ti guarda dal Grande Inquisitor

Solveig Kringelborn - Haugtussa

De liedcyclus Haugtussa, die Grieg geschreven heeft op teksten van Arne Garborg, behoort bij ons niet echt tot het ijzeren liedrepertoire. De Noorse taal is daar ongetwijfeld schuldig aan, waardoor deze cyclus bijna exclusief door Scandinavische zangeressen gezongen wordt. En dat is spijtig... want het is schitterende muziek die heel wat mogelijkheden biedt aan een geïnspireerde zangeres om voluit kleuren en gevoelens uit te beelden.

Haugtussa is het verhaal van het helderziende meisje Veslemøy, die de zomer in de bergen doorbrengt bij haar geitjes. Door haar helderziendheid heeft ze contact met 'de andere kant', de onderwereld van trollen en duivels. Op een dag ontmoet ze Jon, de jongen van Skarebrote, en wordt verliefd. Jon breekt echter haar hart door zijn oog te laten vallen op een rijk meisje uit het dorp (de parallel met Winterreise is niet ver weg). Veslemøy zoekt troost bij de Gjetle-beek (de vergelijking met Die schöne Müllerin is even evident).

Wat de cyclus zo interessant maakt, is dat er verschillende karakters moeten uitgebeeld worden, en dus volop gelegenheid biedt aan de uitvoerder voor expressie. In de eerste plaats is er het meisje Veslemøy. We horen haar bijvoorbeeld zingen in de twee verwante liederen Blåbær-li en Killingdans. Jon zelf komt niet echt voor in de liedcyclus, maar er is wel een verteller. De twee belangrijke dramatische momenten worden bijvoorbeeld verteld; Møte beschrijft de ontmoeting tussen Veslemøy en Jon, en Vond dag vertelt dat Jon haar verlaten heeft. Maar er is nog een derde personage dat helemaal in het begin van de liedcyclus optreedt, namelijk een vertegenwoordiger van 'de andere kant'. In Det syng horen we die stem, die als een archetypische Erlkönig Veslemøy probeert te verleiden om naar zijn wereld te komen. Dat is trouwens het enige moment in de liedcyclus dat we iets merken van dat aspect van haar persoonlijkheid (op een korte allusie in het tweede lied, Veslemøy, na).

FotoHet ongeluk wil dat er bij ons nauwelijks opnamen van deze liedcyclus te vinden zijn. En de enige twee (moderne) opnamen zijn dan nog van niet-Noren, die ik geen van beide echt geslaagd vind. De Zweedse Anne Sofie von Otter en de Finse Monica Groop zijn interpretatief erg vergelijkbaar. Ze zingen alles heel braaf, maar vooral in de vertellende liederen merk ik weinig emotionele betrokkenheid van de verteller. Als Vond dag mij niet raakt, dan is het gewoon niet goed... punt. En bij deze twee mezzo's voel ik effectief niets. Ik ken weliswaar geen Noors (en ik veronderstel dat hun uitspraak wel in orde is), maar toch klinkt en voelt hun Noors ook niet zoals bij Noorse zangeressen.

Kirsten Flagstad is wel op en top Noors, maar haar opname uit 1956 is stilistisch gedateerd. Ik kan me bij haar Haugtussa ook niet ontdoen van het beeld van een dartele Isolde die in de Noorse bergen tussen de koeien en geiten rondhuppelt. Een paar jaar geleden verscheen een opname met Randi Stene - sommigen herinneren zich misschien haar Brangäne in de Vlaamse Opera - en haar interpretatie benadert wel de perfectie of tenminste het beeld dat ik van deze liedcyclus heb.

En nu is er dus een nieuwe opname verschenen met de Noorse sopraan Solveig Kringelborn en Malcolm Martineau. In zowat al hun liedrecitals over de hele wereld hebben ze Haugtussa uitgevoerd; op 4 januari 2001 ook in de Vlaamse Opera. Tijdens al deze uitvoeringen werd hun interpretatie telkens verfijnd. Vocaal gezien is Randi Stene nog altijd de betere. Kringelborn klinkt in de hoogte soms wat dun als ze piano zingt, en de laagste noten zijn ook niet echt vol doorgezongen. Maar dat maakt ze ruimschoots goed op andere vlakken. Met haar interpretatie gaat ze een hele stap verder dan Randi Stene.

Det syng krijgt de verwachte verleidelijke "Erlkönig-klank" mee. In Blåbær-li speelt ze met de verschillende kleuren voor beer, vos en wolf om vol oprechte humor de laatste strofe te zingen. Op geen enkele andere opname komt het volksliedkarakter van Killingdans zo sterk tot uiting; Kringelborn begint net niet te jodelen. Vond dag begint nog wel vol verwachting naar Jon, maar de emotie slaat heel snel om... haar verdriet wordt bijna tastbaar en de ontroering die ze teweeg brengt is onvermijdelijk. Malcolm Martineau is heel de tijd een zeer presente begeleider, wat ik in de andere opnames ook in meer of mindere mate mis. Maar Martineau maakt duidelijk dat er in de pianopartij ook vanalles gebeurt.

Edvard Grieg heeft nog meerdere liederen uit Garborgs Haugtussa op muziek gezet, zonder ze op te nemen in de liedcyclus. Solveig Kringelborn begint met een van die liederen... ze plaatst Ku-Lok vlak voor Haugtussa en het zet meteen de toon. De geluidsingenieurs hebben zich blijkbaar wel uitgeleefd om bergachtige echo-effecten te creëren.

Op de CD zingt ze verder nog een aantal liederen op gedichten van Vinje (Griegs opus 33), maar het is vooral de Haugtussa die deze CD onmisbaar maakt.

Publicatie: woensdag 18 augustus 2004 @ 22:47
Rubriek: CD's

Recent RSS feed

September 2017

Het bespreekbureau heeft zijn intrek al genomen in de Munt. En op 5 september gaan de deuren weer open met de jongste Boesmans, Pinocchio, die eerder deze zomer op het festival van Aix gecreëerd werd in een regie van Joël Pommerat. Opera Vlaanderen opent het seizoen met de Korngold-rariteit Das Wunder der Heliane en met Puccini's Manon Lescaut staat in Luik een klassieker op het programma.

Toekomstmuziek, 20-8-2017 15:40
0 opmerkingen

Andrea Chénier in München

Het is amper te geloven dat, toen een paar maanden geleden een nieuwe productie van Andrea Chénier in première ging, dit een creatie was voor München. En regisseur Philipp Stölzl heeft meteen de meest traditionele enscenering denkbaar bedacht, in een reeks poppenhuisdecors van Heike Vollmer.

Opera, 29-7-2017 8:50
2 opmerkingen

Les contes d'Hoffmann in München

Les Contes d'Hoffmann bij de Bayerische Opernfestspiele is een productie van 2011. Opvallend was dat ze de versie met dialogen brachten in plaats van de Giraud-recitatieven. Verder lieten twee van de hoofdrolzangers een week geleden weten dat ze om een of andere reden forfait moesten geven.

Opera, 28-7-2017 9:33
1 opmerking

La favorite in München

Gisteren stond La favorite op het programma van de Bayerische Opernfestspiele. Het is een herneming van een productie eerder dit seizoen, waarin Elina Garanca haar roldebuut maakte... spijtig genoeg in een productie die best zo snel mogelijk vergeten wordt.

Opera, 27-7-2017 9:29
3 opmerkingen

Wiener Blut in München

Gisteren nam de Bayerische Festspiele een snipperdag: het perfecte moment om eens bij de kleine broer op de Gärtnerplatz te gaan kijken en Wiener Blut mee te pikken. Hun theater is al een paar jaar gesloten voor renovatiewerken (en zou in het najaar terug opengaan) en dus werd voor de Strauss-operette uitgeweken naar het juweeltje van het Cuvilliéstheater.

Operette, 26-7-2017 10:06
0 opmerkingen

Oberon in München

Vorige week ging een nieuwe productie van Webers Oberon in première in het Prinzregententheater. Het is een voorstelling die hier en daar toch wat wensen openliet.

Opera, 25-7-2017 10:09
0 opmerkingen

Lady Macbeth in München

Mijn tweede voorstelling bij de Bayerische Opernfestspiele was ook een productie die eerder dit seizoen in première gegaan is. Voor Lady Macbeth uit het district Mtsensk hebben ze Harry Kupfer nog eens naar München gehaald.

Opera, 23-7-2017 10:00
0 opmerkingen

Semiramide in München

De Bayerische Opernfestspiele is altijd een combinatie van oudere producties, hernemingen uit het afgelopen seizoen en premières. David Aldens productie van Semiramide ging eerder dit seizoen in première met een overweldigende bezetting, aangevoerd door Joyce DiDonato. Dezelfde bezetting was ook van de partij op het festival.

Opera, 22-7-2017 9:31
0 opmerkingen