ti guarda dal Grande Inquisitor

Tiefland in Zürich

Voor velen is de opera Tiefland van Eugen d'Albert enkel een voetnoot in de operageschiedenis. Hij werd in 1903 gecreëerd in Praag, maar na een fiasco kreeg de herwerkte versie (met twee i.p.v. drie bedrijven) een tweede kans in 1905... en met succes. Tot en met de Tweede Wereldoorlog behoorde deze opera tot de populairste Duitse opera's. Hij had zelfs de twijfelachtige eer om één van Hitlers lievelingsopera's te zijn (naast Lohengrin en Meistersinger). Nadien werd het relatief stil rondom deze opera, een korte opflakkering in de jaren '70 niet te na gesproken.

Maar het lijkt alsof er een revival op komst is. Eerder dit seizoen stond hij ook al op het programma van Duisburg en met de nieuwe productie in Zürich wordt een substantiële bijdrage tot het repertoire geleverd... die volgend seizoen verdergezet wordt in andere operahuizen.

Het verhaal is nogal simpel. De herder Pedro is in dienst bij de grootgrondbezitter Sebastiano. Sebastiano huwelijkt zijn eigen verloofde Marta uit aan Pedro, aangezien hij zelf een rijkere huwelijkskandidate gevonden heeft en dringend geld nodig heeft... maar hij wil Marta wel houden als minnares. Pedro verhuist van hoog in de bergen naar de vallei - het "Tiefland" van de titel - en trouwt met Marta. Wanneer hij de "regeling" te weten komt, vermoordt hij Sebastiano en trekt samen met Marta, die ondertussen op Pedro verliefd geworden is, terug naar de bergen. Eugen d'Albert heeft hierbij zeer melodieuze melodieën gecomponeerd voor grote scènes en monologen. Pedro's herdersmelodie loopt als een Leitmotiv doorheen de volledige opera... tot zover de Duitse bijdrage tot het verismo.

FotoTheaterregisseurs die zich aan opera wagen, blijken geen Belgische exclusiviteit te zijn. Matthias Hartmann is de artistiek directeur van het Schauspielhaus Zürich. Na De verkochte bruid in Zürich en Elektra in Parijs, is Tiefland slechts de derde opera op zijn palmares. Net zoals Guy Cassiers en Ivo van Hove, maakt hij ook gebruik van video en digitale/virtuele media. Het resultaat is een briljante enscenering waarin iedereen wel een andere verklaring kan vinden voor wat er op de scène gebeurt. Maar als ik de kranten van verleden week mag geloven, dan vond het premièrepubliek de regie maar niks.

De basis van de enscenering zit in de proloog waarin Pedro van Sebastiano een vrouw (en als extraatje haar molen) krijgt. We zijn in een labo waar een virtuele wereld gecreëerd wordt. In vier glazen kasten staan evenveel creaties, waaronder ook Pedro. Op een groot scherm erboven wordt de virtuele bergwereld gemengd met het beeld van Pedro. De "echte" wereld kan interageren met de virtuele via elektronische handschoenen. Eenmaal je dit uitgangspunt van vermenging van fictie en realiteit aanvaardt, dan is alles mogelijk.

De rest van de opera speelt zich af in een groot rond, ouderwets kantoor met rondom houten lambrizering. Dit kan de echte wereld voorstellen, waarin de vlees geworden Pedro binnentreedt... een beetje zoals "The Matrix". Of misschien is het een virtuele wereld waar de echte mensen kunnen instappen... een soort holodeck uit Star Trek. Uiteindelijk doet het er niet zo veel toe, er wordt een omgeving gecreëerd waarin de dodelijke driehoek zich kan afspelen, zonder idyllische bergdorpjes met molens te moeten maken.

FotoDirigent Franz Welser-Möst heeft een ideale bezetting rond zich verzameld. Tot en met de kleinste rol is er geen enkele zwakke schakel te bespeuren. Het is één van die zeldzame momenten dat alles - zowel zangers, regie als dirigent - op een unieke manier samenkomt. Peter Seiffert is één van de leidende Wagnertenoren van het moment. Hij is een complete zanger en zingt Pedro met zowel kracht als verfijning. Het eerste domineert in de bloedstollende Wolfserzählung "Mein Leben wage ich drumm" en tijdens de moord op Sebastiano. Het tweede komt ruimschoots aan bod in zijn "Zwei Vaterunser bet' ich vor dem Schlafengehn" uit de proloog of de liefdevolle scènes met Marta.

Petra Maria Schnitzer zet een even indrukwekkende Marta neer. Haar stem bevat veel metaal en kan gigantische proporties aannemen, zodat zelfs een tutti spelend orkest haar niet kan overstemmen. Zij combineert ook intieme momenten - bijvoorbeeld als ze verteld hoe ze bij Sebastiano terecht is gekomen in haar aria "Ich weiss nicht wer mein Vater war" - met dramatische (haar grote scène "Sein bin ich, sein! Sein Eigentum!").

Sebastiano is een grote baritonrol, weliswaar met niet veel diepgang. Matthias Goerne leent zijn donker mahoniehouten timbre voor deze rol. Alhoewel de rol interpretatief misschien wat te simpel is voor zijn expressieve mogelijkheden... maar hij klinkt fantastisch, ondanks zijn wollige dictie.

Tommaso is de dorpsoudste - in deze enscenering is hij de medeplichtige wetenschapper van Sebastiano - en werd gezongen door László Polgár. Het is de eerste keer dat ik deze bas hoor. Hij heeft een unieke stem die kern en transparantie combineert, tegelijk licht is en ook donker resoneert. Tenslotte was ook Eva Liebau een ontdekking. Ze zingt een ontroerend naïeve Nuri (een vriendin van Marta) met helder warme tonen en ook veel aandacht voor de tekst.

Het zal duidelijk zijn dat deze voorstelling in mijn top-vijf van het afgelopen seizoen thuishoort. Tijdens deze voorstelling werden ook tv-opnames gemaakt. Het zou me dus niet verbazen als er binnenkort een DVD van verschijnt...

Publicatie: dinsdag 11 juli 2006 @ 11:13
Rubriek: Opera

Recent RSS feed

Das Rheingold in Düsseldorf

De vorige Ring-cyclus van de "Oper am Rhein" dateert al van 1990-1991. Na meer dan 25 jaar moeten ze gedacht hebben dat het tijd was voor iets nieuws en kreeg regisseur Dietrich W. Hilsdorf de opdracht voor een nieuwe productie. Das Rheingold ging vorige week in première.

Opera, 26-6-2017 18:49
0 opmerkingen

Elena Sancho Pereg in Düsseldorf

De Spaanse sopraan Elena Sancho Pereg en pianist Stephen Harrison gaven vanmorgen een liedrecital in de foyer van het Dusseldorfse operahuis. Op het programma stonden Duitse en Spaanse liederen.

Liedrecital, 25-6-2017 17:06
0 opmerkingen

Geschichten aus dem Wiener Wald in Hagen

Het is niet veel nieuwe opera's gegeven. Amper drie jaar na de creatie bij de Bregenzer Festspiele is Geschichten aus dem Wiener Wald van HK Gruber al aan zijn derde productie toe. Na Bregenz, het Theater an der Wien en de Komische Oper Berlin sluit het Stadttheater Hagen zijn seizoen ermee af. Het is tevens de afscheidsproductie van intendant Norbert Hilchenbach, die tevens tekende voor de regie.

Opera, 25-6-2017 8:48
0 opmerkingen

Sadko in Gent

Sadko is één van die opera's die ik enkel ken van opnames en dan vooral van de drie aria's van de drie vreemde kooplui. De opera van Nikolai Rimski-Korsakov is een echte rariteit, zelfs in Rusland zijn er de afgelopen vijf jaar maar vijf producties van terug te vinden en geen enkele buiten Rusland. Daarvoor alleen al verdient Opera Vlaanderen de nodige lof.

Opera, 23-6-2017 17:12
5 opmerkingen

Benjamin Appl - Heimat

De nieuwste CD van bariton Benjamin Appl en pianist James Baillieu is thematisch opgebouwd met als titel "Heimat" en liederen van een dozijn verschillende componisten.

CD's, 17-6-2017 9:05
0 opmerkingen

Matthias Goerne - Einsamkeit

De afgelopen jaren heeft Matthias Goerne de wereld van het Schubert-lied verkend met elf CD's. Nadien was er sprake van een gelijkaardig Schumann-project met vijf of zes CD's. Ik veronderstel dat de CD "Einsamkeit", met Markus Hinterhäuser aan de piano, de eerste in deze reeks is...

CD's, 14-6-2017 18:04
0 opmerkingen

Natalie Dessay - Schubert

Natalie Dessay zingt al een tijdje geen opera's meer, maar met haar meest recente opnames richt ze zich meer op het Lied- en Mélodie-repertoire. Nu heeft ze zelfs een poging ondernomen om Schubert te zingen. Philippe Cassard is haar "partner in crime".

CD's, 8-6-2017 18:57
4 opmerkingen

Der Vampyr in Koblenz

Der Vampyr is een opera die ik enkel van opnames ken en al een eeuwigheid op mijn verlanglijstje staat om eens live te zien. Marschners opera lijkt echter aan een opmars bezig te zijn: na producties in de Komische Oper Berlin en Genève dit seizoen is er nu ook één dichter bij huis... in het charmante Stadttheater van Koblenz.

Opera, 5-6-2017 9:06
0 opmerkingen

Attila in Bonn

Sinds een paar jaar programmeert de opera van Bonn elk seizoen een vroege Verdi-opera. Vorig jaar was dat bijvoorbeeld Jérusalem, dit jaar brengen ze Attila. Het was opvallend dat ze de voorstelling speelden zonder pauze, waarschijnlijk om te vermijden dat de halve zaal het halverwege aftrapt...

Opera, 4-6-2017 9:42
1 opmerking

Aida in het Muntpaleis

Ik heb deze week met veel plezier afscheid genomen van het Muntpaleis, oftwel "de tent". De laatste Muntproductie op verplaatsing was de kaskraker Aida in een regie van Stathis Livathinos.

Opera, 1-6-2017 17:05
2 opmerkingen

Juni 2017

De opera van Luik sluit het seizoen af met een herneming van Otello, terwijl Opera Vlaanderen het zelden uitgevoerde Sadko opvoert... spijtig genoeg enkel in Gent.

Toekomstmuziek, 27-5-2017 16:33
0 opmerkingen