ti guarda dal Grande Inquisitor

Don Carlo in Düsseldorf

De opera van Düsseldorf heeft een nieuwe Don Carlo in het repertoire genomen. Ze spelen de Italiaanse versie in vier bedrijven, in een boeiende regie van Guy Joosten.

Foto
foto's © Hans Jörg Michel

Guy Joosten neemt als uitgangspunt de historische figuren en zet de solisten centraal, waardoor - in tegenstelling tot andere producties van hem - het koor naar de achtergrond verdwijnt. Zelfs het auto-da-fé wordt geen spektakelstuk. De zangers dragen historische kostuums, ontworpen door Eva Krämer, en Eboli heeft zelfs haar ooglapje. Hij past een en ander wel een beetje aan... zo wordt Tebaldo een hofdame in plaats van een page en de Grootinquisiteur is een rijzige monnik die niet blind en hoogbejaard is.

Zoals bekend, was de oorspronkelijke Carlo mentaal niet helemaal stabiel. Dit betekent niet dat Joosten hem als een halve dwaas afschildert, maar hij zijgt wel plotseling neer tijdens zijn eerste duet met Elisabetta alsof hij een aanval krijgt. Tijdens het auto-da-fé wordt hij wel een halve idioot. Met een grote witte puntmuts voert hij de Vlaamse deputés op met ezelsoren terwijl ze op handen en voeten rondkruipen. Het zijn trouwens deze deputés die op het einde op de brandstapel terechtkomen in plaats van de "echte" ketters.

Het decor van Alfons Flores is een gouden doos met piramidevormige wandbekleding. De wanden kunnen in verschillende configuraties opgetrokken en neergelaten worden. Een centrale "schouw" wordt bijvoorbeeld als brandstapel neergelaten rond de deputés en zal later ook de gevangenis van Carlo worden. Met de juiste belichting worden die wanden transparant, wat op een aantal cruciale momenten ingezet wordt. Bijvoorbeeld tijdens het duet van Carlo en Posa passeert halverwege het duet geen processie met Filippo en Elisabetta, maar ziet Carlos hen door die transparante muren in hun bed liggen.

Dat bed is nog een constante factor in deze productie. Het is bijvoorbeeld opvallend dat het derde bedrijf, met de grote monoloog van Filippo, zich afspeelt in zijn slaapkamer... met twee bedden. Hij zingt "Ella giamma m'amò" terwijl in het andere bed Elisabetta ligt te slapen. Het is trouwens in dit soort persoonlijke momenten dat Joostens personenregie op zijn best is. Zo zien we tijdens de instrumentale inleiding van die monoloog hoe Eboli het juwelenkistje van Elisabetta aan Filippo komt geven. Andere regisseurs ensceneren dit moment soms als een buitenechtelijke stoeipartij tussen Filippo en Eboli, maar Joosten doet het een stuk subtieler. Een kleine aanraking tussen beiden is voldoende om aan te geven dat er "iets" is.

Foto

Op muzikaal vlak is het spijtig genoeg niet allemaal zo verfijnd. Het begint al met de dirigent Andriy Yurkevych die het orkest als een pletwals laat spelen met bruuske overgangen. Maar ook de solisten zijn middelmatig, met een paar uitzonderingen.

Gianluca Terranova was vorig jaar de Luikse Duca (naast Leo Nucci's Rigoletto). Ik had verwacht dat een stevigere rol als Don Carlo hem beter zou liggen. Maar hij komt niet verder dan veel gebrul en weinig karaktertekening. Pas in het laatste bedrijf wordt hij wat beter, maar dan is het kalf al verdronken.

Ook de Elisabetta van Olesya Golovneva stelt teleur. Ze heeft natuurlijk het nadeel dat mijn vorige Elisabetta nog vers in het geheugen ligt... en met Anja Harteros valt niet te wedijveren. Elisabetta hoeft geen spinto te zijn, maar het helpt wel. Golovneva probeert het te zijn, maar enkel haar hoogte is goed. Haar middenstem heeft niet voldoende substantie, waardoor het afscheid van de Gravin van Aremberg met "Non pianger, mia compagna" en zijn grote stijgende lijnen pijnlijk wordt. Voor het grote Giustizia-moment heeft ze niet de slagkracht en elk mezza voce ontbreekt in "Tu che le vanità".

Laimonas Pautienius is min of meer in hetzelfde bedje ziek. Hij heeft echter wel een mooie timbre... als hij dat zou gebruiken voor lyrische rollen. Posa wordt wel meer door lyrische baritons gezongen, maar een échte Verdi-bariton kan veel meer diepte brengen. Pautienius is géén Verdi-bariton en worstelt met zijn hoge noten die op geen enkel moment dramatisch klinken. In zijn duet met Don Carlo klinkt hij week, in de scène met Elisabetta haalt hij die hoge noten niet en in de gedachtenwisseling met Filippo kraakt hij... en dat is enkel nog maar het eerste bedrijf.

Maar gelukkig is er de Roemeen Adrian Sâmpetrean. Hij is nog relatief jong (amper 33 jaar) om Filippo te zingen, maar hij doet dat met een nobele bas en met autoriteit. In "Ella giammai m'amò" bereikt hij nog niet het niveau van bijvoorbeeld een René Pape, maar hij graaft al goed in de verscheurende psychologie van Filippo. Hij krijgt op grootse wijze repliek van Sami Luttinen. Hij zingt de Grootinquisiteur met een zwarte bas en een dreigende diepte.

Ramona Zaharia is ook een naam om te onthouden. Ze beschikt over voldoende flexibiliteit om Eboli's Sluieraria "Nei giardin del bello" tot een goed einde te brengen. En ze heeft de nodige rauwe dramatiek voor "O don fatal", al mist ze op een haar na wel haar hoge noot.

Publicatie: zondag 20 maart 2016 @ 9:30
Rubriek: Opera

Recent RSS feed

Robert Holl in Zeist

Gisteren werd de tweede editie van het LiedFestival Zeist afgesloten. Op het podium twee volbloed Schubertianer... Robert Holl en Graham Johnson. Op het programma... Schuberts meesterwerk Winterreise.

Liedrecital, 22-5-2017 17:05
1 opmerking

Angelo Pollak en Karola Pavone in Zeist

Vanmiddag stond er een tweede duorecital op het programma van het LiedFestival Zeist met twee jonge zangers... de Oostenrijkse tenor Angelo Pollak en de Italiaanse sopraan Karola Pavone.

Liedrecital, 21-5-2017 23:16
0 opmerkingen

Robert Holl & Co in Zeist (2/2)

Het avondconcert gisteren was een soort "Abendunterhaltung" zoals ze ten tijde van Schubert georganiseerd werden (maar dan zonder puur instrumentale werken) en wat later zou uitgroeien tot de Schubertiades. Op het programma stonden meerstemmige liederen van Haydn, Mozart, Beethoven en Schubert. Een en ander werd enthousiast ingeleid door Maartje van Weegen, tevens ambassadrice van het LiedFestival Zeist.

Liedrecital, 21-5-2017 9:27
0 opmerkingen

Adèle Charvet, Raoul Steffani en Flott in Zeist

Deze namiddag stonden er twee liedrecitals op het programma van het LiedFestival Zeist. Eerst kregen we met de Franse mezzo Adèle Charvet en de Nederlandse bariton Raoul Steffani twee jonge zangers te horen. Ze wonnen vorig jaar respectievelijk het "Internationaal Vocalisten Concours Den Bosch" en het "Grachtenfestival Conservatorium Concours". In de late namiddag was het de beurt aan Dame Felicity en Graham Johnson.

Liedrecital, 20-5-2017 23:09
0 opmerkingen

James Gilchrist in Zeist

Op een festival is er vaak wel één of ander concert waar ik vooraf mijn bedenkingen bij heb. Op het LiedFestival Zeist was dat het geval voor het recital van James Gilchrist en Sholto Kynoch. Mijn verwachtingen werden spijtig genoeg bevestigd...

Liedrecital, 20-5-2017 9:42
0 opmerkingen

Master course voor liedduo's in Zeist

De drie eerste dagen van het LiedFestival Zeist waren gevuld met master classes voor zes liedduo's bestaande uit vier sopranen, twee baritons en uiteraard zes pianisten. Op de vierde dag werd de reeks afgesloten met een slotrecital door vijf van de zes duo's.

Liedrecital, 19-5-2017 21:38
0 opmerkingen

Henk Neven in Zeist

Ik had de Nederlandse bariton Henk Neven uiteraard al eerder gehoord, maar met zijn recital op het LiedFestival Zeist was het de eerste keer dat hij als liedzanger mijn pad kruiste... een ontdekking !

Liedrecital, 18-5-2017 23:24
0 opmerkingen

Robert Holl & Co in Zeist (1/2)

De locatie van het LiedFestival Zeist - een protestantse kerk - heeft Robert Holl geïnspireerd tot een vrij origineel programma met muziek op religieuze teksten voor het tweede recital van het festival.

Liedrecital, 17-5-2017 23:42
0 opmerkingen

Lenneke Ruiten in Zeist

Vorig jaar werd in Zeist een nieuw Liedfestival opgericht met Robert Holl als drijvende kracht. Ik heb dat toen gemist, maar dit jaar ben ik er wél bij in de kerk van de Evangelische Broedergemeente. Het thema dit jaar is "Schubert en zijn voorgangers". Het openingsrecital van Lenneke Ruiten en Thom Janssen paste daar perfect in met liederen van Haydn, Mozart en Schubert.

Liedrecital, 16-5-2017 23:25
0 opmerkingen

Dido and Aeneas in Luik

De Waalse Opéra staat niet echt bekend voor haar programmatie van barokopera's al hebben ze tien jaar geleden wel eens de "comédie-ballet" Le Bourgeois Gentilhomme uitgevoerd. De voorstelling van Dido and Aeneas was gisteren de eerste "echte" barokopera die ik hoorde sinds de meer dan twintig jaar dat ik naar Luik ga.

Opera, 10-5-2017 17:16
0 opmerkingen

Infinite Now in Antwerpen

Shell Shock was een paar jaar geleden de bijdrage van de Munt aan de herdenkingen van de Eerste Wereldoorlog. Opera Vlaanderen doet dit met Infinite now van Chaya Czernowin. Gisteren was de Antwerpse creatie in een - letterlijk - meer dan halflege zaal.

Opera, 1-5-2017 10:09
6 opmerkingen

Mei 2017

Deze maand nemen wij en de Munt eindelijk afscheid van de tent. Dat gebeurt met Aida in een productie van Stathis Livathinos en met een dubbele bezetting. De binnenkoer van de Landcommanderij in Alden Biesen is weer het jaarlijks podium voor de Zomeropera met deze keer Don Pasquale. De laatste cinema-voorstelling van de Met dit seizoen is Der Rosenkavalier waarmee Renée Fleming afscheid neemt van de bühne. Tenslotte wordt in verschillende concertzalen de 70ste verjaardag van Philippe Herreweghe gevierd.

Toekomstmuziek, 29-4-2017 15:47
2 opmerkingen