ti guarda dal Grande Inquisitor

Graham Johnson in deSingel

Graham Johnson gaf vorig seizoen twee lezing-recitals in deSingel over respectievelijk Die schöne Müllerin en Winterreise. Deze week was hij terug voor twee lezingen rond "Schubert in de spiegel van zijn dichters". Voor de vocale illustraties had hij sopraan Geraldine McGreevy en bariton Benjamin Appl meegebracht.

Foto
Schubertavond bij Josef von Spaun (Moritz von Schwind)

Met meer dan 70 liederen, is een belangrijk deel van Schuberts lied-oeuvre gebaseerd op de gedichten van het Duitse genie uit Weimar, Johann Wolfgang von Goethe. De volledige eerste avond vol overbekende liederen was dan ook aan hem gewijd. In tegenstelling tot vorige keer, ging Graham Johnson iets minder in op de muzikale/musicologische kant van de liederen maar hing hij zijn verhaal op aan Schuberts biografie.

De chronologische aanpak begon met de eerste liederen die de 17-jarige Schubert in 1814 componeerde, over Schuberts liedjaar 1815 met meer dan een derde van al zijn Goethe-composities, tot 1816, waarna hij zijn interesse in Goethe leek te verliezen. De aanleiding is te zoeken in de bundel liederen die Josef von Spaun naar Goethe opstuurde en die (ongelezen?) teruggestuurd werden. Die afwijzing verklaart waarom Schubert vanaf 1817 slechts met mondjesmaat nog Goethe-gedichten op muziek zette.

In die latere periode was er nog wel een opflakkering onder invloed van Mayrhofer om liederen zoals Ganymed en Prometheus, gebaseerd op de Griekse mythologie, te componeren. In 1821 volgden nog een aantal gedichten uit de Westöstlicher Divan, Geheimes, de "symfonische" liederen van Suleika, ...

Graham Johnson gaf en toe ook opmerkingen bij wat te horen is in de piano. Opmerkelijk was zijn bespreking van Szene aus Faust, de kathedraalscène met Gretchen en de duivel. Gretchen is op dat moment al zwanger en Schubert slaagt erin om de bewegingen van haar ongeboren kind in haar baarmoeder weer te geven. Ook de begeleiding bij de laatste strofe van Prometheus wordt verklaard door hoe Prometheus met klei smijt om mensen te boetseren:

Hier sitz' ich, forme Menschen nach meinem Bilde
Ein Geschlecht, das mir gleich sei, ...

De tweede avond stond Schuberts Weense vriendenkring centraal. Zoals bekend, kreeg Schubert regelmatig gedichten van zijn vrienden. Graham Johnson benadrukte uitvoerig dat die vriendschapsbanden niet onderschat mogen worden, ook al was de kwaliteit van die gedichten niet altijd van het niveau van een Goethe.

Het meest sprekende voorbeeld is dat van Die junge Nonne van Nicolas Craigher de Jachelutta. Johnson omschrijft het gedicht als melodramatische, sentimentele kitsch... maar voegt er wel bij dat Schubert erin slaagt om het melodrama als echte drama te laten klinken en het sentimentele als echte emoties te verkopen. Veel van die gedichten en amateur-dichters, zijn dankzij Schubert wel onsterfelijk geworden.

Een speciaal geval is Johann Mayrhofer. Hij beschouwde zichzelf als Schuberts mentor. Zijn invloed op de jonge Schubert kan moeilijk onderschat worden. Het was ook Mayrhofer die de zanger Vogl interesseerde voor Schuberts muziek. Vogl was beroemd als vertolker van de opera's van Gluck en Mayrhofer schrijft daarom een aantal gedichten op klassieke thema's - Fahr zum Hades, Memnon, Der zürnenden Diana, ... Uiteindelijk zal Vogl de eerste liedzanger uit de geschiedenis worden, die ook met liederavonden rondtrekt.

Tenslotte moet ik nog een paar woorden zeggen over de twee zangers, die bij momenten even geboeid naar Graham Johnson zaten te luisteren als het publiek. Geraldine McGreevy hebben we al vaker gehoord in deSingel. Ze was deze keer niet echt goed bij stem. Veel gekuch, gehoest en liters water waren een indicatie van haar vocale toestand, maar desalniettemin kon ze toch redelijk goed Graham Johnsons punten illustreren. Benjamin Appl is een nieuwe naam voor mij. Hij heeft een mooie bariton. Bij de zwaardere liederen, zoals Prometheus of Der Zwerg, had ik het gevoel dat hij niet voldoende gewicht heeft. Maar in het algemeen zingt hij met heel veel kleur en is hij een boeiende liedvertolker, die ik wel eens in een "echt" recital wil horen.

Publicatie: zondag 9 oktober 2011 @ 11:19
Rubriek: Liedrecital

Recent RSS feed

Christoph Prégardien in Zeist

Deze namiddag stonden twee tenor-recitals geprogrammeerd op het Zeister Liedfestival. Christoph Prégardien zong Schubert en Schumann. In het voorprogramma konden we kennis maken met de "rising star" Peter Harris.

Liedrecital, 27-5-2018 18:37
0 opmerkingen

Der Rose Pilgerfahrt in Zeist

Ik moet toegeven dat ik nog nooit van Der Rose Pilgerfahrt gehoord had. Het is een sprookjesoratorium van Schumann die gisteren in de originele pianoversie uitgevoerd werd in Zeist, met "onze" Jozef De Beenhouwer aan de piano.

Liedrecital, 27-5-2018 8:57
0 opmerkingen

Rising Stars in Zeist

Deze middag stonden er twee recitals op het programma. Eerst een dubbelrecital - oftewel twee halve recitals - met sopraan Harriet Burns voor de pauze en mezzo Bethan Langford na de pauze. Een uur later volgde een duo-recital met mezzo Barbara Kozelj en bariton Raoul Steffani. Ik heb het meest genoten van het eerste recital.

Liedrecital, 26-5-2018 23:46
0 opmerkingen

Mastercourse in Zeist

In het kader van het Liedfestival wordt aan jonge zangers de mogelijkheid geboden om zich te vervolmaken in een publieke mastercourse. Zes liedduo's namen deel aan de vierdaagse cursus die afgesloten werd met een presentatierecital.

Liedrecital, 26-5-2018 10:18
0 opmerkingen

Benjamin Appl in Zeist

"Lieder vom Orient" is een recitaltitel die verwachtingen schept, zeker als Graham Johnson de pianist is en je zijn programmeerkunsten kent. En met de bariton Benjamin Appl worden de verwachtingen nog wat hoger gespannen. Het draaide echter niet helemaal uit zoals ik verwacht of gehoopt had.

Liedrecital, 25-5-2018 23:27
0 opmerkingen

Thomas Oliemans in Zeist

Met Joseph von Eichendorff als de festivaldichter is het onvermijdelijk dat we op een bepaald moment Schumanns Eichendorff-Liederkreis te horen zouden krijgen. Vandaag was dat het geval met de Nederlandse bariton Thomas Oliemans en de immer geniale Malcolm Martineau aan de piano.

Liedrecital, 24-5-2018 22:56
0 opmerkingen

Meerstemmige Schumann en Brahms in Zeist

"Meine Töne still und heiter" was de titel die de kwartetavond van het Liedfestival van Zeist meegekregen had. Het is het eerste lied uit Schumanns Minnespiel dat centraal stond in een concert met meerstemmige liederen van Schumann en Brahms, uitgevoerd door vier solisten en met Matthias Lademann aan de piano.

Liedrecital, 23-5-2018 23:05
0 opmerkingen

Anna Lucia Richter in Zeist

Dit jaar heeft het Liedfestival van Zeist "Schubert en zijn opvolgers" als thema. Die opvolgers zijn dan vooral Schumann en Wolf. Een bijkomende rode draad is de dichter Eichendorff. In het openingsconcert van Anna Lucia Richter en Gerold Huber kregen we Schubert en Wolf, maar voor Eichendorff was het wachten tot de bisnummers.

Liedrecital, 22-5-2018 23:06
0 opmerkingen

Capriccio Première Portraits

Het Oostenrijkse platenlabel Capriccio is met "Première Portraits" een nieuwe reeks gestart. Hun doel is om jonge artiesten de kans te geven om een eerste CD op te nemen. Momenteel zijn er al zeven opnames uitgebracht, vier daarvan met Duitse liederen. Op één opname na, is Charles Spencer telkens de pianist.

CD's, 10-5-2018 14:43
0 opmerkingen

Mei 2018

Mei is een vrij rustige maand, onder andere omdat het Muntorkest de Elisabethwedstrijd moet begeleiden. Met de zomer in aantocht wordt de Landcommanderij weer omgebouwd tot een operazaal met dit jaar Il trovatore op het programma. Opera Vlaanderen brengt een nieuwe productie van La clemenza di Tito in een productie van Michael Hampe. In Luik spelen ze het vrij zelden uitgevoerde La donna del lago.

Toekomstmuziek, 1-5-2018 11:23
0 opmerkingen