ti guarda dal Grande Inquisitor

Robert Holl in Dortmund

Ze omschrijven zichzelf als het grootste pianofestival ter wereld... en met drie weken in mei-juni en nog eens zes weken in juli-augustus zou het Klavier-Festival Ruhr best wel eens het grootste kunnen zijn. Ze spelen in verschillende zalen in het Ruhrgebied; meestal in Essen en Dortmund, maar ook in Bochum, Duisburg, Düsseldorf, ... In het programma zit ook hier en daar een Liederavond. In augustus komt zelfs een "Liederwochenende".

Niet geheel onverwacht, ligt dit jaar het zwaartepunt bij de pianowerken van Mozart. Maar voor het recital van Robert Holl en Oleg Maisenberg in het Konzerthaus van Dortmund, kozen ze de twee andere jarige componisten... Schumann en Shostakovitch. Dit moet zowat de eerste keer geweest zijn dat ik Robert Holl iets anders hoor zingen dan Schubert. Zoals gewoonlijk zingt hij meestal met gesloten ogen en "dirigeert" hij met zijn rechterhand. Dit leidt soms af, maar ik hou van de klank van zijn stem en zijn doordachte interpretaties... op een mislukte Winterreise na.

FotoDe Eichendorff-Liederkreis sloot perfect aan bij mijn museumbezoek in de namiddag. In het Folkwang Museum in Essen loopt nog tot begin september een grote tentoonstelling rond de Duitse romantische schilder Caspar David Friedrich. Zijn schilderijen worden vaak gebruikt om de "Sehnsucht" van Schubert of de "(Wald)einsamkeit" van Schumann te illustreren. Deze tentoonstelling is een aanrader voor elke Lied-liefhebber.

Met de beelden van die schilderijen nog vers in mijn geheugen, werd dit recital een unieke ervaring. Bij bijna elk lied kwam er wel een Friedrichiaans beeld van wouden, nevelslierten, ruïnes, rotsen of maanschilderingen voor ogen. Robert Holl kiest vaak voor trage tempo's, maar combineert dit met indringende woordkleuringen. Het eerste lied In der Fremde is al meteen raak. De eenzaamheid in vooral de tweede strofe - "über mir rauscht de schöne Waldeinsamkeit" - wordt tastbaar gemaakt. Hij speelt met de expressieve rijkdom in Waldesgespäch. Het was een van de momenten waarop hij met beangstigende opengesperde ogen zong. Ook Mondnacht was zeer indrukwekkend... met veel legato en mezza voce, een lang uitgesponnen "die Erde still geküsst" en een grandioos opgebouwde laatste strofe. Auf einer Burg eindigde hij dan weer met de meest innige "und die schöne Braut, sie weinet" die ik ooit gehoord heb... met een lang diminuendo op "weinet" tot de muziek opgelost was in de lucht. Ik moest aan dit ene woord terugdenken toen hij Zwielicht begon. De somberheid waarmee hij het eerste woord "Dämmrung" zong, kon nauwelijks een groter contrast zijn... en de perfecte illustratie van de vocale mogelijkheden van Robert Holl en hoe hij die inzet ten dienste van liedvertolkingen.

De Michelangelo-Suite van Shostakovitch vormde een groot contrast met de Schumanncyclus, uiteraard op muzikaal vlak... maar ook qua uitvoering. Het was in deze cyclus dat Oleg Maisenberg meer op de voorgrond trad. Deze liederen werden eerder dit seizoen - totaal onverwacht - door Dmitri Hvorostovsky in de Munt gezongen. En alhoewel Robert Holl helemaal geen Rus is, vond ik zijn uitvoering een stuk boeiender dan die van Hvorostovsky. Dat ligt misschien ook grotendeels aan het feit dat ik me nu wel had kunnen voorbereiden en dat een vertaling van elk lied opgenomen was in het programmaboekje (dat trouwens gratis uitgedeeld werd).

Het duurde wel een paar liederen vooraleer ik opgeslorpt werd in de cyclus. Maar tijdens de piano-inleiding van Dante kreeg ik weer zo'n Friedrich-visioen van bergen die oprijzen uit de nevels... net voor de eerste zin (in de Duitse vertaling) "Er stieg als Sterblicher vom Himmel". Robert Holl liet geen pauze tussen het volgende lied Izgnannikou (Aan de banneling). Het is ook een Dante-lied dat zonder piano begint... enkel die prachtige stem de zaal te horen vullen, was een puur genot. Vanaf dan volgden de hoogtepunten zich op. Maisenberg liet in Tvortchestvo (Creatie) de gensters uit de piano vliegen terwijl Robert Holl over Gods hamer zingt. Het slotlied Bessmertie was ook onwezenlijk mooi. In de piano horen we eenvoudig melodietje dat Shostakovitch blijkbaar al gecomponeerd heeft toen hij nog maar negen jaar was... op zich een ironisch gegeven dat hij dit herbruikt voor een van zijn laatste liederen... dat "Onsterfelijkheid" heet. De lichte toets waarmee Maisenberg dit melodietje speelde was onvoorstelbaar en als hij het in het hoog register van de piano herhaalde, dan kreeg de piano plots de kleur van een glasharmonica, wat nog bijdroeg tot de hemelse sfeer van dit lied. Ook hier is er weer een band met de Friedrich-tentoonstelling, aangezien hij een aantal transparante schilderijen geschilderd heeft, die in een donkere ruimte getoond moesten worden met glasharmonica-muziek op de achtergrond. En daarna... stilte voor de verdiende ovatie.

Als eerste bisnummer zong Robert Holl het eerste lied dat Mussorgsky ooit schreef Gdie ty zviozdotchka. Robert Holl verklaarde die keuze met de uitleg dat Shostakovitch zeer opkeek naar Mussorgsky. Tenslotte keerden we nog eens terug naar Schumann met diens ontroerend mooie Meine Rose.

Publicatie: zaterdag 22 juli 2006 @ 11:05
Rubriek: Liedrecital

Recent RSS feed

Otello in Luik

Terwijl de blogosphere gonst over het Otello-debuut van Jonas Kaufmann, herneemt de Waalse Opéra hun Otello-productie van Stefano Mazzonis di Pralafera. Zes jaar geleden hadden we Fabio Armiliato en Giovanni Meoni in de hoofdrollen... dat niveau wordt nu totaal niet gehaald.

Opera, 28-6-2017 17:40
0 opmerkingen

Das Rheingold in Düsseldorf

De vorige Ring-cyclus van de "Oper am Rhein" dateert al van 1990-1991. Na meer dan 25 jaar moeten ze gedacht hebben dat het tijd was voor iets nieuws en kreeg regisseur Dietrich W. Hilsdorf de opdracht voor een nieuwe productie. Das Rheingold ging vorige week in première.

Opera, 26-6-2017 18:49
0 opmerkingen

Elena Sancho Pereg in Düsseldorf

De Spaanse sopraan Elena Sancho Pereg en pianist Stephen Harrison gaven vanmorgen een liedrecital in de foyer van het Dusseldorfse operahuis. Op het programma stonden Duitse en Spaanse liederen.

Liedrecital, 25-6-2017 17:06
0 opmerkingen

Geschichten aus dem Wiener Wald in Hagen

Het is niet veel nieuwe opera's gegeven. Amper drie jaar na de creatie bij de Bregenzer Festspiele is Geschichten aus dem Wiener Wald van HK Gruber al aan zijn derde productie toe. Na Bregenz, het Theater an der Wien en de Komische Oper Berlin sluit het Stadttheater Hagen zijn seizoen ermee af. Het is tevens de afscheidsproductie van intendant Norbert Hilchenbach, die tevens tekende voor de regie.

Opera, 25-6-2017 8:48
0 opmerkingen

Sadko in Gent

Sadko is één van die opera's die ik enkel ken van opnames en dan vooral van de drie aria's van de drie vreemde kooplui. De opera van Nikolai Rimski-Korsakov is een echte rariteit, zelfs in Rusland zijn er de afgelopen vijf jaar maar vijf producties van terug te vinden en geen enkele buiten Rusland. Daarvoor alleen al verdient Opera Vlaanderen de nodige lof.

Opera, 23-6-2017 17:12
6 opmerkingen

Benjamin Appl - Heimat

De nieuwste CD van bariton Benjamin Appl en pianist James Baillieu is thematisch opgebouwd met als titel "Heimat" en liederen van een dozijn verschillende componisten.

CD's, 17-6-2017 9:05
0 opmerkingen

Matthias Goerne - Einsamkeit

De afgelopen jaren heeft Matthias Goerne de wereld van het Schubert-lied verkend met elf CD's. Nadien was er sprake van een gelijkaardig Schumann-project met vijf of zes CD's. Ik veronderstel dat de CD "Einsamkeit", met Markus Hinterhäuser aan de piano, de eerste in deze reeks is...

CD's, 14-6-2017 18:04
0 opmerkingen

Natalie Dessay - Schubert

Natalie Dessay zingt al een tijdje geen opera's meer, maar met haar meest recente opnames richt ze zich meer op het Lied- en Mélodie-repertoire. Nu heeft ze zelfs een poging ondernomen om Schubert te zingen. Philippe Cassard is haar "partner in crime".

CD's, 8-6-2017 18:57
4 opmerkingen

Der Vampyr in Koblenz

Der Vampyr is een opera die ik enkel van opnames ken en al een eeuwigheid op mijn verlanglijstje staat om eens live te zien. Marschners opera lijkt echter aan een opmars bezig te zijn: na producties in de Komische Oper Berlin en Genève dit seizoen is er nu ook één dichter bij huis... in het charmante Stadttheater van Koblenz.

Opera, 5-6-2017 9:06
0 opmerkingen

Attila in Bonn

Sinds een paar jaar programmeert de opera van Bonn elk seizoen een vroege Verdi-opera. Vorig jaar was dat bijvoorbeeld Jérusalem, dit jaar brengen ze Attila. Het was opvallend dat ze de voorstelling speelden zonder pauze, waarschijnlijk om te vermijden dat de halve zaal het halverwege aftrapt...

Opera, 4-6-2017 9:42
1 opmerking

Aida in het Muntpaleis

Ik heb deze week met veel plezier afscheid genomen van het Muntpaleis, oftwel "de tent". De laatste Muntproductie op verplaatsing was de kaskraker Aida in een regie van Stathis Livathinos.

Opera, 1-6-2017 17:05
2 opmerkingen

Juni 2017

De opera van Luik sluit het seizoen af met een herneming van Otello, terwijl Opera Vlaanderen het zelden uitgevoerde Sadko opvoert... spijtig genoeg enkel in Gent.

Toekomstmuziek, 27-5-2017 16:33
0 opmerkingen