ti guarda dal Grande Inquisitor

Don Carlo in Amsterdam

Riccardo Chailly is aan zijn laatste seizoen bezig als chef-dirigent van het Concertgebouworkest. Hij neemt afscheid van De Nederlandse Opera met Verdi's Don Carlo, de Milanese versie uit 1884 in vier bedrijven. Door voor deze versie te kiezen, verliezen we wel het belangrijke Fontainbleau-bedrijf. Maar de opera begint en eindigt nu wel in het klooster van San Giusto, waardoor de cirkel - ook muzikaal - gesloten wordt, dixit Chailly.

Als ik het programmaboek mag geloven, dan was Filips II gefascineerd door de dood en verzamelde hij zowel relikwieën als de gebeenten van zijn voorvaders. Deze grafkelder - het Pantheon de los Reyes in het Escoriaal - lijkt model gestaan te hebben voor het eenheidsdecor van Wolfgang Gussmann. Het is een totaal ander decor dan we van hem gewend zijn... geen hellende muren of extreme perspectieven, maar een grote gebogen marmeren muur met daarin de grafzerken. Alleen voor het duet van Don Carlo en Elisabetta wordt die muur vervangen door een grote sterrenhemel.

Het katholicisme is uiteraard een belangrijk thema in de opera en de aanwezigheid van kruisbeelden zal dan ook niemand verbazen. De regisseur Willy Decker heeft ook iets met kruisbeelden - denk bijvoorbeeld aan zijn Otello in de Munt - en speelt die combinatie dan ook volledig uit. San Giusto wordt gedomineerd door een gigantisch kruisbeeld, waarvan we enkel het onderste deel zien met Christus' voeten. En op het einde van het tweede bedrijf, als Don Carlo zijn zwaard afgenomen wordt door Rodrigo en publiekelijk vernederd wordt door zijn vader, wordt er ook een kruis rechtgezet waaraan het evenbeeld van Don Carlo hangt... wat uiteraard al een vooruitblik is op de Inquisitie-scène.

Het slot van Don Carlo is altijd problematisch om te ensceneren. Het voorgeschreven einde - waarbij Keizer Karel als een deus ex machina Don Carlo komt redden - vond Willy Decker misschien wat te belachelijk. Het Schiller-einde, waarbij Don Carlo door Filips uitgeleverd wordt aan de Inquisitie, zag hij blijkbaar ook niet zitten. Dus laat hij Don Carlo zichzelf doorsteken met een zwaard... wat helemaal belachelijk overkomt.

Het zal waarschijnlijk een van de laatste keren zijn dat we Rolando Villazón in onze contreien kunnen horen. In de toekomst zullen we hem vooral in Parijs of Londen moeten gaan beluisteren, nu zijn carrière op kruissnelheid zit. Hoedanook, Amsterdam zal in zijn biografie verschijnen als het operahuis waar hij zijn roldebuut als Don Carlo gemaakt heeft. Een feit waar binnen tien jaar naar verwezen zal worden als hij dé heersende Don Carlo zal zijn... want er zijn zeker nog groeimogelijkheden. Vooral in de dramatischere passages schiet hij nog iets te kort, maar voor de rest zingt hij de rol schitterend met al de stijl die je verwacht. Op geen enkel moment heb ik de indruk dat hij forceert en op de plaatsen waar andere tenors verleid zouden worden tot forceren, laat hij het orkest rustig over zich heen komen. Willy Decker heeft wel een nogal knullig personage van Don Carlo gemaakt... de wanhoop en machteloosheid is net iets te overdreven gestalte gegeven.

Het andere roldebuut is dat van Amanda Roocroft als Elisabetta. Geheel tegen mijn verwachtingen in bleek ze toch het stemmateriaal te hebben voor deze rol... tenminste wat het timbre en de kleur betreft. Er moet wel nog serieus geschaafd worden aan enig stijlbesef. Vooral de volledige afwezigheid van portamento's maakt dat haar vertolking langs alle kanten wringt.

Eboli zit al jaren in het repertoire van Violeta Urmana, dus verwachtte ik ook een grootse Eboli. Maar mijn verwachtingen lagen misschien net te hoog. Het heeft vooral met kleur en stijl te maken. Alles wat ze zingt wordt vanuit haar borststem gekleurd, maar ze duikt nooit echt in haar borststem. Voor het "Canzone del velo" werkt die lyrische benadering wel. Maar "O don fatale" kan gerust wat meer rauwe dramatiek verdragen.

Dwayne Croft vocht spijtig genoeg met een keelonsteking, wat tijdens het eerste deel - toen dit nog niet aangekondigd was - pijnlijk duidelijk geworden was. Ik zou hem nog wel eens Rodrigo willen horen zingen als hij zijn volledige stem terug ter beschikking heeft, want zelfs met gereduceerde middelen klonk al het behoorlijk goed. De gevangenisscène in het derde bedrijf was bijvoorbeeld mooi gedetailleerd uitgewerkt.

Het ronkende timbre van Robert Lloyd maakt hem een interessante Filippo, zonder echt de diepste zieleroerselen boven te halen of te ontroeren tijdens "Ella giammai m'amò". Op theatraal vlak straalt hij wel de nodige autoriteit uit. Jaakko Ryhänen is vocaal een indrukwekkende Groot-Inquisiteur, zonder echt beanstigend over te komen. Het was meer een kwestie van de tegenstander plat te brullen. Het resultaat was dat ik me erop betrapte dat het soms moeilijk was om tijdens hun belangrijke confrontatie geconcentreerd te blijven, terwijl deze scène nochtans bij het beste hoort wat Verdi ooit geschreven heeft.

Maar ondanks de paar zwakkere punten, op zowel scenisch als vocaal vlak, is het een voorstelling die de verplaatsing naar Amsterdam zeker waard is.

Publicatie: maandag 7 juni 2004 @ 18:49
Rubriek: Opera

Recent RSS feed

Otello in Luik

Terwijl de blogosphere gonst over het Otello-debuut van Jonas Kaufmann, herneemt de Waalse Opéra hun Otello-productie van Stefano Mazzonis di Pralafera. Zes jaar geleden hadden we Fabio Armiliato en Giovanni Meoni in de hoofdrollen... dat niveau wordt nu totaal niet gehaald.

Opera, 28-6-2017 17:40
0 opmerkingen

Das Rheingold in Düsseldorf

De vorige Ring-cyclus van de "Oper am Rhein" dateert al van 1990-1991. Na meer dan 25 jaar moeten ze gedacht hebben dat het tijd was voor iets nieuws en kreeg regisseur Dietrich W. Hilsdorf de opdracht voor een nieuwe productie. Das Rheingold ging vorige week in première.

Opera, 26-6-2017 18:49
0 opmerkingen

Elena Sancho Pereg in Düsseldorf

De Spaanse sopraan Elena Sancho Pereg en pianist Stephen Harrison gaven vanmorgen een liedrecital in de foyer van het Dusseldorfse operahuis. Op het programma stonden Duitse en Spaanse liederen.

Liedrecital, 25-6-2017 17:06
0 opmerkingen

Geschichten aus dem Wiener Wald in Hagen

Het is niet veel nieuwe opera's gegeven. Amper drie jaar na de creatie bij de Bregenzer Festspiele is Geschichten aus dem Wiener Wald van HK Gruber al aan zijn derde productie toe. Na Bregenz, het Theater an der Wien en de Komische Oper Berlin sluit het Stadttheater Hagen zijn seizoen ermee af. Het is tevens de afscheidsproductie van intendant Norbert Hilchenbach, die tevens tekende voor de regie.

Opera, 25-6-2017 8:48
0 opmerkingen

Sadko in Gent

Sadko is één van die opera's die ik enkel ken van opnames en dan vooral van de drie aria's van de drie vreemde kooplui. De opera van Nikolai Rimski-Korsakov is een echte rariteit, zelfs in Rusland zijn er de afgelopen vijf jaar maar vijf producties van terug te vinden en geen enkele buiten Rusland. Daarvoor alleen al verdient Opera Vlaanderen de nodige lof.

Opera, 23-6-2017 17:12
6 opmerkingen

Benjamin Appl - Heimat

De nieuwste CD van bariton Benjamin Appl en pianist James Baillieu is thematisch opgebouwd met als titel "Heimat" en liederen van een dozijn verschillende componisten.

CD's, 17-6-2017 9:05
0 opmerkingen

Matthias Goerne - Einsamkeit

De afgelopen jaren heeft Matthias Goerne de wereld van het Schubert-lied verkend met elf CD's. Nadien was er sprake van een gelijkaardig Schumann-project met vijf of zes CD's. Ik veronderstel dat de CD "Einsamkeit", met Markus Hinterhäuser aan de piano, de eerste in deze reeks is...

CD's, 14-6-2017 18:04
0 opmerkingen

Natalie Dessay - Schubert

Natalie Dessay zingt al een tijdje geen opera's meer, maar met haar meest recente opnames richt ze zich meer op het Lied- en Mélodie-repertoire. Nu heeft ze zelfs een poging ondernomen om Schubert te zingen. Philippe Cassard is haar "partner in crime".

CD's, 8-6-2017 18:57
4 opmerkingen

Der Vampyr in Koblenz

Der Vampyr is een opera die ik enkel van opnames ken en al een eeuwigheid op mijn verlanglijstje staat om eens live te zien. Marschners opera lijkt echter aan een opmars bezig te zijn: na producties in de Komische Oper Berlin en Genève dit seizoen is er nu ook één dichter bij huis... in het charmante Stadttheater van Koblenz.

Opera, 5-6-2017 9:06
0 opmerkingen

Attila in Bonn

Sinds een paar jaar programmeert de opera van Bonn elk seizoen een vroege Verdi-opera. Vorig jaar was dat bijvoorbeeld Jérusalem, dit jaar brengen ze Attila. Het was opvallend dat ze de voorstelling speelden zonder pauze, waarschijnlijk om te vermijden dat de halve zaal het halverwege aftrapt...

Opera, 4-6-2017 9:42
1 opmerking

Aida in het Muntpaleis

Ik heb deze week met veel plezier afscheid genomen van het Muntpaleis, oftwel "de tent". De laatste Muntproductie op verplaatsing was de kaskraker Aida in een regie van Stathis Livathinos.

Opera, 1-6-2017 17:05
2 opmerkingen

Juni 2017

De opera van Luik sluit het seizoen af met een herneming van Otello, terwijl Opera Vlaanderen het zelden uitgevoerde Sadko opvoert... spijtig genoeg enkel in Gent.

Toekomstmuziek, 27-5-2017 16:33
0 opmerkingen