ti guarda dal Grande Inquisitor

Don Carlo in Düsseldorf

De opera van Düsseldorf heeft een nieuwe Don Carlo in het repertoire genomen. Ze spelen de Italiaanse versie in vier bedrijven, in een boeiende regie van Guy Joosten.

Foto
foto's © Hans Jörg Michel

Guy Joosten neemt als uitgangspunt de historische figuren en zet de solisten centraal, waardoor - in tegenstelling tot andere producties van hem - het koor naar de achtergrond verdwijnt. Zelfs het auto-da-fé wordt geen spektakelstuk. De zangers dragen historische kostuums, ontworpen door Eva Krämer, en Eboli heeft zelfs haar ooglapje. Hij past een en ander wel een beetje aan... zo wordt Tebaldo een hofdame in plaats van een page en de Grootinquisiteur is een rijzige monnik die niet blind en hoogbejaard is.

Zoals bekend, was de oorspronkelijke Carlo mentaal niet helemaal stabiel. Dit betekent niet dat Joosten hem als een halve dwaas afschildert, maar hij zijgt wel plotseling neer tijdens zijn eerste duet met Elisabetta alsof hij een aanval krijgt. Tijdens het auto-da-fé wordt hij wel een halve idioot. Met een grote witte puntmuts voert hij de Vlaamse deputés op met ezelsoren terwijl ze op handen en voeten rondkruipen. Het zijn trouwens deze deputés die op het einde op de brandstapel terechtkomen in plaats van de "echte" ketters.

Het decor van Alfons Flores is een gouden doos met piramidevormige wandbekleding. De wanden kunnen in verschillende configuraties opgetrokken en neergelaten worden. Een centrale "schouw" wordt bijvoorbeeld als brandstapel neergelaten rond de deputés en zal later ook de gevangenis van Carlo worden. Met de juiste belichting worden die wanden transparant, wat op een aantal cruciale momenten ingezet wordt. Bijvoorbeeld tijdens het duet van Carlo en Posa passeert halverwege het duet geen processie met Filippo en Elisabetta, maar ziet Carlos hen door die transparante muren in hun bed liggen.

Dat bed is nog een constante factor in deze productie. Het is bijvoorbeeld opvallend dat het derde bedrijf, met de grote monoloog van Filippo, zich afspeelt in zijn slaapkamer... met twee bedden. Hij zingt "Ella giamma m'amò" terwijl in het andere bed Elisabetta ligt te slapen. Het is trouwens in dit soort persoonlijke momenten dat Joostens personenregie op zijn best is. Zo zien we tijdens de instrumentale inleiding van die monoloog hoe Eboli het juwelenkistje van Elisabetta aan Filippo komt geven. Andere regisseurs ensceneren dit moment soms als een buitenechtelijke stoeipartij tussen Filippo en Eboli, maar Joosten doet het een stuk subtieler. Een kleine aanraking tussen beiden is voldoende om aan te geven dat er "iets" is.

Foto

Op muzikaal vlak is het spijtig genoeg niet allemaal zo verfijnd. Het begint al met de dirigent Andriy Yurkevych die het orkest als een pletwals laat spelen met bruuske overgangen. Maar ook de solisten zijn middelmatig, met een paar uitzonderingen.

Gianluca Terranova was vorig jaar de Luikse Duca (naast Leo Nucci's Rigoletto). Ik had verwacht dat een stevigere rol als Don Carlo hem beter zou liggen. Maar hij komt niet verder dan veel gebrul en weinig karaktertekening. Pas in het laatste bedrijf wordt hij wat beter, maar dan is het kalf al verdronken.

Ook de Elisabetta van Olesya Golovneva stelt teleur. Ze heeft natuurlijk het nadeel dat mijn vorige Elisabetta nog vers in het geheugen ligt... en met Anja Harteros valt niet te wedijveren. Elisabetta hoeft geen spinto te zijn, maar het helpt wel. Golovneva probeert het te zijn, maar enkel haar hoogte is goed. Haar middenstem heeft niet voldoende substantie, waardoor het afscheid van de Gravin van Aremberg met "Non pianger, mia compagna" en zijn grote stijgende lijnen pijnlijk wordt. Voor het grote Giustizia-moment heeft ze niet de slagkracht en elk mezza voce ontbreekt in "Tu che le vanità".

Laimonas Pautienius is min of meer in hetzelfde bedje ziek. Hij heeft echter wel een mooie timbre... als hij dat zou gebruiken voor lyrische rollen. Posa wordt wel meer door lyrische baritons gezongen, maar een échte Verdi-bariton kan veel meer diepte brengen. Pautienius is géén Verdi-bariton en worstelt met zijn hoge noten die op geen enkel moment dramatisch klinken. In zijn duet met Don Carlo klinkt hij week, in de scène met Elisabetta haalt hij die hoge noten niet en in de gedachtenwisseling met Filippo kraakt hij... en dat is enkel nog maar het eerste bedrijf.

Maar gelukkig is er de Roemeen Adrian Sâmpetrean. Hij is nog relatief jong (amper 33 jaar) om Filippo te zingen, maar hij doet dat met een nobele bas en met autoriteit. In "Ella giammai m'amò" bereikt hij nog niet het niveau van bijvoorbeeld een René Pape, maar hij graaft al goed in de verscheurende psychologie van Filippo. Hij krijgt op grootse wijze repliek van Sami Luttinen. Hij zingt de Grootinquisiteur met een zwarte bas en een dreigende diepte.

Ramona Zaharia is ook een naam om te onthouden. Ze beschikt over voldoende flexibiliteit om Eboli's Sluieraria "Nei giardin del bello" tot een goed einde te brengen. En ze heeft de nodige rauwe dramatiek voor "O don fatal", al mist ze op een haar na wel haar hoge noot.

Publicatie: zondag 20 maart 2016 @ 9:30
Rubriek: Opera

Recent RSS feed

Het sluwe vosje in het Muntpaleis

Christophe Coppens heeft zijn operadebuut gemaakt als regisseur met Het sluwe vosje. Het is op zich wel een mooie en onderhoudende productie geworden, maar één die eigenlijk weinig te maken heeft met Janaceks opera.

Opera, 26-3-2017 8:44
1 opmerking

De Munt 2017-2018

Derde keer, goede keer ? Na pogingen met "Béatrice et Bénédict" en "De gouden haan" zullen de deuren van de Munt in september hopelijk weer openzwaaien met Pinocchio, de nieuwste Boesmans-opera die deze zomer in Aix gecreëerd zal worden.

Toekomstmuziek, 25-3-2017 15:08
1 opmerking

Elias in Antwerpen

Het was gisteren de derde keer dat ik in de nieuwe Koningin Elisabethzaal was. Naast nog een aantal onafgewerkte elementen in de inkomhal is de klimaatinstallatie een belangrijk probleem. Gisteren was het weer snikheet in de zaal... en het is nog maar maart. De opvoering van Mendelssohns Elias door het Collegium Vocale onder leiding van Philippe Herreweghe voldeed ook niet helemaal aan de verwachtingen.

Oratorium, 25-3-2017 8:25
0 opmerkingen

Agrippina in Antwerpen

De Agrippina-productie van Mariame Clément ging vijf jaar geleden in première in Gent. Eindelijk heeft deze productie de weg naar Antwerpen gevonden. Ze hoort nog altijd tot één van de beste producties van Opera Vlaanderen van de afgelopen jaren en is een absolute aanrader... ondanks het vroege beginuur en late einduur.

Opera, 24-3-2017 17:09
0 opmerkingen

Jérusalem in Luik

Het aantal vroege Verdi-opera's dat je regelmatig kan horen, is op één hand te tellen. Naast Nabucco en Macbeth kom je af en toe eens een Attila of een Ernani tegen... en dan meestal nog concertant. Het is dan ook meer dan lovenswaardig dat de Luikse Opera Jérusalem op het programma gezet heeft.

Opera, 22-3-2017 8:57
4 opmerkingen

Matthäus-Passion in het PSK

Ik heb zelden zoveel Nederlands horen spreken in het PSK. De Matthäus-Passion waarin ik gisteren verzeild geraakte, leek meer op een voorstelling voor familie en vrienden van het Octopus Kamerkoor en Le Concert d’Anvers... uiteraard onder de leiding van Bart Van Reyn. De zaal zat ook maar halfvol met allemaal lege balkons.

Oratorium, 18-3-2017 9:27
0 opmerkingen

Hertog Blauwbaards burcht in Antwerpen

Het Orchestre Philharmonique Royal de Liège was gisteren te gast in de Koningin Elisabethzaal voor een uitvoering van Hertog Blauwbaards burcht onder leiding van Christian Arming, voorafgegaan door het Adagio uit Mahlers Tiende.

Opera, 12-3-2017 9:43
3 opmerkingen

Pénélope in het PSK

We moeten blij zijn met elke Franse opera die door onze operahuizen geprogrammeerd wordt, zeker als het een onbekend juweeltje als Faurés Pénélope is... zelfs al is het "maar" concertant. Gisteren hoorde ik een uitstekende uitvoering met het Muntorkest onder leiding van Michel Plasson.

Opera, 1-3-2017 16:35
1 opmerking

Lucifer in Antwerpen

Het zou van 1984 geleden zijn - bij de 150ste verjaardag van Peter Benoit - dat Lucifer laatst opgevoerd werd. Gisteren was Benoits oratorium opnieuw te horen in de Koningin Elisabethzaal met deFilharmonie onder leiding van Bart Van Reyn.

Oratorium, 26-2-2017 10:35
0 opmerkingen

Maart 2017

Maart wordt een goedgevulde operamaand. Bij Opera Vlaanderen verhuist Simon Boccanegra naar Gent en hernemen ze in Antwerpen Agrippina in de productie van Mariame Clément die vijf jaar geleden in Gent te zien was. In Luik brengen ze met Jérusalem een Verdi-rariteit, terwijl de Munt een versie van Janaceks Het sluwe vosje opvoert onder de naam "Foxie!"...

Toekomstmuziek, 24-2-2017 18:59
3 opmerkingen