ti guarda dal Grande Inquisitor

Don Carlo in Düsseldorf

De opera van Düsseldorf heeft een nieuwe Don Carlo in het repertoire genomen. Ze spelen de Italiaanse versie in vier bedrijven, in een boeiende regie van Guy Joosten.

Foto
foto's © Hans Jörg Michel

Guy Joosten neemt als uitgangspunt de historische figuren en zet de solisten centraal, waardoor - in tegenstelling tot andere producties van hem - het koor naar de achtergrond verdwijnt. Zelfs het auto-da-fé wordt geen spektakelstuk. De zangers dragen historische kostuums, ontworpen door Eva Krämer, en Eboli heeft zelfs haar ooglapje. Hij past een en ander wel een beetje aan... zo wordt Tebaldo een hofdame in plaats van een page en de Grootinquisiteur is een rijzige monnik die niet blind en hoogbejaard is.

Zoals bekend, was de oorspronkelijke Carlo mentaal niet helemaal stabiel. Dit betekent niet dat Joosten hem als een halve dwaas afschildert, maar hij zijgt wel plotseling neer tijdens zijn eerste duet met Elisabetta alsof hij een aanval krijgt. Tijdens het auto-da-fé wordt hij wel een halve idioot. Met een grote witte puntmuts voert hij de Vlaamse deputés op met ezelsoren terwijl ze op handen en voeten rondkruipen. Het zijn trouwens deze deputés die op het einde op de brandstapel terechtkomen in plaats van de "echte" ketters.

Het decor van Alfons Flores is een gouden doos met piramidevormige wandbekleding. De wanden kunnen in verschillende configuraties opgetrokken en neergelaten worden. Een centrale "schouw" wordt bijvoorbeeld als brandstapel neergelaten rond de deputés en zal later ook de gevangenis van Carlo worden. Met de juiste belichting worden die wanden transparant, wat op een aantal cruciale momenten ingezet wordt. Bijvoorbeeld tijdens het duet van Carlo en Posa passeert halverwege het duet geen processie met Filippo en Elisabetta, maar ziet Carlos hen door die transparante muren in hun bed liggen.

Dat bed is nog een constante factor in deze productie. Het is bijvoorbeeld opvallend dat het derde bedrijf, met de grote monoloog van Filippo, zich afspeelt in zijn slaapkamer... met twee bedden. Hij zingt "Ella giamma m'amò" terwijl in het andere bed Elisabetta ligt te slapen. Het is trouwens in dit soort persoonlijke momenten dat Joostens personenregie op zijn best is. Zo zien we tijdens de instrumentale inleiding van die monoloog hoe Eboli het juwelenkistje van Elisabetta aan Filippo komt geven. Andere regisseurs ensceneren dit moment soms als een buitenechtelijke stoeipartij tussen Filippo en Eboli, maar Joosten doet het een stuk subtieler. Een kleine aanraking tussen beiden is voldoende om aan te geven dat er "iets" is.

Foto

Op muzikaal vlak is het spijtig genoeg niet allemaal zo verfijnd. Het begint al met de dirigent Andriy Yurkevych die het orkest als een pletwals laat spelen met bruuske overgangen. Maar ook de solisten zijn middelmatig, met een paar uitzonderingen.

Gianluca Terranova was vorig jaar de Luikse Duca (naast Leo Nucci's Rigoletto). Ik had verwacht dat een stevigere rol als Don Carlo hem beter zou liggen. Maar hij komt niet verder dan veel gebrul en weinig karaktertekening. Pas in het laatste bedrijf wordt hij wat beter, maar dan is het kalf al verdronken.

Ook de Elisabetta van Olesya Golovneva stelt teleur. Ze heeft natuurlijk het nadeel dat mijn vorige Elisabetta nog vers in het geheugen ligt... en met Anja Harteros valt niet te wedijveren. Elisabetta hoeft geen spinto te zijn, maar het helpt wel. Golovneva probeert het te zijn, maar enkel haar hoogte is goed. Haar middenstem heeft niet voldoende substantie, waardoor het afscheid van de Gravin van Aremberg met "Non pianger, mia compagna" en zijn grote stijgende lijnen pijnlijk wordt. Voor het grote Giustizia-moment heeft ze niet de slagkracht en elk mezza voce ontbreekt in "Tu che le vanità".

Laimonas Pautienius is min of meer in hetzelfde bedje ziek. Hij heeft echter wel een mooie timbre... als hij dat zou gebruiken voor lyrische rollen. Posa wordt wel meer door lyrische baritons gezongen, maar een échte Verdi-bariton kan veel meer diepte brengen. Pautienius is géén Verdi-bariton en worstelt met zijn hoge noten die op geen enkel moment dramatisch klinken. In zijn duet met Don Carlo klinkt hij week, in de scène met Elisabetta haalt hij die hoge noten niet en in de gedachtenwisseling met Filippo kraakt hij... en dat is enkel nog maar het eerste bedrijf.

Maar gelukkig is er de Roemeen Adrian Sâmpetrean. Hij is nog relatief jong (amper 33 jaar) om Filippo te zingen, maar hij doet dat met een nobele bas en met autoriteit. In "Ella giammai m'amò" bereikt hij nog niet het niveau van bijvoorbeeld een René Pape, maar hij graaft al goed in de verscheurende psychologie van Filippo. Hij krijgt op grootse wijze repliek van Sami Luttinen. Hij zingt de Grootinquisiteur met een zwarte bas en een dreigende diepte.

Ramona Zaharia is ook een naam om te onthouden. Ze beschikt over voldoende flexibiliteit om Eboli's Sluieraria "Nei giardin del bello" tot een goed einde te brengen. En ze heeft de nodige rauwe dramatiek voor "O don fatal", al mist ze op een haar na wel haar hoge noot.

Publicatie: zondag 20 maart 2016 @ 9:30
Rubriek: Opera

Recent RSS feed

La favorite in Luik

Donizetti's La favorite behoort niet echt tot het ijzeren repertoire. Maar na de voorstelling bij het Beierse operafestival is het wel uitzonderlijk om in hetzelfde jaar een tweede productie mee te maken. Maar net zoals de Münchense liet ook de Luikse productie te wensen over.

Opera, 23-11-2017 21:52
1 opmerking

Roman Trekel in deSingel

We zijn al aan het laatste "echte" liedrecital in deSingel dit seizoen. De bariton Roman Trekel en pianist Jan Philip Schulze brachten Brahms' zelden uitgevoerde cyclus Die schöne Magelone.

Liedrecital, 19-11-2017 10:38
0 opmerkingen

Lucio Silla in de Munt

Toen Peter De Caluwe tien jaar geleden zijn eerste seizoen voorstelde, vermeldde hij dat hij de vier opera's seria van Mozart wilde opvoeren. Clemenza, Idomeneo en Mitridate hebben we al gehad. Met de nieuwe productie van Lucio Silla is het kwartet nu volledig.

Opera, 8-11-2017 16:47
3 opmerkingen

Karine Deshayes in de Munt

Voor het tweede Muntrecital dit seizoen stonden er drie artiesten op het podium. Naast de mezzo Karine Deshayes en de pianist Tristan Pfaff, deed ook de klarinettist Philippe Berrod mee... en dat kan maar één ding betekenen...

Liedrecital, 6-11-2017 22:53
0 opmerkingen

Margherita in Wexford

Zoals eerder deze week reeds vermeld, staat het Wexford Opera Festival bekend voor het opvoeren van onbekende werken. Mijn laatste voorstelling deze week valt volledig in die categorie... het "melodramma semiserio" Margherita van de mij totaal onbekende Italiaanse componist Jacopo Foroni.

Opera, 5-11-2017 11:38
0 opmerkingen

La scala di seta in Wexford

Het laatste ShortWork dat in Wexford opgevoerd werd, is La scala di seta. De relatief korte Rossini-farsa vraagt slechts zes zangers is dus ideaal voor de namiddagvoorstelling in het Whites Hotel, uitgevoerd met de pianobegeleiding van Tina Chang.

Opera, 4-11-2017 8:54
0 opmerkingen

Risurrezione in Wexford

Franco Alfano is vooral bekend als de componist die Puccini's Turandot voltooide. Zangers als Placido Domingo en Roberto Alagna brachten recent wel zijn Cyrano de Bergerac terug onder de aandacht, maar (van) zijn Risurrezione had ik nog nooit gehoord.

Opera, 3-11-2017 10:28
6 opmerkingen

Rigoletto in Wexford

Dé vraag vooraf was hoe ze Rigoletto tot ongeveer een uur kunnen inkorten als één van de ShortWorks bij het Wexford Opera Festival. Dat is dus niet echt gelukt, uiteindelijk duurde de voorstelling meer dan anderhalf uur zonder pauze.

Opera, 2-11-2017 19:38
0 opmerkingen

Dubliners in Wexford

Het Wexford Opera Festival presenteert elke namiddag zogenaamde ShortWorks in de congreszaal van het Whites Hotel. Een voorstelling duurt ongeveer een uur en is bezet met jonge zangers. Vandaag was een creatie te horen... Dubliners van Andrew Synnott.

Opera, 1-11-2017 21:34
1 opmerking

Medea in Wexford

Na zes jaar ben ik nog eens in Wexford voor hun jaarlijks operafestival, dat ondertussen aan zijn 66ste editie toe is. Het Festival staat bekend voor haar programmatie van onbekende opera's, alhoewel de openingsproductie - Cherubini's Medea - toch geen echte rariteit meer is.

Opera, 1-11-2017 10:53
0 opmerkingen

November 2017

Cecilia Bartoli heeft een nieuwe CD uit en daar hoort een toernee bij die haar in november ook weer naar het PSK brengt. In de Vlaamse en Waalse Opera staat Franse Donizetti op het programma: in Gent wordt de productie van Le duc d'Albe hernomen, in Luik spelen ze La favorite. Bij de liedrecitals kijk ik vooral uit naar "Die Schöne Magelone" door Roman Trekel.

Toekomstmuziek, 30-10-2017 18:16
0 opmerkingen