ti guarda dal Grande Inquisitor

Phaedra in de Munt

Het operaseizoen in de Munt begon met Phaedra, de nieuwste, en waarschijnlijk de laatste, opera van Hans Werner Henze. Het is een co-productie met onder andere de Berlijnse Staatsoper waar hij eerder deze maand gecreëerd werd.

Foto

Het eerste wat opvalt aan deze productie is de opstelling. Het orkest zit in de zaal onder het eerste balkon, de orkestbak ligt dicht en er loop een "catwalk" dwars door de zaal van het orkest naar het podium. Henze voorzag een klein orkest. In totaal zitten er maar 23 muzikanten in het Ensemble Modern onder de leiding van Michael Boder, met vooral percussie, hout- en koperblazers (waaronder zelfs een Wagnertuba). Er wordt ook gebruik gemaakt van elektronische muziek die door verschillende luidsprekers gestuurd wordt. Ik vond de muziek van Henze redelijk toegankelijk en soms zelfs melodieus, alhoewel het niet het soort muziek is dat ik dagelijks wil horen.

De bijdrage van scenograaf Olafur Eliasson bestaat vooral uit het bedenken van een spiegelende wand die de volledige ruimte van de prosceniumboog inneemt, en waarin je dan de zaal en het orkest weerspiegeld ziet... tenminste als je parterre of op het eerste middenbalkon zit. Die spiegelwand kan ook doorzichtig gemaakt worden, waardoor een tweede ruimte ontstaat met achteraan een tweede spiegelwand. Samen met de belichting zorgt dit allemaal voor mooie beelden.

De eerste scène - "Echo's galmen door de ruimte van het labyrint, in de diepten waar Theseus de Minotaurus versloeg; ze worden de stemmen van een nieuw verhaal: Phaedra en Hippolytus" - is hiervan een mooie illustratie. Midden in de zaal hangt een traag roterende open cilinder. Daar wordt eerst één spot op gericht en de weerkaatsingen zorgen voor constant bewegende cirkels in de zaal. Ik veronderstel dat dit een visuele vertaling is van de echo van het gevecht tussen Theseus en de Minotaurus. Tegen het einde van de scène worden er twee bijkomende spots op die cilinder gericht, waardoor het aantal cirkels verdrievoudigd werd. Bij dit beeld moest ik even aan "Die Nebensonnen" uit Winterreise denken, maar dit geheel terzijde. Zo ontstaan dan Phaedra en Hippolytus... waarna de oorspronkelijke spot traag gedoofd wordt.

Dit illustreert meteen ook een van de grootste problemen van de regie van Peter Mussbach. Als je vooraf de korte inhoud van de opera niet gelezen hebt, dan heb je er het raden naar wat er gebeurt. Die eerste scène was trouwens ook zonder boventitels en aangezien de tekstverstaanbaarheid niet fameus was (de zangers stonden toen ook bij het orkest onder het eerste balkon), heb je als publiek helemaal geen houvast meer.

Het libretto geeft weliswaar veel regie-aanduidingen, maar in de feitelijke regie vinden we daar niets van terug. Ik kan begrijpen dat een regisseur zijn eigen concept op een opera wil drukken, maar als zelfs de creërende regisseur voor de wereldcreatie zich niets aantrekt van het libretto, wie zal het dan wel doen ? De regie wordt daardoor heel onduidelijk en het verhaal is totaal niet te volgen, de gezongen tekst is op zich ook onvoldoende om alles te kunnen volgen.

Een ander voorbeeld... In het programmaboek schrijft de librettist Christian Lehnert dat ze uit de "Phèdre" van Racine de drie zelfmoordpogingen van Phaedra overgenomen hebben als structurering van het eerste bedrijf. Je zou dan verwachten dat die drie zelfmoordpogingen toch wel redelijk belangrijk zijn... maar in de regie is daar ook nauwelijks iets van terug te vinden. Phaedra staat op die momenten zelfs niet op de scène. Op de momenten, waarvan ik vermoedde dat die zelfmoordpogingen plaatsvonden, verspreidden vier verticale schijnwerpers een rood-oranje licht in de zaal. Dat kan misschien wel als ondersteuning dienen, maar het is onvoldoende... zeker voor een opera die nog niemand kent. En zo zijn er nog talloze voorbeelden te bedenken, waarbij de regie voor verwarring of onduidelijkheid zorgt.

De opera is geschreven voor vijf zangers. De twee protagonisten Phaedra en Hippolyt, krijgen elk een goddelijke tegenhanger in respectievelijk Aphrodite en Artemis. Op het einde van de opera is er nog een klein rolletje weggelegd voor de Minotauros, die ondertussen terug levend geworden is.

De titelrol was voorzien voor Magdalena Kozena, maar toen de repetities begonnen was ze nog niet voldoende hersteld van een ziekte om daaraan deel te nemen. Er zijn uiteindelijk twee vervangsters. Op de première zong Maria Riccarda Wesseling. Ze heeft een degelijke stem, zij het dat ze wat veel vibrato produceert in de laagte. John Mark Ainsley zong een heldere Hippolyt, maar in het tweede bedrijf begon zijn stem wat vermoeid te klinken. Marlis Petersen zong Aphrodite. Artemis, de godin van de jacht, werd verrassend gezongen door een contratenor. In dit geval was dat Axel Köhler die tevens met zijn "gewone" stem moest zingen. Die stem heeft weinig kleur, maar is nog altijd te verkiezen boven zijn brullende contratenorstem.

Het is een voorstelling die zeker de moeite van het bekijken waard is. Maar zorg er dan wel voor om vooraf de korte inhoud een paar keer zeer grondig gelezen te hebben, want in de voorstelling zelf vind je weinig aanknopingspunten.

Publicatie: zondag 16 september 2007 @ 9:38
Rubriek: Opera

Recent RSS feed

Thomas Oliemans in Zeist

Met Joseph von Eichendorff als de festivaldichter is het onvermijdelijk dat we op een bepaald moment Schumanns Eichendorff-Liederkreis te horen zouden krijgen. Vandaag was dat het geval met de Nederlandse bariton Thomas Oliemans en de immer geniale Malcolm Martineau aan de piano.

Liedrecital, 24-5-2018 22:56
0 opmerkingen

Meerstemmige Schumann en Brahms in Zeist

"Meine Töne still und heiter" was de titel die de kwartetavond van het Liedfestival van Zeist meegekregen had. Het is het eerste lied uit Schumanns Minnespiel dat centraal stond in een concert met meerstemmige liederen van Schumann en Brahms, uitgevoerd door vier solisten en met Matthias Lademann aan de piano.

Liedrecital, 23-5-2018 23:05
0 opmerkingen

Anna Lucia Richter in Zeist

Dit jaar heeft het Liedfestival van Zeist "Schubert en zijn opvolgers" als thema. Die opvolgers zijn dan vooral Schumann en Wolf. Een bijkomende rode draad is de dichter Eichendorff. In het openingsconcert van Anna Lucia Richter en Gerold Huber kregen we Schubert en Wolf, maar voor Eichendorff was het wachten tot de bisnummers.

Liedrecital, 22-5-2018 23:06
0 opmerkingen

Capriccio Première Portraits

Het Oostenrijkse platenlabel Capriccio is met "Première Portraits" een nieuwe reeks gestart. Hun doel is om jonge artiesten de kans te geven om een eerste CD op te nemen. Momenteel zijn er al zeven opnames uitgebracht, vier daarvan met Duitse liederen. Op één opname na, is Charles Spencer telkens de pianist.

CD's, 10-5-2018 14:43
0 opmerkingen

Mei 2018

Mei is een vrij rustige maand, onder andere omdat het Muntorkest de Elisabethwedstrijd moet begeleiden. Met de zomer in aantocht wordt de Landcommanderij weer omgebouwd tot een operazaal met dit jaar Il trovatore op het programma. Opera Vlaanderen brengt een nieuwe productie van La clemenza di Tito in een productie van Michael Hampe. In Luik spelen ze het vrij zelden uitgevoerde La donna del lago.

Toekomstmuziek, 1-5-2018 11:23
0 opmerkingen

Lohengrin in de Munt (2/2)

De nieuwe Lohengrin-productie heeft voor de vier protagonisten twee bezettingen. Gisteren hoorde ik de eerste bezetting. Die is beduidend beter dan de tweede bezetting, al zijn er toch nog een paar zwakke punten.

Opera, 27-4-2018 11:39
3 opmerkingen

Opera Vlaanderen 2018-2019

Aviel Cahn heeft zijn laatste seizoen bij Opera Vlaanderen aangekondigd. Het is een seizoen waar verschillende namen uit het Cahn-tijdperk terugkeren. De Konwitschny-productie van La Juive is de enige herneming.

Toekomstmuziek, 24-4-2018 18:35
5 opmerkingen

Opéra Royal de Wallonie 2018-2019

Stefano Mazzonis di Pralafera en Speranza Scappucci hebben vandaag het volgende seizoen van de Opéra Royal de Wallonie voorgesteld. Het wordt weer een seizoen met het grote Italiaanse repertoire van Bellini en Rossini over Donizetti en Verdi tot Puccini en met een aantal opvallende zangers zoals Violeta Urmana, Ildebrando d'Arcangelo, Olga Peretyatko of Lawrence Brownlee. En bij de concerten krijgen we zomaar even Joyce DiDonato, Leo Nucci en Sonya Yoncheva...

Toekomstmuziek, 23-4-2018 23:32
7 opmerkingen

Siegfried in Düsseldorf

Der Ring am Rhein is met Siegfried bij zijn derde aflevering aanbeland. De productie van Dietrich W. Hilsdorf ligt volledig in de lijn van de vorige twee delen.

Opera, 23-4-2018 16:31
3 opmerkingen

Lohengrin in de Munt (1/2)

Na bijna 30 jaar programmeert de Munt weer een Lohengrin. Olivier Py is, na Dialogues des Carmélites, voor de tweede keer dit seizoen te gast als regisseur. Alain Altinoglu stond in de orkestbak.

Opera, 21-4-2018 8:41
2 opmerkingen