ti guarda dal Grande Inquisitor

Das Rheingold in Gent

En we zijn vertrokken ! Na jaren van speculeren over wat het verband is tussen orkestrale kamermuziek en Wagners Ring, over hoe de informatiemaatschappij als uitgangspunt kan genomen worden voor een enscenering van de Ring en - vooral - of de Vlaamse Opera wel een degelijke bezetting bij elkaar krijgt voor de Ring kennen we nu al een deel van het antwoord. De volgende jaren zal de tandem bestaande uit Ivan Törzs en Ivo van Hove de verdere antwoorden moeten geven. Met de "vooravond" Das Rheingold is in allegeval al een vliegende start genomen.

De enscenering van Ivo van Hove is op het eerste (en ook het tweede) zicht een klinisch kille bedoening. Vertrekpunt zijn de idee dat de Rijn het internet is en de aloude "kennis is macht"-hypothese. Die kennis wordt hier vertaald door de informatiemaatschappij die op allerlei manieren ons leven beheersen via televisie, computers, internet, bewakingscamera's, video-games, ...

Foto

Het decor van Jan Versweyveld is een soort eenheidsdecor waar verschillende videoschermen in optreden. Het zwakke punt van dat decor is dat er geen echt onderscheid is tussen de Rijn, Nibelheim en Walhalla. Het is geen echte oplossing door in het programmaboek de synopsis aan te passen en Walhalla te omschrijven als "het crisiscentrum van het godenimperium" of Nibelheim als "Alberichs controlroom". De enige echte fundamentele ingreep in het decor bestaat erin om voor Walhalla een volledig glazen kamer met een videoschilderij op het podium te schuiven... Fricka en Wotans slaapkamer (met twee bedden) voor de tweede scène, hun eetkamer met feestelijk gedekte tafel voor het slot.

De video's spelen een cruciale rol in heel de voorstelling. Het is met de beelden op hun computerschermen dat de Rijnmeisjes Alberich proberen te verleiden. Het goud dat Freia moet vrijkopen zijn ook videoschermen, waarop de naakte Freia getoond wordt die mishandeld wordt... misschien als waarschuwing voor wat er met haar zou kunnen gebeuren als de goden hun afspraken niet nakomen.

In Alberichs wereld worden allerlei nieuwsbeelden getoond op een grote videomuur. Alberichs transformatie in vuurspuwende draak en springende pad/kikker is ook op die schermen te zien - de Tarnhelm is trouwens een USB-stick. En als Alberich met uitgespreide armen voor die muur staat en "die ganze Welt gewinn' ich mit ihm mir zu eigen" zingt, zie je hem ontpoppen tot een Berlusconi-achtige figuur die alle media in zijn greep wil krijgen.

En wat met het Rijngoud en de ring... Alberich duikt in de Rijn/internet (hier vormgegeven door een serverkast) en haalt daar iets uit, wat - als we de latere video's mogen geloven - een siliciumplak met computerchips is... waaruit effectief een ring gemaakt werd. Andere typische Ring-attributen werden geliquideerd. Vooral de appeltjes van Freia zijn nergens te zien. De gigantische appel die op een plotter afgedrukt wordt, vind ik maar een zwakke oplossing. Er wordt bijvoorbeeld geen overtuigende verklaring gegeven waarom de goden plots beginnen te verzwakken. Wotan heeft uiteraard ook geen speer, zelfs geen wandelstok zoals in de Carsen-Ring.

Maar over het algemeen vond ik het een valabel concept, met een paar omzeilde problemen en een paar openstaande vragen. Als iedereen op het einde het podium afdanst, bijvoorbeeld, vraag ik me af waarom Freia op dat moment met Fafner danst... dat moet toch zo ongeveer de laatste persoon zijn, waarmee ze op dat moment wil dansen.

Op muzikaal was het over bijna de volledige lijn een succes. Van de aangekondigde kamermuzikale benadering van het orkest was niet echt iets te merken. Ivan Törzs liet het orkest breeduit spelen, zonder zich echt in te houden of de dimensies te verkleinen.

Egils Silins is een bas die vooral de lyrische aspecten van Wotan benadrukt, zonder echter diep te gaan op expressief vlak. Expressie was er wel volop te horen in de Fricka van Anne Mason. Haar stem zit vol venijn en verontwaardiging over Wotans beslissingen. Haar grote stem klinkt een beetje hard en metaalachtig. Ik kan me voorstellen dat haar confrontatie met Wotan in Die Walküre adembenemend kan worden. Ze speelt haar rol van enerzijds verwaarloosde vrouw en anderzijds als hoedster van het huwelijk ook goed. Een typisch voorbeeld is het moment waarop Wotan haar probeert te paaien met zijn "Um dich zum Weib zu gewinnen, mein eines Auge setzt' ich werbend daran"... je ziet haar dan denken hoevaak hij dát verhaaltje al verteld heeft. Werner Van Mechelen is ondertussen bijna "incontournable" geworden in België voor de rol van Alberich. Na zijn opgemerkte debuut in Luik en nadien ook zijn optreden in Amsterdam heeft hij de rol zich nog verder eigen gemaakt. Zijn vervloeking klinkt bijvoorbeeld al beter dan in Luik.

Maar het meest interessante karakter in Das Rheingold is voor mij altijd Loge. Deze dankbare rol werd gezongen door Peter Bronder, die eerder al een fantastische Herodes was. Ook als Loge kan hij putten uit een oneindig vocaal kleurenpalet. Je krijgt zowaar medelijden als hij aan "Immer ist Undank Loges Lohn" begint. In deze enscenering is hij trouwens ook niet de typische arrangeur, maar eerder de mannelijke versie van Erda... iemand die alles weet, zowel het verleden als de toekomst. Net zoals Erda verschijnt hij plotseling en verdwijnt hij terug, zijn valies achter zich aan trekkend. Dit wordt het duidelijkst voorgesteld tijdens zijn korte slotmonoloog. Terwijl iedereen zit te feesten staat hij alleen in oppositie en zingt hij "Ihrem Ende eilen sie zu, die so stark im Bestehen sich wähnen". Dit orakelend karakter van Loge maakt van hem de échte hoofdrolspeler van deze operavoorstelling.

Dé vraag waar iedereen nu mee zit... gaat Ivo van Hove een coherent vervolg kunnen bedenken met Die Walküre ?

Publicatie: woensdag 28 juni 2006 @ 20:58
Rubriek: Opera

Recent RSS feed

Robert Holl in Zeist

Gisteren werd de tweede editie van het LiedFestival Zeist afgesloten. Op het podium twee volbloed Schubertianer... Robert Holl en Graham Johnson. Op het programma... Schuberts meesterwerk Winterreise.

Liedrecital, 22-5-2017 17:05
0 opmerkingen

Angelo Pollak en Karola Pavone in Zeist

Vanmiddag stond er een tweede duorecital op het programma van het LiedFestival Zeist met twee jonge zangers... de Oostenrijkse tenor Angelo Pollak en de Italiaanse sopraan Karola Pavone.

Liedrecital, 21-5-2017 23:16
0 opmerkingen

Robert Holl & Co in Zeist (2/2)

Het avondconcert gisteren was een soort "Abendunterhaltung" zoals ze ten tijde van Schubert georganiseerd werden (maar dan zonder puur instrumentale werken) en wat later zou uitgroeien tot de Schubertiades. Op het programma stonden meerstemmige liederen van Haydn, Mozart, Beethoven en Schubert. Een en ander werd enthousiast ingeleid door Maartje van Weegen, tevens ambassadrice van het LiedFestival Zeist.

Liedrecital, 21-5-2017 9:27
0 opmerkingen

Adèle Charvet, Raoul Steffani en Flott in Zeist

Deze namiddag stonden er twee liedrecitals op het programma van het LiedFestival Zeist. Eerst kregen we met de Franse mezzo Adèle Charvet en de Nederlandse bariton Raoul Steffani twee jonge zangers te horen. Ze wonnen vorig jaar respectievelijk het "Internationaal Vocalisten Concours Den Bosch" en het "Grachtenfestival Conservatorium Concours". In de late namiddag was het de beurt aan Dame Felicity en Graham Johnson.

Liedrecital, 20-5-2017 23:09
0 opmerkingen

James Gilchrist in Zeist

Op een festival is er vaak wel één of ander concert waar ik vooraf mijn bedenkingen bij heb. Op het LiedFestival Zeist was dat het geval voor het recital van James Gilchrist en Sholto Kynoch. Mijn verwachtingen werden spijtig genoeg bevestigd...

Liedrecital, 20-5-2017 9:42
0 opmerkingen

Master course voor liedduo's in Zeist

De drie eerste dagen van het LiedFestival Zeist waren gevuld met master classes voor zes liedduo's bestaande uit vier sopranen, twee baritons en uiteraard zes pianisten. Op de vierde dag werd de reeks afgesloten met een slotrecital door vijf van de zes duo's.

Liedrecital, 19-5-2017 21:38
0 opmerkingen

Henk Neven in Zeist

Ik had de Nederlandse bariton Henk Neven uiteraard al eerder gehoord, maar met zijn recital op het LiedFestival Zeist was het de eerste keer dat hij als liedzanger mijn pad kruiste... een ontdekking !

Liedrecital, 18-5-2017 23:24
0 opmerkingen

Robert Holl & Co in Zeist (1/2)

De locatie van het LiedFestival Zeist - een protestantse kerk - heeft Robert Holl geïnspireerd tot een vrij origineel programma met muziek op religieuze teksten voor het tweede recital van het festival.

Liedrecital, 17-5-2017 23:42
0 opmerkingen

Lenneke Ruiten in Zeist

Vorig jaar werd in Zeist een nieuw Liedfestival opgericht met Robert Holl als drijvende kracht. Ik heb dat toen gemist, maar dit jaar ben ik er wél bij in de kerk van de Evangelische Broedergemeente. Het thema dit jaar is "Schubert en zijn voorgangers". Het openingsrecital van Lenneke Ruiten en Thom Janssen paste daar perfect in met liederen van Haydn, Mozart en Schubert.

Liedrecital, 16-5-2017 23:25
0 opmerkingen

Dido and Aeneas in Luik

De Waalse Opéra staat niet echt bekend voor haar programmatie van barokopera's al hebben ze tien jaar geleden wel eens de "comédie-ballet" Le Bourgeois Gentilhomme uitgevoerd. De voorstelling van Dido and Aeneas was gisteren de eerste "echte" barokopera die ik hoorde sinds de meer dan twintig jaar dat ik naar Luik ga.

Opera, 10-5-2017 17:16
0 opmerkingen

Infinite Now in Antwerpen

Shell Shock was een paar jaar geleden de bijdrage van de Munt aan de herdenkingen van de Eerste Wereldoorlog. Opera Vlaanderen doet dit met Infinite now van Chaya Czernowin. Gisteren was de Antwerpse creatie in een - letterlijk - meer dan halflege zaal.

Opera, 1-5-2017 10:09
6 opmerkingen

Mei 2017

Deze maand nemen wij en de Munt eindelijk afscheid van de tent. Dat gebeurt met Aida in een productie van Stathis Livathinos en met een dubbele bezetting. De binnenkoer van de Landcommanderij in Alden Biesen is weer het jaarlijks podium voor de Zomeropera met deze keer Don Pasquale. De laatste cinema-voorstelling van de Met dit seizoen is Der Rosenkavalier waarmee Renée Fleming afscheid neemt van de bühne. Tenslotte wordt in verschillende concertzalen de 70ste verjaardag van Philippe Herreweghe gevierd.

Toekomstmuziek, 29-4-2017 15:47
2 opmerkingen