ti guarda dal Grande Inquisitor

Pikovaya Dama in De Munt

We hebben in België al twee keer eerder een productie van Richard Jones gezien... "Pelléas et Mélisande" en "Flight", allebei in de Vlaamse Opera. En nu heeft de Munt diens vijf jaar oude productie van Pikovaya Dama, die hij voor de Welsh National Opera maakte, binnengehaald. Visueel is het scènebeeld het best te vergelijken met zijn Pelléas.

Foto

Er worden twee decors afgewisseld. Ofwel is het podium volledig leeg, op een paar banken na, zoals in de openingsscène in het park. Ofwel speelt alles zich af in een vervallen kamer, die zowel gebruikt wordt voor de slaapkamer van Lisa, als die van de Gravin en als de speelzaal van de slotscène.

Richard Jones concentreert zich vooral op Hermann en zijn obsessie voor de drie kaarten. Hij is daar zo consequent in dat hij al het andere vergeet. Daarom waarschijnlijk dat Hermann nog in zijn pyama naar de kaarttafel gaat, eenmaal de geest van de Gravin hem het geheim verteld heeft. De relaties tussen Hermann, Lisa en Jeletski worden bijvoorbeeld genegeerd. De rol van Lisa werd door Tchaikovsky weliswaar niet zo gedetailleerd uitgewerkt als bijvoorbeeld zijn Tatiana, maar door haar volledig te negeren, maakt Richard Jones helemaal een postkaart van Lisa. Het geheim van de drie kaarten wordt daardoor een doel op zich en de oorspronkelijke aanleiding - de arme soldaat Hermann die geld zoekt om met de rijke Lisa te trouwen - verdwijnt in het niets. Dat standenverschil is in deze enscenering niet aanwezig en wordt blijkbaar niet belangrijk genoeg geacht. Het is natuurlijk een keuze die Richard Jones gemaakt heeft, maar wel een eenzijdige, vind ik.

Verder zijn er nog een paar "vondsten", die ook niet allemaal even geslaagd zijn... maar minder storen. Het is aanvaardbaar dat Lisa zelfmoord pleegt door een plastieken zak over haar hoofd te trekken, in plaats van in het kanaal te springen. En het feit dat de Gravin in haar bad sterft, met haar gezicht naar de achterkant van het podium gekeerd, is enkel een anti-climax. Die scène zou zoveel sterker kunnen zijn als we de doodsangst op het gezicht van de Gravin zouden kunnen zien.

Maar de centrale scène waarbij de geest van de Gravin het geheim in Hermanns oor fluistert, is ronduit lachwekkend... terwijl dat net de meest angstaanjagende scène van de hele opera zou moeten zijn. Haar geest duikt hier onder vorm van een geraamte op in het bed van Hermann, wat voor heel wat gegniffel zorgde in de zaal. Dat geraamte kijkt tijdens de kaartscène ook toe doorheen het dakraam. FotoIk vermoed dat Richard Jones iets heeft met geraamtes. Sommigen herinneren zich misschien de foto's van zijn enscenering van Un ballo in maschera op de Bregenzer Festspiele. De Seebühne werd toen ook gedomineerd door een gigantisch geraamte.

Vitali Tarachenko heeft de rol van Hermann indertijd ook al in Cardiff gezongen. Hij heeft geen al te mooie stem, maar zingt met heldere en heroïsche trompetklank. Hij loopt wel heel de tijd als een soort zombie over het podium, maar dat zal wel de vertolking van een overdreven obsessie zijn. Zoals gezegd heeft Lisa niet veel te doen. Het is dan ook spijtig dat Tatiana Monogarova aan haar lot overgelaten wordt, want ze heeft een van de mooiste stemmen die in de voorstelling te horen was.

Vladimir Chernov was ooit misschien een perfecte Jeletski, maar is dat nu niet meer. In vergelijking met zijn Onegin in Parijs heeft hij nu zijn vibrato beter onder controle. Maar zijn grote aria "Ja vas lyublyu", waarin hij Lisa zijn liefde beschrijft, is kleurloos, droog en tam. In diezelfde Onegin-productie zong Marina Domashenko de rol van Olga; in de Munt is ze Pauline. Het duet met Lisa is hemels mooi. Het lied "Podrugi milyye", dat ze daarna zingt, ademt echt de juiste intieme sfeer uit... omdat ze begeleid wordt met een piano die naast haar staat en die niet in de orkestbak zit.

De enige overuigende mannenstem in deze productie is die van Tómas Tómasson in de rol van Tomski. Zijn ballade "Odnazhdy v Versale" van de eerste scène is zowat het enige dat de moeite waard is in die scène (al is het kinderkoor ook wel leuk). In het programmaboek geeft Richard Jones trouwens uitleg bij zijn regie en daarin beschrijft hij de rol van Tomski als een soort Mefistofele die Hermann manipuleert. Gezien zijn ballade is dat geen slecht idee, alleen wordt dat idee niet verder uitgewerkt. Ik kan me Tomski best voorstellen als een "poppenspeler", die aan de touwtjes trekt en zo heel het gebeuren stuurt.

Over poppenspelers gesproken... de leukste scène is het pastorale intermezzo "De oprechtheid van het herderinnetje". Dat wordt hier niet opgevoerd als een toneeltje in een toneel, maar als een poppenspel op een grote ronde tafel, wat een van de geslaagdere vondsten was. En dat de drie rolletjes door de drie beste zangers van de avond - Lisa, Pauline en Tomski - gezongen werden, hielp ook.

Publicatie: donderdag 3 februari 2005 @ 20:07
Rubriek: Opera

Recent RSS feed

Idomeneo in Buxton

In tegenstelling tot Tisbe en Alzira behoort Mozarts Idomeneo ondertussen wel tot het standaardrepertoire. Het was tevens de afsluiter van mijn weekje op het Buxton Festival.

Opera, 22-7-2018 11:00
0 opmerkingen

Alzira in Buxton

Er zijn nog een paar opera's van Verdi die ik nog niet live gezien heb. Gisteren heb ik Alzira van dat lijstje kunnen schrappen. Het was ook het doorslaggevend argument om voor de eerste keer naar het Buxton Festival te gaan.

Opera, 21-7-2018 10:24
0 opmerkingen

Roderick Williams in Buxton

Er was één voorstelling van het Buxton Festival dat het bordje "sold out" gekregen had. Publiekslieveling Roderick Williams en de pianist Iain Burnside lieten gisteren het Pavillion Arts Centre vollopen voor een uitvoering van Schuberts Winterreise.

Liedrecital, 20-7-2018 9:22
0 opmerkingen

Ashley Riches en Katherine Broderick in Buxton

Het liedrecital gisteren was een duo-recital met bas-bariton Ashley Riches en sopraan Katherine Broderick. Aan de piano zat Simon Lepper.

Liedrecital, 19-7-2018 10:16
0 opmerkingen

Tisbe in Buxton

Eén van de kenmerken van het Buxton Festival is dat ze ook onbekende of zelden gespeelde opera's opvissen. De "pastorale opera" Tisbe van ene Giuseppe Antonio Brescianello past perfect in dat plaatje.

Opera, 18-7-2018 10:52
0 opmerkingen

Lucy Schaufer in Buxton

In het midden van Engeland, ongeveer 35 km ten zuidoosten van Manchester, ligt Buxton. Sinds 1979 organiseren ze er een festival dat een beetje aanvoelt als het Edinburgh Festival met zowel opera's, kamermuziek als liedrecitals, en er is zelfs een Fringe Festival dat als generale repetitie voor Edinburgh beschouwd wordt. Mijn eerste bezoek aan dit festival begon in het Pavilion Arts Centre met een recital van de mezzo Lucy Schaufer en haar pianist Huw Watkins.

Liedrecital, 17-7-2018 19:24
0 opmerkingen

Oberst Chabert in Bonn

Het seizoen van de opera van Bonn was het seizoen van de rariteiten met in het begin Penthesilea van Schoeck en op het einde Oberst Chabert van Hermann Wolfgang von Waltershausen... een opera en componist waar ik nog nooit van gehoord had.

Opera, 14-7-2018 9:22
4 opmerkingen

I due Foscari in Bonn

De opera van Bonn heeft de afgelopen jaren telkens een vroege opera van Verdi geprogrammeerd. De laatste in de reeks is I due Foscari.

Opera, 13-7-2018 9:09
0 opmerkingen

Eine Nacht in Venedig in Essen

Na Die Fledermaus is Eine Nacht in Venedig ongetwijfeld Strauss' bekendste operette. Anderhalf jaar geleden heeft het Brussels OperetteTheater het nog opgevoerd, maar in de praktijk moet je ervoor naar Duitsland... Essen bijvoorbeeld.

Operette, 12-7-2018 8:55
0 opmerkingen

Anke Herrmann in het Théâtre des Martyrs

Net zoals vorig jaar heeft de Mozartiade weer een recital geprogrammeerd met sopraan Anke Herrmann en pianist Lucas Blondeel. Het was iets om naar uit te kijken en ze stelden niet teleur.

Liedrecital, 7-7-2018 8:57
0 opmerkingen

Cosi fan tutte in het Théâtre des Martyrs

Het festival Midsummer Mozartiade is aan zijn derde editie toe. Na Nozze en Don Giovanni lag het voor de hand dat ze nu de derde Da Ponte-opera, Cosi fan tutte, zouden brengen.

Opera, 6-7-2018 13:27
0 opmerkingen