ti guarda dal Grande Inquisitor

Solveig Kringelborn - Haugtussa

De liedcyclus Haugtussa, die Grieg geschreven heeft op teksten van Arne Garborg, behoort bij ons niet echt tot het ijzeren liedrepertoire. De Noorse taal is daar ongetwijfeld schuldig aan, waardoor deze cyclus bijna exclusief door Scandinavische zangeressen gezongen wordt. En dat is spijtig... want het is schitterende muziek die heel wat mogelijkheden biedt aan een geïnspireerde zangeres om voluit kleuren en gevoelens uit te beelden.

Haugtussa is het verhaal van het helderziende meisje Veslemøy, die de zomer in de bergen doorbrengt bij haar geitjes. Door haar helderziendheid heeft ze contact met 'de andere kant', de onderwereld van trollen en duivels. Op een dag ontmoet ze Jon, de jongen van Skarebrote, en wordt verliefd. Jon breekt echter haar hart door zijn oog te laten vallen op een rijk meisje uit het dorp (de parallel met Winterreise is niet ver weg). Veslemøy zoekt troost bij de Gjetle-beek (de vergelijking met Die schöne Müllerin is even evident).

Wat de cyclus zo interessant maakt, is dat er verschillende karakters moeten uitgebeeld worden, en dus volop gelegenheid biedt aan de uitvoerder voor expressie. In de eerste plaats is er het meisje Veslemøy. We horen haar bijvoorbeeld zingen in de twee verwante liederen Blåbær-li en Killingdans. Jon zelf komt niet echt voor in de liedcyclus, maar er is wel een verteller. De twee belangrijke dramatische momenten worden bijvoorbeeld verteld; Møte beschrijft de ontmoeting tussen Veslemøy en Jon, en Vond dag vertelt dat Jon haar verlaten heeft. Maar er is nog een derde personage dat helemaal in het begin van de liedcyclus optreedt, namelijk een vertegenwoordiger van 'de andere kant'. In Det syng horen we die stem, die als een archetypische Erlkönig Veslemøy probeert te verleiden om naar zijn wereld te komen. Dat is trouwens het enige moment in de liedcyclus dat we iets merken van dat aspect van haar persoonlijkheid (op een korte allusie in het tweede lied, Veslemøy, na).

FotoHet ongeluk wil dat er bij ons nauwelijks opnamen van deze liedcyclus te vinden zijn. En de enige twee (moderne) opnamen zijn dan nog van niet-Noren, die ik geen van beide echt geslaagd vind. De Zweedse Anne Sofie von Otter en de Finse Monica Groop zijn interpretatief erg vergelijkbaar. Ze zingen alles heel braaf, maar vooral in de vertellende liederen merk ik weinig emotionele betrokkenheid van de verteller. Als Vond dag mij niet raakt, dan is het gewoon niet goed... punt. En bij deze twee mezzo's voel ik effectief niets. Ik ken weliswaar geen Noors (en ik veronderstel dat hun uitspraak wel in orde is), maar toch klinkt en voelt hun Noors ook niet zoals bij Noorse zangeressen.

Kirsten Flagstad is wel op en top Noors, maar haar opname uit 1956 is stilistisch gedateerd. Ik kan me bij haar Haugtussa ook niet ontdoen van het beeld van een dartele Isolde die in de Noorse bergen tussen de koeien en geiten rondhuppelt. Een paar jaar geleden verscheen een opname met Randi Stene - sommigen herinneren zich misschien haar Brangäne in de Vlaamse Opera - en haar interpretatie benadert wel de perfectie of tenminste het beeld dat ik van deze liedcyclus heb.

En nu is er dus een nieuwe opname verschenen met de Noorse sopraan Solveig Kringelborn en Malcolm Martineau. In zowat al hun liedrecitals over de hele wereld hebben ze Haugtussa uitgevoerd; op 4 januari 2001 ook in de Vlaamse Opera. Tijdens al deze uitvoeringen werd hun interpretatie telkens verfijnd. Vocaal gezien is Randi Stene nog altijd de betere. Kringelborn klinkt in de hoogte soms wat dun als ze piano zingt, en de laagste noten zijn ook niet echt vol doorgezongen. Maar dat maakt ze ruimschoots goed op andere vlakken. Met haar interpretatie gaat ze een hele stap verder dan Randi Stene.

Det syng krijgt de verwachte verleidelijke "Erlkönig-klank" mee. In Blåbær-li speelt ze met de verschillende kleuren voor beer, vos en wolf om vol oprechte humor de laatste strofe te zingen. Op geen enkele andere opname komt het volksliedkarakter van Killingdans zo sterk tot uiting; Kringelborn begint net niet te jodelen. Vond dag begint nog wel vol verwachting naar Jon, maar de emotie slaat heel snel om... haar verdriet wordt bijna tastbaar en de ontroering die ze teweeg brengt is onvermijdelijk. Malcolm Martineau is heel de tijd een zeer presente begeleider, wat ik in de andere opnames ook in meer of mindere mate mis. Maar Martineau maakt duidelijk dat er in de pianopartij ook vanalles gebeurt.

Edvard Grieg heeft nog meerdere liederen uit Garborgs Haugtussa op muziek gezet, zonder ze op te nemen in de liedcyclus. Solveig Kringelborn begint met een van die liederen... ze plaatst Ku-Lok vlak voor Haugtussa en het zet meteen de toon. De geluidsingenieurs hebben zich blijkbaar wel uitgeleefd om bergachtige echo-effecten te creëren.

Op de CD zingt ze verder nog een aantal liederen op gedichten van Vinje (Griegs opus 33), maar het is vooral de Haugtussa die deze CD onmisbaar maakt.

Publicatie: woensdag 18 augustus 2004 @ 22:47
Rubriek: CD's

Recent RSS feed

Elena Sancho Pereg in Düsseldorf

De Spaanse sopraan Elena Sancho Pereg en pianist Stephen Harrison gaven vanmorgen een liedrecital in de foyer van het Dusseldorfse operahuis. Op het programma stonden Duitse en Spaanse liederen.

Liedrecital, 25-6-2017 17:06
0 opmerkingen

Geschichten aus dem Wiener Wald in Hagen

Het is niet veel nieuwe opera's gegeven. Amper drie jaar na de creatie bij de Bregenzer Festspiele is Geschichten aus dem Wiener Wald van HK Gruber al aan zijn derde productie toe. Na Bregenz, het Theater an der Wien en de Komische Oper Berlin sluit het Stadttheater Hagen zijn seizoen ermee af. Het is tevens de afscheidsproductie van intendant Norbert Hilchenbach, die tevens tekende voor de regie.

Opera, 25-6-2017 8:48
0 opmerkingen

Sadko in Gent

Sadko is één van die opera's die ik enkel ken van opnames en dan vooral van de drie aria's van de drie vreemde kooplui. De opera van Nikolai Rimski-Korsakov is een echte rariteit, zelfs in Rusland zijn er de afgelopen vijf jaar maar vijf producties van terug te vinden en geen enkele buiten Rusland. Daarvoor alleen al verdient Opera Vlaanderen de nodige lof.

Opera, 23-6-2017 17:12
4 opmerkingen

Benjamin Appl - Heimat

De nieuwste CD van bariton Benjamin Appl en pianist James Baillieu is thematisch opgebouwd met als titel "Heimat" en liederen van een dozijn verschillende componisten.

CD's, 17-6-2017 9:05
0 opmerkingen

Matthias Goerne - Einsamkeit

De afgelopen jaren heeft Matthias Goerne de wereld van het Schubert-lied verkend met elf CD's. Nadien was er sprake van een gelijkaardig Schumann-project met vijf of zes CD's. Ik veronderstel dat de CD "Einsamkeit", met Markus Hinterhäuser aan de piano, de eerste in deze reeks is...

CD's, 14-6-2017 18:04
0 opmerkingen

Natalie Dessay - Schubert

Natalie Dessay zingt al een tijdje geen opera's meer, maar met haar meest recente opnames richt ze zich meer op het Lied- en Mélodie-repertoire. Nu heeft ze zelfs een poging ondernomen om Schubert te zingen. Philippe Cassard is haar "partner in crime".

CD's, 8-6-2017 18:57
4 opmerkingen

Der Vampyr in Koblenz

Der Vampyr is een opera die ik enkel van opnames ken en al een eeuwigheid op mijn verlanglijstje staat om eens live te zien. Marschners opera lijkt echter aan een opmars bezig te zijn: na producties in de Komische Oper Berlin en Genève dit seizoen is er nu ook één dichter bij huis... in het charmante Stadttheater van Koblenz.

Opera, 5-6-2017 9:06
0 opmerkingen

Attila in Bonn

Sinds een paar jaar programmeert de opera van Bonn elk seizoen een vroege Verdi-opera. Vorig jaar was dat bijvoorbeeld Jérusalem, dit jaar brengen ze Attila. Het was opvallend dat ze de voorstelling speelden zonder pauze, waarschijnlijk om te vermijden dat de halve zaal het halverwege aftrapt...

Opera, 4-6-2017 9:42
1 opmerking

Aida in het Muntpaleis

Ik heb deze week met veel plezier afscheid genomen van het Muntpaleis, oftwel "de tent". De laatste Muntproductie op verplaatsing was de kaskraker Aida in een regie van Stathis Livathinos.

Opera, 1-6-2017 17:05
2 opmerkingen

Juni 2017

De opera van Luik sluit het seizoen af met een herneming van Otello, terwijl Opera Vlaanderen het zelden uitgevoerde Sadko opvoert... spijtig genoeg enkel in Gent.

Toekomstmuziek, 27-5-2017 16:33
0 opmerkingen