ti guarda dal Grande Inquisitor

Wolgang Holzmair - Schubert Schiller-Lieder

Het is de laatste tijd redelijk stil rond de Oostenrijkse bariton Wolfgang Holzmair. Het is onder andere al meer dan vijf jaar geleden dat hij nog eens een recital in België gegeven heeft. Maar af en toe verschijnen er gelukkig nog eens opnamen van deze - hoofdzakelijk - liedzanger.

FotoSinds begin de jaren 1990 maakt hij CD's met Schubertliederen op het Zwitserse label Tudor. Hij wordt daarbij telkens begeleid door Gérard Wyss, in tegenstelling tot zijn Philips-opnamen waar het meestal Imogen Cooper is die aan de piano zit. Deze Schubert-CD's zijn telkens gegroepeerd rond een bepaalde dichter (Mayrhofer, Goethe) of een groep bevriende dichters. Op zijn meest recente opname staat Schiller centraal.

Schiller is een dichter die vooral de jonge Schubert aansprak. De grote meerderheid van de 32 Schiller-liederen (waarvan een aantal in verschillende versies) schreef hij toen hij tussen 14 en 20 jaar oud was. Schiller is onder andere bekend - of zelfs berucht - omwille van een aantal lange ballades die Schubert getoonzet heeft. Eén daarvan, Die Bürgschaft, opent deze CD. En daarmee toont Holzmair zo ongeveer alles wat hij in zijn mars heeft.

Het half gefluisterd openingsrecitatief klinkt onheilspellend en deed me meteen op het puntje van mijn stoel zitten om het verhaal van Möros te volgen. Holzmairs uitspraak is uiteraard glashelder en voor de rest gebruikt hij een heel breed palet aan uitdrukkingmogelijkheden. Als hij de koning smeekt - "Ich bin zu sterben bereit" - om hem drie dagen uitstel te geven om zijn zuster uit te huwelijken en daarbij zijn vriend als onderpand geeft - "Ihn magst du erwürgen" - zingt hij dat met zacht smekend legato. En dat "erwürgen" klinkt verrassend teder. Het antwoord van de koning is dan weer sinister. Als Möros zijn vriend het bericht brengt klinkt hij zelfverzekerd, kwestie dat hij zich niet ongerust hoeft te maken en dat hij zeker terugkomt.

Na een lieflijk pianotussenstukje dat het huwelijk evoceert, barst een regenbui los die alle wegen en bruggen wegspoelt. Wanhopig om over de rivier te geraken, klinkt Holzmair onverwacht hees in de hoogte... in tegenstelling tot zijn vroegere lichte en gemakkelijke, haast tenorale, hoogte. Maar het verhaal gaat verder. De verteller klinkt enigszins onzeker over hoe het gaat aflopen als Möros zich in de rivier stort. Eenmaal de rivier overwonnen, wordt hij in het woud besprongen door rovers, die hij met robuuste toon verslaat. De daarop volgende zwoele pianoklanken tonen een hete zon, terwijl Holzmair het ontroerende gebed zingt. Maar de vermoeiing verdwijnt als een klaterend riviertje hoorbaar wordt. Met een lichte kopstem laaft hij zijn dorst. Het is een mooi effect, maar ik vraag me af in hoeverre deze ijle klanken in een zaal hoorbaar zouden zijn.

Als hij twee wandelaars hoort zeggen dat zijn vriend op het punt staat om geëxecuteerd te worden, slaat de angst hem om het hart. Ook Philostratus' raad om terug naar huis te keren omdat hij toch te laat is, slaat hij in de wind. Vastberaden spoedt hij zich verder... "So soll mich der Tod mit ihm vereinen". Hij is net op tijd terug en de koning is zo ontroerd dat hij hen vrij laat. Dat was track 1... en wat mij betreft meteen het beste van de hele CD.

Daarna komt een strofisch rustpunt met Die vier Weltalter, waarvan hij zeven van de twaalf mogelijke strofen zingt. Voor het dramatische Gruppe aus dem Tartarus heeft Holzmair onvoldoende vocaal gewicht om de fortissimo "Ewigkeit"-sectie recht te doen. Hektors Abschied is vooral bekend als een duet. Holzmair zingt hier zowel de rol van Andromache die ongerust is omdat Hektor ten strijde trekt, als Hektor zelf, die haar probeert gerust te stellen. Vooral het einde, waarbij plots versnellen en dan aarzelend vertragen het eigenlijke afscheid uitdrukt, is prachtig uitgevoerd. Net zoals Gruppe aus dem Tartarus klinkt Dithyrambe wat te licht. Maar Die Götter Griechenlands ligt mooi in het midden van zijn stem en Holzmair geeft dan ook een rustige, contemplatieve uitvoering van dit lied met een aangrijpend "Schöne Welt, wo bist du". Daarmee eindigt het eerste thematische deel van de CD, gebaseerd op thema's uit de klassieke oudheid.

In het tweede deel zijn een negental liederen verzameld, die ik niet allemaal even boeiend vind (alhoewel dat hoofdzakelijk aan Schubert ligt, die nog niet op het toppunt van zijn kunnen was toen hij ze componeerde). Liederen die er wel uitspringen zijn bijvoorbeeld Der Pilgrim, waarbij weer het slot opvalt omwille van de klemtonen die Holzmair legt op "Und das Dort is niemals hier". Der Alpenjäger is weer een vertellende ballade in drie delen. Het eerste deel bestaat uit de dialoog tussen moeder en zoon. De zoon wil de bergen intrekken (de lokkende hoorns hadden iets meer tot uiting mogen komen in de piano). In het tweede deel jaagt de knaap op een "gazelle". Dankzij Holzmair zie je hem met op elkaar geklemde tanden over de rotsen klauteren om zijn prooi bij te houden. In het laatste deel verschijnt de berggeest die het opgejaagde dier beschermt en de knaap terechtwijst, waarna hij met gebogen hoofd afdruipt. Sehnsucht is ongeveer het meest bekende Schiller-Lied en daarmee zijn we ook terug bij de klankwereld van Die Bürgschaft.

Het is niet Holzmairs beste CD en zijn grenzen zijn iets te hoorbaar geworden, maar omwille van Die Bürgschaft alleen al vind ik deze CD wel de moeite waard.

Publicatie: zaterdag 15 april 2006 @ 11:10
Rubriek: CD's

Recent RSS feed

Robert Holl in Zeist

Gisteren werd de tweede editie van het LiedFestival Zeist afgesloten. Op het podium twee volbloed Schubertianer... Robert Holl en Graham Johnson. Op het programma... Schuberts meesterwerk Winterreise.

Liedrecital, 22-5-2017 17:05
0 opmerkingen

Angelo Pollak en Karola Pavone in Zeist

Vanmiddag stond er een tweede duorecital op het programma van het LiedFestival Zeist met twee jonge zangers... de Oostenrijkse tenor Angelo Pollak en de Italiaanse sopraan Karola Pavone.

Liedrecital, 21-5-2017 23:16
0 opmerkingen

Robert Holl & Co in Zeist (2/2)

Het avondconcert gisteren was een soort "Abendunterhaltung" zoals ze ten tijde van Schubert georganiseerd werden (maar dan zonder puur instrumentale werken) en wat later zou uitgroeien tot de Schubertiades. Op het programma stonden meerstemmige liederen van Haydn, Mozart, Beethoven en Schubert. Een en ander werd enthousiast ingeleid door Maartje van Weegen, tevens ambassadrice van het LiedFestival Zeist.

Liedrecital, 21-5-2017 9:27
0 opmerkingen

Adèle Charvet, Raoul Steffani en Flott in Zeist

Deze namiddag stonden er twee liedrecitals op het programma van het LiedFestival Zeist. Eerst kregen we met de Franse mezzo Adèle Charvet en de Nederlandse bariton Raoul Steffani twee jonge zangers te horen. Ze wonnen vorig jaar respectievelijk het "Internationaal Vocalisten Concours Den Bosch" en het "Grachtenfestival Conservatorium Concours". In de late namiddag was het de beurt aan Dame Felicity en Graham Johnson.

Liedrecital, 20-5-2017 23:09
0 opmerkingen

James Gilchrist in Zeist

Op een festival is er vaak wel één of ander concert waar ik vooraf mijn bedenkingen bij heb. Op het LiedFestival Zeist was dat het geval voor het recital van James Gilchrist en Sholto Kynoch. Mijn verwachtingen werden spijtig genoeg bevestigd...

Liedrecital, 20-5-2017 9:42
0 opmerkingen

Master course voor liedduo's in Zeist

De drie eerste dagen van het LiedFestival Zeist waren gevuld met master classes voor zes liedduo's bestaande uit vier sopranen, twee baritons en uiteraard zes pianisten. Op de vierde dag werd de reeks afgesloten met een slotrecital door vijf van de zes duo's.

Liedrecital, 19-5-2017 21:38
0 opmerkingen

Henk Neven in Zeist

Ik had de Nederlandse bariton Henk Neven uiteraard al eerder gehoord, maar met zijn recital op het LiedFestival Zeist was het de eerste keer dat hij als liedzanger mijn pad kruiste... een ontdekking !

Liedrecital, 18-5-2017 23:24
0 opmerkingen

Robert Holl & Co in Zeist (1/2)

De locatie van het LiedFestival Zeist - een protestantse kerk - heeft Robert Holl geïnspireerd tot een vrij origineel programma met muziek op religieuze teksten voor het tweede recital van het festival.

Liedrecital, 17-5-2017 23:42
0 opmerkingen

Lenneke Ruiten in Zeist

Vorig jaar werd in Zeist een nieuw Liedfestival opgericht met Robert Holl als drijvende kracht. Ik heb dat toen gemist, maar dit jaar ben ik er wél bij in de kerk van de Evangelische Broedergemeente. Het thema dit jaar is "Schubert en zijn voorgangers". Het openingsrecital van Lenneke Ruiten en Thom Janssen paste daar perfect in met liederen van Haydn, Mozart en Schubert.

Liedrecital, 16-5-2017 23:25
0 opmerkingen

Dido and Aeneas in Luik

De Waalse Opéra staat niet echt bekend voor haar programmatie van barokopera's al hebben ze tien jaar geleden wel eens de "comédie-ballet" Le Bourgeois Gentilhomme uitgevoerd. De voorstelling van Dido and Aeneas was gisteren de eerste "echte" barokopera die ik hoorde sinds de meer dan twintig jaar dat ik naar Luik ga.

Opera, 10-5-2017 17:16
0 opmerkingen

Infinite Now in Antwerpen

Shell Shock was een paar jaar geleden de bijdrage van de Munt aan de herdenkingen van de Eerste Wereldoorlog. Opera Vlaanderen doet dit met Infinite now van Chaya Czernowin. Gisteren was de Antwerpse creatie in een - letterlijk - meer dan halflege zaal.

Opera, 1-5-2017 10:09
6 opmerkingen

Mei 2017

Deze maand nemen wij en de Munt eindelijk afscheid van de tent. Dat gebeurt met Aida in een productie van Stathis Livathinos en met een dubbele bezetting. De binnenkoer van de Landcommanderij in Alden Biesen is weer het jaarlijks podium voor de Zomeropera met deze keer Don Pasquale. De laatste cinema-voorstelling van de Met dit seizoen is Der Rosenkavalier waarmee Renée Fleming afscheid neemt van de bühne. Tenslotte wordt in verschillende concertzalen de 70ste verjaardag van Philippe Herreweghe gevierd.

Toekomstmuziek, 29-4-2017 15:47
2 opmerkingen