ti guarda dal Grande Inquisitor

Solveig Kringelborn - Haugtussa

De liedcyclus Haugtussa, die Grieg geschreven heeft op teksten van Arne Garborg, behoort bij ons niet echt tot het ijzeren liedrepertoire. De Noorse taal is daar ongetwijfeld schuldig aan, waardoor deze cyclus bijna exclusief door Scandinavische zangeressen gezongen wordt. En dat is spijtig... want het is schitterende muziek die heel wat mogelijkheden biedt aan een geïnspireerde zangeres om voluit kleuren en gevoelens uit te beelden.

Haugtussa is het verhaal van het helderziende meisje Veslemøy, die de zomer in de bergen doorbrengt bij haar geitjes. Door haar helderziendheid heeft ze contact met 'de andere kant', de onderwereld van trollen en duivels. Op een dag ontmoet ze Jon, de jongen van Skarebrote, en wordt verliefd. Jon breekt echter haar hart door zijn oog te laten vallen op een rijk meisje uit het dorp (de parallel met Winterreise is niet ver weg). Veslemøy zoekt troost bij de Gjetle-beek (de vergelijking met Die schöne Müllerin is even evident).

Wat de cyclus zo interessant maakt, is dat er verschillende karakters moeten uitgebeeld worden, en dus volop gelegenheid biedt aan de uitvoerder voor expressie. In de eerste plaats is er het meisje Veslemøy. We horen haar bijvoorbeeld zingen in de twee verwante liederen Blåbær-li en Killingdans. Jon zelf komt niet echt voor in de liedcyclus, maar er is wel een verteller. De twee belangrijke dramatische momenten worden bijvoorbeeld verteld; Møte beschrijft de ontmoeting tussen Veslemøy en Jon, en Vond dag vertelt dat Jon haar verlaten heeft. Maar er is nog een derde personage dat helemaal in het begin van de liedcyclus optreedt, namelijk een vertegenwoordiger van 'de andere kant'. In Det syng horen we die stem, die als een archetypische Erlkönig Veslemøy probeert te verleiden om naar zijn wereld te komen. Dat is trouwens het enige moment in de liedcyclus dat we iets merken van dat aspect van haar persoonlijkheid (op een korte allusie in het tweede lied, Veslemøy, na).

FotoHet ongeluk wil dat er bij ons nauwelijks opnamen van deze liedcyclus te vinden zijn. En de enige twee (moderne) opnamen zijn dan nog van niet-Noren, die ik geen van beide echt geslaagd vind. De Zweedse Anne Sofie von Otter en de Finse Monica Groop zijn interpretatief erg vergelijkbaar. Ze zingen alles heel braaf, maar vooral in de vertellende liederen merk ik weinig emotionele betrokkenheid van de verteller. Als Vond dag mij niet raakt, dan is het gewoon niet goed... punt. En bij deze twee mezzo's voel ik effectief niets. Ik ken weliswaar geen Noors (en ik veronderstel dat hun uitspraak wel in orde is), maar toch klinkt en voelt hun Noors ook niet zoals bij Noorse zangeressen.

Kirsten Flagstad is wel op en top Noors, maar haar opname uit 1956 is stilistisch gedateerd. Ik kan me bij haar Haugtussa ook niet ontdoen van het beeld van een dartele Isolde die in de Noorse bergen tussen de koeien en geiten rondhuppelt. Een paar jaar geleden verscheen een opname met Randi Stene - sommigen herinneren zich misschien haar Brangäne in de Vlaamse Opera - en haar interpretatie benadert wel de perfectie of tenminste het beeld dat ik van deze liedcyclus heb.

En nu is er dus een nieuwe opname verschenen met de Noorse sopraan Solveig Kringelborn en Malcolm Martineau. In zowat al hun liedrecitals over de hele wereld hebben ze Haugtussa uitgevoerd; op 4 januari 2001 ook in de Vlaamse Opera. Tijdens al deze uitvoeringen werd hun interpretatie telkens verfijnd. Vocaal gezien is Randi Stene nog altijd de betere. Kringelborn klinkt in de hoogte soms wat dun als ze piano zingt, en de laagste noten zijn ook niet echt vol doorgezongen. Maar dat maakt ze ruimschoots goed op andere vlakken. Met haar interpretatie gaat ze een hele stap verder dan Randi Stene.

Det syng krijgt de verwachte verleidelijke "Erlkönig-klank" mee. In Blåbær-li speelt ze met de verschillende kleuren voor beer, vos en wolf om vol oprechte humor de laatste strofe te zingen. Op geen enkele andere opname komt het volksliedkarakter van Killingdans zo sterk tot uiting; Kringelborn begint net niet te jodelen. Vond dag begint nog wel vol verwachting naar Jon, maar de emotie slaat heel snel om... haar verdriet wordt bijna tastbaar en de ontroering die ze teweeg brengt is onvermijdelijk. Malcolm Martineau is heel de tijd een zeer presente begeleider, wat ik in de andere opnames ook in meer of mindere mate mis. Maar Martineau maakt duidelijk dat er in de pianopartij ook vanalles gebeurt.

Edvard Grieg heeft nog meerdere liederen uit Garborgs Haugtussa op muziek gezet, zonder ze op te nemen in de liedcyclus. Solveig Kringelborn begint met een van die liederen... ze plaatst Ku-Lok vlak voor Haugtussa en het zet meteen de toon. De geluidsingenieurs hebben zich blijkbaar wel uitgeleefd om bergachtige echo-effecten te creëren.

Op de CD zingt ze verder nog een aantal liederen op gedichten van Vinje (Griegs opus 33), maar het is vooral de Haugtussa die deze CD onmisbaar maakt.

Publicatie: woensdag 18 augustus 2004 @ 22:47
Rubriek: CD's

Recent RSS feed

Agrippina in Antwerpen

De Agrippina-productie van Mariame Clément ging vijf jaar geleden in première in Gent. Eindelijk heeft deze productie de weg naar Antwerpen gevonden. Ze hoort nog altijd tot één van de beste producties van Opera Vlaanderen van de afgelopen jaren en is een absolute aanrader... ondanks het vroege beginuur en late einduur.

Opera, 24-3-2017 17:09
0 opmerkingen

Jérusalem in Luik

Het aantal vroege Verdi-opera's dat je regelmatig kan horen, is op één hand te tellen. Naast Nabucco en Macbeth kom je af en toe eens een Attila of een Ernani tegen... en dan meestal nog concertant. Het is dan ook meer dan lovenswaardig dat de Luikse Opera Jérusalem op het programma gezet heeft.

Opera, 22-3-2017 8:57
4 opmerkingen

Matthäus-Passion in het PSK

Ik heb zelden zoveel Nederlands horen spreken in het PSK. De Matthäus-Passion waarin ik gisteren verzeild geraakte, leek meer op een voorstelling voor familie en vrienden van het Octopus Kamerkoor en Le Concert d’Anvers... uiteraard onder de leiding van Bart Van Reyn. De zaal zat ook maar halfvol met allemaal lege balkons.

Oratorium, 18-3-2017 9:27
0 opmerkingen

Hertog Blauwbaards burcht in Antwerpen

Het Orchestre Philharmonique Royal de Liège was gisteren te gast in de Koningin Elisabethzaal voor een uitvoering van Hertog Blauwbaards burcht onder leiding van Christian Arming, voorafgegaan door het Adagio uit Mahlers Tiende.

Opera, 12-3-2017 9:43
3 opmerkingen

Pénélope in het PSK

We moeten blij zijn met elke Franse opera die door onze operahuizen geprogrammeerd wordt, zeker als het een onbekend juweeltje als Faurés Pénélope is... zelfs al is het "maar" concertant. Gisteren hoorde ik een uitstekende uitvoering met het Muntorkest onder leiding van Michel Plasson.

Opera, 1-3-2017 16:35
1 opmerking

Lucifer in Antwerpen

Het zou van 1984 geleden zijn - bij de 150ste verjaardag van Peter Benoit - dat Lucifer laatst opgevoerd werd. Gisteren was Benoits oratorium opnieuw te horen in de Koningin Elisabethzaal met deFilharmonie onder leiding van Bart Van Reyn.

Oratorium, 26-2-2017 10:35
0 opmerkingen

Maart 2017

Maart wordt een goedgevulde operamaand. Bij Opera Vlaanderen verhuist Simon Boccanegra naar Gent en hernemen ze in Antwerpen Agrippina in de productie van Mariame Clément die vijf jaar geleden in Gent te zien was. In Luik brengen ze met Jérusalem een Verdi-rariteit, terwijl de Munt een versie van Janaceks Het sluwe vosje opvoert onder de naam "Foxie!"...

Toekomstmuziek, 24-2-2017 18:59
3 opmerkingen