ti guarda dal Grande Inquisitor

Katarina Karnéus en Stephan Loges in Oxford

In de reeks liedrecitals rond bepaalde dichters, mag Goethe uiteraard niet ontbreken. Er zijn honderden, zoniet duizenden, liederen geschreven op zijn teksten. Een aantal daarvan, van uiteenlopende componisten, werden opgevoerd door mezzo Katarina Karnéus en bariton Stephan Loges. De stichter en artistiek leider van The Oxford Lieder Festival, Sholto Kynoch, was de pianist van dienst.

Foto

De vraag stelt zich hoe je enige structuur brengt in deze overvloed aan Goethe-liederen. Ze hadden het briljante idee om de liederen te groeperen naar het Goethe-werk waaraan ze ontleend waren.

Uit het libretto voor het Singspiel Erwin und Elmire komen Das Veilchen en Zur Rosenzeit. De bekendste versies zijn die van Mozart en Grieg, allebei mooi gezongen door Karnéus. Maar er bestaan ook versies van respectievelijk Clara Schumann en Fanny Mendelssohn-Hensel. Loges liet een mooie resonante diepte horen, maar zijn hoogte wordt heel snel schreeuwerig. De onverwachte componist in dit groepje is Hertogin Anna Amalia, de mecenas (en mogelijk minnares) van Goethe, die heel het Singspiel op muziek gezet heeft, waaronder een vrij klassieke versie van Das Veilchen.

De gedichten uit Wilhelm Meister - de Mignon- en Harfner-liederen - zijn mogelijk het vaakst van allemaal op muziek gezet. De eerste edities van Goethes boeken waren zelfs voorzien van uitklapbare partituren met de muziek van Reichardt, later vervangen door composities van Zelter. Het was trouwens opmerkelijk dat zowel Reichardt als Zelter de grote afwezigen waren in het programma. De bekendste versies die opgevoerd werden, waren Schumanns Singet nicht in Trauertönen, waarbij Karnéus perfect het vrolijke karakter van Philine weergaf, en Tchaikovsky's Nur wer die Sehnsucht kennt, verrassend uitgevoerd in het Duits in plaats van het gebruikelijke Russisch. De meest opvallende versie was Wer nie sein Brot mit Tränen aß van Liszt. Als je het muzikale geweld van Liszt combineert met de grote bariton van Loges, dan lijkt het wel alsof je naar een monoloog van Wotan luistert, in plaats van een lied van de gebroken harpspeler.

Met Es war einmal ein König zijn we aanbeland bij Faust. Loges zong zowel de bekende versie van Beethoven als de veel drogere versie van Busoni. Loewes Zum sehen geboren kende ik niet, en ook Loges worstelde moeizaam met de muziek. Schuberts Der König in Thule kreeg een intieme vertolking van Karnéus. De Liszt-versie is ook in dit geval eerder een virtuoos stukje pianomuziek - indrukwekkend gespeeld door Kynoch - dan een dromerige ballade van Gretchen. En daarmee zijn we bij het bekendste Faust-lied: Karnéus zong Schuberts Gretchen am Spinrade, maar ze bouwde de dramatiek te snel op, waardoor ze zichzelf vastzong voor het eigenlijke hoogtepunt.

Voor de West-östlicher Divan hadden ze het zich gemakkelijk kunnen maken en gewoon de helft van Wolfs Goethe-Liederbuch kunnen kiezen. Ze selecteerden echter allemaal andere componisten. Ook hier liederen die ik nog nooit gehoord had, zoals Nachklang van Hanns Eisler of Schlechter Trost van Busoni. Bekender waren de Schubertliederen. De Ostwind-Suleika (strikt genomen niet van Goethe, maar van Marianne von Willemer) kreeg een etherische uitvoering van Karnéus, maar Geheimes zong ze te serieus zonder de knipogen die in de tekst zitten. Ze besloten het recital met het duet Phänomen van Brahms en als bisnummer Schumanns Ich denke dein.

FotoNaast de vaste matinee- en avondrecitals, voorziet The Oxford Lieder Festival nog allerlei randactiviteiten. In het zog van de pop-uprage hebben ze ook het pop-uprecital bedacht. Dat zijn korte recitals van één werk dat 15 à 30 minuten duurt. Een korte liedcyclus is ideaal voor dit formaat.

Gisteren werd tijdens het eerste pop-uprecital de Herbstlieder van Stephen Hough opgevoerd. Deze cyclus van vijf liederen op gedichten van Rainer Maria Rilke werd vijf jaar geleden gecreërd tijdens het Festival. De uitvoerders van toen zijn even terug: de bariton Jacques Imbrailo en pianist Alisdair Hogarth. Ik heb Imbrailo tot nu toe enkel in opera gehoord als Billy Budd en Pelléas. Zijn stem lijkt iets meer gewicht gekregen te hebben en is ook een vrij expressieve liederzanger, al was er nog wat heesheid hoorbaar tijdens het eerste lied Herbsttag.

Foto

De dag werd op een unieke manier afgesloten. Na het recital van Karnéus en Loges werd de Holywell Music Room ingeruild voor het "Vaults Café" waar The Erlkings ons opwachtten. Het is een Weens kwartet muzikanten die zich een op Schubert gebaseerde folk/rock-band noemen. De lead-zanger vertaalt Schubertliederen in het Engels en voorziet ze van een eigenzinnige orkestratie op basis van gitaar, cello, tuba of trompet en slagwerk.

Ze zijn bij momenten hilarisch, maar soms ook ontroerend of verrassend... Een aantal liederen uit Die schöne Müllerin vallen in de eerste categorie. De combinatie van Erster Verlust en Der Jüngling am Bache blijft even aangrijpend als in een klassieke uitvoering. En wie had kunnen denken dat een lied als Totengräbers Heimweh een rockversie zou overleven ? Youtube kan slechts een flauw afkooksel zijn van de live-ervaring, maar je vindt daar wel hun versie van Auf dem Wasser zu singen... en natuurlijk Elkönig.

Publicatie: maandag 19 oktober 2015 @ 11:25
Rubriek: Liedrecital

Recent RSS feed

Thomas Oliemans in Zeist

Met Joseph von Eichendorff als de festivaldichter is het onvermijdelijk dat we op een bepaald moment Schumanns Eichendorff-Liederkreis te horen zouden krijgen. Vandaag was dat het geval met de Nederlandse bariton Thomas Oliemans en de immer geniale Malcolm Martineau aan de piano.

Liedrecital, 24-5-2018 22:56
0 opmerkingen

Meerstemmige Schumann en Brahms in Zeist

"Meine Töne still und heiter" was de titel die de kwartetavond van het Liedfestival van Zeist meegekregen had. Het is het eerste lied uit Schumanns Minnespiel dat centraal stond in een concert met meerstemmige liederen van Schumann en Brahms, uitgevoerd door vier solisten en met Matthias Lademann aan de piano.

Liedrecital, 23-5-2018 23:05
0 opmerkingen

Anna Lucia Richter in Zeist

Dit jaar heeft het Liedfestival van Zeist "Schubert en zijn opvolgers" als thema. Die opvolgers zijn dan vooral Schumann en Wolf. Een bijkomende rode draad is de dichter Eichendorff. In het openingsconcert van Anna Lucia Richter en Gerold Huber kregen we Schubert en Wolf, maar voor Eichendorff was het wachten tot de bisnummers.

Liedrecital, 22-5-2018 23:06
0 opmerkingen

Capriccio Première Portraits

Het Oostenrijkse platenlabel Capriccio is met "Première Portraits" een nieuwe reeks gestart. Hun doel is om jonge artiesten de kans te geven om een eerste CD op te nemen. Momenteel zijn er al zeven opnames uitgebracht, vier daarvan met Duitse liederen. Op één opname na, is Charles Spencer telkens de pianist.

CD's, 10-5-2018 14:43
0 opmerkingen

Mei 2018

Mei is een vrij rustige maand, onder andere omdat het Muntorkest de Elisabethwedstrijd moet begeleiden. Met de zomer in aantocht wordt de Landcommanderij weer omgebouwd tot een operazaal met dit jaar Il trovatore op het programma. Opera Vlaanderen brengt een nieuwe productie van La clemenza di Tito in een productie van Michael Hampe. In Luik spelen ze het vrij zelden uitgevoerde La donna del lago.

Toekomstmuziek, 1-5-2018 11:23
0 opmerkingen

Lohengrin in de Munt (2/2)

De nieuwe Lohengrin-productie heeft voor de vier protagonisten twee bezettingen. Gisteren hoorde ik de eerste bezetting. Die is beduidend beter dan de tweede bezetting, al zijn er toch nog een paar zwakke punten.

Opera, 27-4-2018 11:39
3 opmerkingen

Opera Vlaanderen 2018-2019

Aviel Cahn heeft zijn laatste seizoen bij Opera Vlaanderen aangekondigd. Het is een seizoen waar verschillende namen uit het Cahn-tijdperk terugkeren. De Konwitschny-productie van La Juive is de enige herneming.

Toekomstmuziek, 24-4-2018 18:35
5 opmerkingen

Opéra Royal de Wallonie 2018-2019

Stefano Mazzonis di Pralafera en Speranza Scappucci hebben vandaag het volgende seizoen van de Opéra Royal de Wallonie voorgesteld. Het wordt weer een seizoen met het grote Italiaanse repertoire van Bellini en Rossini over Donizetti en Verdi tot Puccini en met een aantal opvallende zangers zoals Violeta Urmana, Ildebrando d'Arcangelo, Olga Peretyatko of Lawrence Brownlee. En bij de concerten krijgen we zomaar even Joyce DiDonato, Leo Nucci en Sonya Yoncheva...

Toekomstmuziek, 23-4-2018 23:32
7 opmerkingen

Siegfried in Düsseldorf

Der Ring am Rhein is met Siegfried bij zijn derde aflevering aanbeland. De productie van Dietrich W. Hilsdorf ligt volledig in de lijn van de vorige twee delen.

Opera, 23-4-2018 16:31
3 opmerkingen

Lohengrin in de Munt (1/2)

Na bijna 30 jaar programmeert de Munt weer een Lohengrin. Olivier Py is, na Dialogues des Carmélites, voor de tweede keer dit seizoen te gast als regisseur. Alain Altinoglu stond in de orkestbak.

Opera, 21-4-2018 8:41
2 opmerkingen