ti guarda dal Grande Inquisitor

Gerald Finley - The ballad singer

Net zoals volksliederen, vormen ballades een onderdeel van het liedgenre dat vaak stiefmoederlijk behandeld wordt... afgezien van een aantal grote ballades die de status van een "echt" lied verworven hebben. Het is dan ook bemoedigend dat één van de grote zangers van het moment, Gerald Finley, en pianist Julius Drake een CD opgenomen hebben met de toepasselijke titel The ballad singer, waarin een grote doorsnede gemaakt wordt van het repertoire.

FotoBallades vinden hun oorsprong in de liederen die de rondtrekkende troubadours zongen. Dat is meteen de hoofdzaak, ze vertellen een rechtlijnig verhaal en ze gaan meestal niet de diep-psychologiserende toer op... wat meteen de reden is waarom ze slechts sporadisch opduiken in liedrecitals en dan vaak nog als bisnummer. Maar omdat een volledig verhaal verteld moet worden, vraagt dit het uiterste van zanger en pianist op het vlak van expressie. Gerald Finley heeft expressiemogelijkheden op overschot en maakt deze CD tot een pareltje.

Ballades kunnen allerlei vormen aannemen, van epische vertellingen tot humoristische anekdotes, maar ook spookverhalen of sprookjes. In die laatste categorie valt de eerste ballade, hij begint zelfs met "Er was eens". Beethovens Aus Goethes Faust vertelt hoe de favoriete vlo van de koning het tot minister schopt, een klassieker onder de bisnummers.

Carl Loewe is dé ballade-componist bij uitstek. Zijn meest bekende - en geslaagde - liederen zijn ballades. Met Edward krijgen we een gruwelijk verhaal van vadermoord en op het einde vervloekt Edward ook nog eens zijn moeder. Een typisch kenmerk van veel ballades is dat verschillende karakters optreden, in het geval van Edward is dat een dialoog tussen Edward en zijn moeder. Gerald Finley maakt een duidelijk verschil door Edward met trage en vastberaden stem te laten antwoorden op de bezorgde en geagiteerde vragen van zijn moeder. Julius Drake heeft dan telkens de taak om met zijn piano het tempo terug aan te zwengelen. Wie trouwens geïnteresseerd is in meer Loewe-ballades, kan ik ten stelligste de oudere opname met Kurt Moll op harmonia mundi aanraden.

Loewe is dan misschien wel een van de mindere liedcomponisten, maar de drie grote - Schubert, Schumann, Wolf - hebben zich ook niet onbetuigd gelaten. Bij Schubert kennen we liederen als "Der Zwerg", "Die Nonne" of "Der Tod und das Mädchen" en hij heeft zelfs een aantal eindeloze Schiller-ballades zoals "Der Taucher" of "Die Burgschaft" getoonzet. Maar de bekendste ballade is natuurlijk zijn Erlkönig, die niet minder dan vier onderscheiden stemmen telt. Zo brengt Finley rust als de vader, terwijl hij de Erlenkoning met plastisch uitgerokken frases het kind probeert te charmeren.

De meest aangrijpende opname van deze CD is Die Löwenbraut van Schumann. De tederheid waarmee Finley het meisje afscheid laat nemen van de leeuw waarmee ze opgegroeid is, is pakkend. Het dramatisch moment - als haar geliefde in het zicht van de leeuw komt, waarna de leeuw haar verscheurt - zorgt voor contrast... waarna de eerdere sfeer terugkomt als de geliefde de leeuw doodschiet. Voor Wolf moeten we bij zijn Mörike-Lieder zijn. Finley zingt een spannende Der Feuerreiter met een onwezenlijk mezza voce voor de volledige laatste strofe.

Het laatste deel van de CD bevat een aantal Engelstalige ballades. De "traditional" Lord Randall vertoont veel overeenkomsten met Edward. Ook hier is er een vraag-antwoord-dialoog tussen Randall en zijn moeder. The Desert met zijn dorstige woestijn, cirkelende gieren en reddende arabieren was tevens het bisnummer van Finley's schitterende liedrecital in Edinburgh vorig jaar. En met het grappige The Tale of the Oyster van Cole Porter, over een oestertje dat de wereld wil zien, sluit deze CD af met een lied dat een paar dagen later nog door je hoofd beukt.

Op het einde van volgend seizoen, zullen Finley en Drake Winterreise in de Munt vertolken... zeker iets om naar uit te kijken.

Publicatie: woensdag 10 augustus 2011 @ 19:48
Rubriek: CD's

Recent RSS feed

Juni 2017

De opera van Luik sluit het seizoen af met een herneming van Otello, terwijl Opera Vlaanderen het zelden uitgevoerde Sadko opvoert... spijtig genoeg enkel in Gent.

Toekomstmuziek, 27-5-2017 16:33
0 opmerkingen

Robert Holl in Zeist

Gisteren werd de tweede editie van het LiedFestival Zeist afgesloten. Op het podium twee volbloed Schubertianer... Robert Holl en Graham Johnson. Op het programma... Schuberts meesterwerk Winterreise.

Liedrecital, 22-5-2017 17:05
2 opmerkingen

Angelo Pollak en Karola Pavone in Zeist

Vanmiddag stond er een tweede duorecital op het programma van het LiedFestival Zeist met twee jonge zangers... de Oostenrijkse tenor Angelo Pollak en de Italiaanse sopraan Karola Pavone.

Liedrecital, 21-5-2017 23:16
0 opmerkingen

Robert Holl & Co in Zeist (2/2)

Het avondconcert gisteren was een soort "Abendunterhaltung" zoals ze ten tijde van Schubert georganiseerd werden (maar dan zonder puur instrumentale werken) en wat later zou uitgroeien tot de Schubertiades. Op het programma stonden meerstemmige liederen van Haydn, Mozart, Beethoven en Schubert. Een en ander werd enthousiast ingeleid door Maartje van Weegen, tevens ambassadrice van het LiedFestival Zeist.

Liedrecital, 21-5-2017 9:27
0 opmerkingen

Adèle Charvet, Raoul Steffani en Flott in Zeist

Deze namiddag stonden er twee liedrecitals op het programma van het LiedFestival Zeist. Eerst kregen we met de Franse mezzo Adèle Charvet en de Nederlandse bariton Raoul Steffani twee jonge zangers te horen. Ze wonnen vorig jaar respectievelijk het "Internationaal Vocalisten Concours Den Bosch" en het "Grachtenfestival Conservatorium Concours". In de late namiddag was het de beurt aan Dame Felicity en Graham Johnson.

Liedrecital, 20-5-2017 23:09
0 opmerkingen

James Gilchrist in Zeist

Op een festival is er vaak wel één of ander concert waar ik vooraf mijn bedenkingen bij heb. Op het LiedFestival Zeist was dat het geval voor het recital van James Gilchrist en Sholto Kynoch. Mijn verwachtingen werden spijtig genoeg bevestigd...

Liedrecital, 20-5-2017 9:42
0 opmerkingen

Master course voor liedduo's in Zeist

De drie eerste dagen van het LiedFestival Zeist waren gevuld met master classes voor zes liedduo's bestaande uit vier sopranen, twee baritons en uiteraard zes pianisten. Op de vierde dag werd de reeks afgesloten met een slotrecital door vijf van de zes duo's.

Liedrecital, 19-5-2017 21:38
0 opmerkingen

Henk Neven in Zeist

Ik had de Nederlandse bariton Henk Neven uiteraard al eerder gehoord, maar met zijn recital op het LiedFestival Zeist was het de eerste keer dat hij als liedzanger mijn pad kruiste... een ontdekking !

Liedrecital, 18-5-2017 23:24
0 opmerkingen

Robert Holl & Co in Zeist (1/2)

De locatie van het LiedFestival Zeist - een protestantse kerk - heeft Robert Holl geïnspireerd tot een vrij origineel programma met muziek op religieuze teksten voor het tweede recital van het festival.

Liedrecital, 17-5-2017 23:42
0 opmerkingen

Lenneke Ruiten in Zeist

Vorig jaar werd in Zeist een nieuw Liedfestival opgericht met Robert Holl als drijvende kracht. Ik heb dat toen gemist, maar dit jaar ben ik er wél bij in de kerk van de Evangelische Broedergemeente. Het thema dit jaar is "Schubert en zijn voorgangers". Het openingsrecital van Lenneke Ruiten en Thom Janssen paste daar perfect in met liederen van Haydn, Mozart en Schubert.

Liedrecital, 16-5-2017 23:25
0 opmerkingen