaanse repertoire van Bellini en Rossini over Donizetti en Verdi tot Puccini en met een aantal opvallende zangers zoals Violeta Urmana, Ildebrando d'Arcangelo, Olga Peretyatko of Lawrence Brownlee. En bij de concerten krijgen we zomaar even Joyce DiDonato, Leo Nucci en Sonya Yoncheva...

Toekomstmuziek, 23-4-2018 23:32
7 opmerkingen

Siegfried in Düsseldorf

Der Ring am Rhein is met Siegfried bij zijn derde aflevering aanbeland. De productie van Dietrich W. Hilsdorf ligt volledig in de lijn van de vorige twee delen.

Opera, 23-4-2018 16:31
3 opmerkingen

Lohengrin in de Munt (1/2)

Na bijna 30 jaar programmeert de Munt weer een Lohengrin. Olivier Py is, na Dialogues des Carmélites, voor de tweede keer dit seizoen te gast als regisseur. Alain Altinoglu stond in de orkestbak.

Opera, 21-4-2018 8:41
2 opmerkingen