ti guarda dal Grande Inquisitor

Yevgenij Onegin in Amsterdam

Het Concertgebouworkest moet één keer per jaar een operaproductie begeleiden in het Amsterdams Muziektheater. Dit seizoen viel de keuze op Yevgenij Onegin. Hun chef-dirigent Mariss Jansons stond in de orkestbak voor een gigantisch aantal strijkers en een opmerkelijke houtblazerssectie.

Foto

Regisseur Stefan Herheim kennen wij vooral van zijn overdadige Rusalka vol overbodige details in de Munt. In Amsterdam houdt hij het een stuk simpeler. Nu ja, simpel is het niet helemaal... het is een complexe productie geworden, een Onegin voor gevorderden. Ik ben ervan overtuigd dat iemand die de opera niet kent, na vijf minuten volledig de draad kwijt is.

De opera wordt gekenmerkt door de spiegelbeelden tussen het eerste en derde bedrijf. In het eerste bedrijf schrijft Tatjana een brief aan Onegin en wordt afgewezen. In het laatste bedrijf - ondertussen is Tatjana getrouwd met Prins Gremin - gebeurt het omgekeerde. Dit gegeven is het uitgangspunt om parallellen te zoeken en te creëren tussen de eenvoudige wereld van Larina op het platteland en de high society van Sint-Petersburg. Zo is er ook de confrontatie tussen het volkse feest in het eerste en het formele bal in het laatste bedrijf. Er is de opportunistische liefde van Onegin versus de oprechte liefde van Gremin. Wat deze productie complex maakt, is het feit dat Herheim al die parallellen door elkaar laat lopen.

De opera begint bijvoorbeeld met de polonaise-muziek van het derde bedrijf die van in de coulissen weerklinkt, terwijl de gasten voor het bal aankomen, onder hen ook de verdwaalde Onegin. Als de echte ouverture uiteindelijk begint, dan zien we Larina en Filipjevna confituur maken en de "oudere" Onegin loopt ook in die scène. Aanvankelijk leek het alsof het een klassieke flashback-productie zou worden. Maar ook de "oudere" Tatjana komt even terugblikken in het eerste bedrijf, soms tegelijkertijd met de "jonge" Tatjana door middel van een dubbel. Een en ander betekent ook dat de oude en jonge versie van Onegin en Tatjana zich constant moeten omkleden.

Ook in de cruciale briefscène van Tatjana komen de twee werelden samen. Zo is het Onegin die de brief schrijft, schijnbaar gedicteerd door Tatjana... maar het kan natuurlijk ook zijn eigen brief zijn die hij in het derde bedrijf schrijft. Tijdens die scène ligt Prins Gremin in een tweede bed in te dommelen. Op het einde van de scène is het Onegin die wakker wordt in dat bed. Heel de enscenering fascineert constant en het is er één die je eigenlijk twee of drie keer zou moeten zien... wat trouwens nog kan op de Nederlandse website Uitzending gemist.

Ook het decor van Philipp Fürhofer weerspiegelt de "parallelle werelden", zoals Herheim ze noemt, met zwart en wit marmer. Het decor is een gedeeltelijke doorsnede van een vier-dimensionele kubus met in het midden een glazen serre-achtige kubus waarvan de muren kunnen openschuiven, maar die ook nog eens op een draaitafel staat. Het is het soort indrukwekkend decor dat enkel op het podium van Amsterdam of Parijs kan staan.

Herheim wil Onegin centraal plaatsen - daar waar het vaak Tatjana is die de dominerende rol opeist - maar dan had hij misschien wel een betere Onegin moeten zoeken dan Bo Skovhus. Er zit ondertussen zo veel sleet op zijn stem dat hij ongetwijfeld nog kan overtuigen in karakterrollen, maar voor Onegin is hij totaal ongeschikt geworden.

De afgelopen jaren heb ik Krassimira Stoyanova twee keer gehoord als Luisa Miller en was daar niet echt van onder de indruk. Maar als Tatjana is ze fantastisch met een donker timbre, een ruime stem en mooie Slavische klank. Ook veel Slavische klanken zijn hoorbaar bij de Lenski van Andrej Dunaev met een eerder stevige "Kuda, kuda" in plaats van een poëtische. Mikhail Petrenko speelt een opvallend jonge Prins Gremin en zingt een romantische liefdesverklaring. Elena Maximova was een correcte Olga en Guy de Mey mocht zijn Franse elegantie nog eens tonen als Monsieur Triquet.

Publicatie: maandag 27 juni 2011 @ 19:22
Rubriek: Opera

Recent RSS feed

Roman Trekel in deSingel

We zijn al aan het laatste "echte" liedrecital in deSingel dit seizoen. De bariton Roman Trekel en pianist Jan Philip Schulze brachten Brahms' zelden uitgevoerde cyclus Die schöne Magelone.

Liedrecital, 19-11-2017 10:38
0 opmerkingen

Lucio Silla in de Munt

Toen Peter De Caluwe tien jaar geleden zijn eerste seizoen voorstelde, vermeldde hij dat hij de vier opera's seria van Mozart wilde opvoeren. Clemenza, Idomeneo en Mitridate hebben we al gehad. Met de nieuwe productie van Lucio Silla is het kwartet nu volledig.

Opera, 8-11-2017 16:47
3 opmerkingen

Karine Deshayes in de Munt

Voor het tweede Muntrecital dit seizoen stonden er drie artiesten op het podium. Naast de mezzo Karine Deshayes en de pianist Tristan Pfaff, deed ook de klarinettist Philippe Berrod mee... en dat kan maar één ding betekenen...

Liedrecital, 6-11-2017 22:53
0 opmerkingen

Margherita in Wexford

Zoals eerder deze week reeds vermeld, staat het Wexford Opera Festival bekend voor het opvoeren van onbekende werken. Mijn laatste voorstelling deze week valt volledig in die categorie... het "melodramma semiserio" Margherita van de mij totaal onbekende Italiaanse componist Jacopo Foroni.

Opera, 5-11-2017 11:38
0 opmerkingen

La scala di seta in Wexford

Het laatste ShortWork dat in Wexford opgevoerd werd, is La scala di seta. De relatief korte Rossini-farsa vraagt slechts zes zangers is dus ideaal voor de namiddagvoorstelling in het Whites Hotel, uitgevoerd met de pianobegeleiding van Tina Chang.

Opera, 4-11-2017 8:54
0 opmerkingen

Risurrezione in Wexford

Franco Alfano is vooral bekend als de componist die Puccini's Turandot voltooide. Zangers als Placido Domingo en Roberto Alagna brachten recent wel zijn Cyrano de Bergerac terug onder de aandacht, maar (van) zijn Risurrezione had ik nog nooit gehoord.

Opera, 3-11-2017 10:28
6 opmerkingen

Rigoletto in Wexford

Dé vraag vooraf was hoe ze Rigoletto tot ongeveer een uur kunnen inkorten als één van de ShortWorks bij het Wexford Opera Festival. Dat is dus niet echt gelukt, uiteindelijk duurde de voorstelling meer dan anderhalf uur zonder pauze.

Opera, 2-11-2017 19:38
0 opmerkingen

Dubliners in Wexford

Het Wexford Opera Festival presenteert elke namiddag zogenaamde ShortWorks in de congreszaal van het Whites Hotel. Een voorstelling duurt ongeveer een uur en is bezet met jonge zangers. Vandaag was een creatie te horen... Dubliners van Andrew Synnott.

Opera, 1-11-2017 21:34
1 opmerking

Medea in Wexford

Na zes jaar ben ik nog eens in Wexford voor hun jaarlijks operafestival, dat ondertussen aan zijn 66ste editie toe is. Het Festival staat bekend voor haar programmatie van onbekende opera's, alhoewel de openingsproductie - Cherubini's Medea - toch geen echte rariteit meer is.

Opera, 1-11-2017 10:53
0 opmerkingen

November 2017

Cecilia Bartoli heeft een nieuwe CD uit en daar hoort een toernee bij die haar in november ook weer naar het PSK brengt. In de Vlaamse en Waalse Opera staat Franse Donizetti op het programma: in Gent wordt de productie van Le duc d'Albe hernomen, in Luik spelen ze La favorite. Bij de liedrecitals kijk ik vooral uit naar "Die Schöne Magelone" door Roman Trekel.

Toekomstmuziek, 30-10-2017 18:16
0 opmerkingen