ti guarda dal Grande Inquisitor

Die Walküre in Gent

De afgelopen weken draaide de PR-machine van de Vlaamse Opera op volle toeren. Krantenartikels, TV-interviews en uiteraard hun eigen website moesten ervoor zorgen dat het tweede deel van de Ring-cyclus bij voorbaat al een succesverhaal zou zijn. Spijtig genoeg, werden de verwachtingen slechts gedeeltelijk ingelost. Het artistiek team was uiteraard hetzelfde als bij Das Rheingold, met Ivan Törzs in de orkestbak en Ivo van Hove als regisseur. Jan Versweyveld ontwierp weer een modern decor.

Foto

Het tweede bedrijf van Die Walküre bleek de inspiratiebron te zijn voor de enscenering. Ivo Van Hove plaatst de opera in een hedendaagse grootstad met zijn achterbuurten en wolkenkrabbende kantoorgebouwen. Het aquarium uit Rheingold is Wotans penthouse. Daarrond zien we vierkante kolommen die de skyline van de stad suggereren. Visueel is het tweede verblijf verbluffend. Maar ook op muzikaal vlak is dit het sterkste bedrijf.

Zoals ik na Rheingold hoopte, is Anne Mason een schitterende Fricka als ze Wotan de mantel uitveegt. James Johnson is een wat monotone Wotan, maar toont nooit momenten van vermoeidheid. Zijn stem is bij het afscheid van Brünnhilde nog altijd even indrukwekkend als in het begin. Maar in dat aangrijpende slot van de opera hoor ik weinig gevoel en verdriet in zijn stem. De Hojotoho's waarmee de walkure Jayne Casselman haar intrede doet, staan er allemaal. Tegen het einde van het tweede bedrijf begint ze echter in de hoogte wat hees te klinken.

Maar als dit decor moet gerecycleerd worden voor het eerste en derde bedrijf, dan beginnen de problemen. In het eerste bedrijf lopen de stedelijke achterbuurten tijdens de ouverture doorheen de woonkamer van Hunding en Sieglinde, waar minstens drie kookfornuizen staan en midden op het podium een matras ligt. Sieglinde is een huissloof die altijd braaf op haar stoeltje bij het fornuis gaat zitten. Op zich kan ik deze keuze begrijpen. Sieglinde wordt voorgesteld als de vrouw, die door Hunding thuis opgesloten wordt en haar huis niet mag verlaten. Maar het haalt ook alle spanning uit het eerste bedrijf. Dit bedrijf zou moeten knetteren van de erotische spanning tussen Siegmund en Sieglinde, maar hier gebeurt er niets. Thérèse Waldner is nochtans een goede Sieglinde. En Jeffrey Dowd is aanvaardbaar als Siegmund. Maar ik zag en voelde geen vonk overspringen.

FotoVoor het laatste bedrijf, wordt het decor getransformeerd tot een operatiezaal, waar de walkures op (echte) paarden hun soldaten aanvoeren tijdens de beroemde Walkurenrit. Op het eerste zicht is het een leuk idee, maar in tweede instantie klopt het ook niet helemaal... die soldaten worden namelijk verondersteld dood te zijn. Ik weet niet of de steriliteit van een intensive care-afdeling op dat moment nog veel baat. Maar die omgeving zorgt wel voor een geslaagd slot van de voorstelling. Als Wotan Brünnhilde laat inslapen, dan doet hij dat door haar in een coma te brengen. De verplegers omringen haar dan met beeldschermen waarop beelden van Brünnhildes ingewanden getoond worden als "scheuchenden Schrecken". In dit bedrijf had Casselman haar stem volledig terug en zong een gebroken en wanhopig, maar toch aangrijpend, pleidooi voor haar daden.

Er zitten wel een aantal interessante ideeën in deze enscenering, maar ook een reeks zwakheden. Het grootste zwakke punt is de behandeling van "het zwaard". Siegmund trekt een of andere metalen koffer uit de muur, waarin wat onduidelijke lichtjes branden. In het programmaboek verdedigt Ivo van Hove zijn keuze omdat hij hedendaagse equivalenten zoekt voor de mythische symbolen:

"Zo laat ik het zwaard, Nothung, niet letterlijk zien. In deze tijden worden mensen op subtielere manier uitgeschakeld. Denk maar aan de moord met Polonium op de Russische ex-spion. Wagner was zelf ontgoocheld toen hij zag dat zijn regieaanwijzingen blindelings gevold werden."

Dit is wel een heel flauw excuus om geen sluitende oplossing te vinden voor het zwaard. Ik kan begrijpen dat men Fricka niet laat opkomen "in een met twee rammen bespannen wagen", maar het zwaard is na de ring zowat het belangrijkste element in de Ring. Een niet onbelangrijk deel van Die Walküre gaat over Nothung, om over de volgende opera Siegfried nog maar te zwijgen. In plaats van surrealistische Lipizanerpaarden als decor te gebruiken in het derde bedrijf, zou een even anachronistisch zwaard misschien minder lachwekkend overkomen.

Tenslotte zou er naar verluidt ook een orkest moeten geweest zijn. Maar daar kan ik weinig over zeggen. Mijn abonnementsplaats op het eerste balkon in Antwerpen is in Gent blijkbaar equivalent met een parterre-plaats aan de zijkant, diep onder het eerste balkon... waar de balans tussen bijvoorbeeld de violen en het koper totaal verstoord is. Hopelijk zal ik Siegfried in iets betere omstandigheden terug in Antwerpen kunnen horen.

Publicatie: vrijdag 9 februari 2007 @ 9:01
Rubriek: Opera

Recent RSS feed

Juni 2017

De opera van Luik sluit het seizoen af met een herneming van Otello, terwijl Opera Vlaanderen het zelden uitgevoerde Sadko opvoert... spijtig genoeg enkel in Gent.

Toekomstmuziek, 27-5-2017 16:33
0 opmerkingen

Robert Holl in Zeist

Gisteren werd de tweede editie van het LiedFestival Zeist afgesloten. Op het podium twee volbloed Schubertianer... Robert Holl en Graham Johnson. Op het programma... Schuberts meesterwerk Winterreise.

Liedrecital, 22-5-2017 17:05
2 opmerkingen

Angelo Pollak en Karola Pavone in Zeist

Vanmiddag stond er een tweede duorecital op het programma van het LiedFestival Zeist met twee jonge zangers... de Oostenrijkse tenor Angelo Pollak en de Italiaanse sopraan Karola Pavone.

Liedrecital, 21-5-2017 23:16
0 opmerkingen

Robert Holl & Co in Zeist (2/2)

Het avondconcert gisteren was een soort "Abendunterhaltung" zoals ze ten tijde van Schubert georganiseerd werden (maar dan zonder puur instrumentale werken) en wat later zou uitgroeien tot de Schubertiades. Op het programma stonden meerstemmige liederen van Haydn, Mozart, Beethoven en Schubert. Een en ander werd enthousiast ingeleid door Maartje van Weegen, tevens ambassadrice van het LiedFestival Zeist.

Liedrecital, 21-5-2017 9:27
0 opmerkingen

Adèle Charvet, Raoul Steffani en Flott in Zeist

Deze namiddag stonden er twee liedrecitals op het programma van het LiedFestival Zeist. Eerst kregen we met de Franse mezzo Adèle Charvet en de Nederlandse bariton Raoul Steffani twee jonge zangers te horen. Ze wonnen vorig jaar respectievelijk het "Internationaal Vocalisten Concours Den Bosch" en het "Grachtenfestival Conservatorium Concours". In de late namiddag was het de beurt aan Dame Felicity en Graham Johnson.

Liedrecital, 20-5-2017 23:09
0 opmerkingen

James Gilchrist in Zeist

Op een festival is er vaak wel één of ander concert waar ik vooraf mijn bedenkingen bij heb. Op het LiedFestival Zeist was dat het geval voor het recital van James Gilchrist en Sholto Kynoch. Mijn verwachtingen werden spijtig genoeg bevestigd...

Liedrecital, 20-5-2017 9:42
0 opmerkingen

Master course voor liedduo's in Zeist

De drie eerste dagen van het LiedFestival Zeist waren gevuld met master classes voor zes liedduo's bestaande uit vier sopranen, twee baritons en uiteraard zes pianisten. Op de vierde dag werd de reeks afgesloten met een slotrecital door vijf van de zes duo's.

Liedrecital, 19-5-2017 21:38
0 opmerkingen

Henk Neven in Zeist

Ik had de Nederlandse bariton Henk Neven uiteraard al eerder gehoord, maar met zijn recital op het LiedFestival Zeist was het de eerste keer dat hij als liedzanger mijn pad kruiste... een ontdekking !

Liedrecital, 18-5-2017 23:24
0 opmerkingen

Robert Holl & Co in Zeist (1/2)

De locatie van het LiedFestival Zeist - een protestantse kerk - heeft Robert Holl geïnspireerd tot een vrij origineel programma met muziek op religieuze teksten voor het tweede recital van het festival.

Liedrecital, 17-5-2017 23:42
0 opmerkingen

Lenneke Ruiten in Zeist

Vorig jaar werd in Zeist een nieuw Liedfestival opgericht met Robert Holl als drijvende kracht. Ik heb dat toen gemist, maar dit jaar ben ik er wél bij in de kerk van de Evangelische Broedergemeente. Het thema dit jaar is "Schubert en zijn voorgangers". Het openingsrecital van Lenneke Ruiten en Thom Janssen paste daar perfect in met liederen van Haydn, Mozart en Schubert.

Liedrecital, 16-5-2017 23:25
0 opmerkingen